7. SS dobrovoljačka brdska divizija "Prinz Eugen"

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
7. SS dobrovoljačka brdska divizija "Prinz Eugen"
7. SS-Freiwilligen-Gebirgs-Division "Prinz Eugen"
7th SS Division Logo.svg
Aktivan 15. april 1941. - 9. maja 1945.
Država Flag of German Reich (1935–1945).svg Treći reich
Grana Waffen SS

7. SS dobrovoljačka brdska divizija "Prinz Eugen" je bila njemačka dobrovoljačka Waffen-SS brdska divizija u Drugom svjetskom ratu specijalizovana za antigerilsko ratovanje. Početni sastav je bio u potpunosti dobrovoljački, ali se kasnije pristupilo mobilizaciji. Divizija se predala 11. maja 1945. godine jugoslovenskim snagama, a tokom četvorogodišnjeg rata na prostoru Jugoslavije je stekla reputaciju najozloglašenije njemačke jedinice. Borbena dejstva divizije bila su isključivo na prostoru Jugoslavije.

Pozadina[uredi | uredi izvor]

Posle razbuktavanja ustanka u okupiranoj Srbiji, a i zbog izbijanja ustanka u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj, organizovanog od KPJ, dovelo je do jednog trenutka da je ustanak u Jugoslaviji poprimio masovne razmere. Nijemci su shvatili da posadne jedinice nisu dorasle zadatku da smire situaciju. Bili su primorani da privremeno dovuku 342. pješadijsku diviziju iz Francuske, regularnu borbenu jedinicu, uz čiju pomoć je srpski ustanak privremeno ugušen.

Osnivanje divizije[uredi | uredi izvor]

Waffen SS je ponudio da osnuje dobrovoljačku diviziju od dunavskih Nijemaca, kojih je uoči rata bili najviše u Banatu, Bačkoj i Erdelju, u Rumuniji. Divizija je osnovana u martu 1942. godine u Beloj Crkvi, u južnom Banatu, gde je priređena prigodna ceremonija sa paradom. Nijemci u Bačkoj su prednjačili, dajući pri formiranju 16.527 dobrovoljaca[1]. Divizija je dobila ime Princ Eugen po austrijskom vojskovođi Eugenu Savojskom koji je porazio Turke kod Beča, protjerao ih iz Mađarske i osvojio Beograd. U svom sastavu je imala dva lovačka puka sa po tri bataljona i jedan artiljerijski puk, plus dodatne jedinice. Da bi dejstvovali što efikasnije po vrletima i neprehodnim terenima, divizija je obučavana kao brdska (alpinistička). Naoružanje im je bilo uglavnom trofejnog porekla. Oklopni sastavi poticali su iz ratnog plijena francuske armije. Oficirski kadar u diviziji bio je uglavnom iz Njemačke.

Komandanti divizije[uredi | uredi izvor]

Datoteka:Phleps.jpg
Artur Phleps komandant 7. SS divizije Princ Eugen

Za komanadanta divizije je postavljen SS-Obergruppenführer Artur Phleps, stari austrougarski oficir, koji je između dva rata bio u službi rumunske vojske. Na čelu divizije je bio od 1. marta 1942. do 3. jula 1943, kada ga je zamijenio SS-Brigadeführer Carl von Oberkamp. Na mjesto komandanta 1. avgusta 1944. godine dolazi SS-Brigadeführer Otto Kumm, koji tu funkciju obavlja sve do 20. januara 1945. godine. Tada komandu preuzima SS-Brigadeführer August Schmidhuber, do tada komandant puka. Jedino je Schmidhuberu poslije rata bilo suđeno u Jugoslaviji, iako je bio najkraće na čelu divizije.

Sastav i brojno stanje divizije[uredi | uredi izvor]

Pored dva brdsko-lovačka puka i jednog artiljerijskog puka, u diviziji je bilo i dodatnih jedinica kao što su konjičko, protivtenkovsko i sanitetsko odjeljenje. Zatim bataljon motociklista, bataljon biciklista, bataljon veze, inženjerijski bataljon itd. Tu su bile i obavezne jedinice feldžardarmerije (vojne policije), komore snabdjevanja, vojni izvještači, veterinari, propagandisti i posebno odeljenje vodiča pasa. Brojčano stanje divizije bilo je preko 20.000 boraca, pri čemu je svaki puk imao između pet i šest hiljada vojnika. Njeni pripadnici su postali iskusni i prekaljeni borci, skoro fanatici. Divizija je od samog početka imala veoma oštar kurs prema civilnom stanovništvu, naročito u krajevima gde se su vođene borbe.

Ratne operacije[uredi | uredi izvor]

Divizija je prvu operaciju izvela na tlu Srbije, na Kopaoniku (Operacija Kopaonik), gde je angažovana da uništi četnike Dragutina Keserovića. Tom prilikom nije došlo do borbenih kontakta, ali je divizija već na početku pokazala krajnju bezobzirnost prema civilnom stanovništvu. Divizija je imala vrlo zapaženu ulogu u ratnim operacijama Weiss i Schwarz. Izuzetno značajnu ulogu divizija je odigrala tokom operacije Ahze, septembra, oktobra i novembra 1943, kad je, u saradnji sa drugim snagama, napadima na Split i Podbiokovlje otklonila neposrednu opasnost od savezničkog iskrcavanja u Dalmaciji. U tom periodu divizija je predstavljala okosnicu za formiranje 5. SS brdskog korpusa. 7. SS divizija, pošto je dokazala svoju visoku taktičku vrednost i savladala vještinu protupartizanskog ratovanja, zajedno sa 1. brdskom divizijom (kad je ova bila raspoloživa) predstavljala je udarnu operativnu snagu Komande Jugoistoka širom Jugoslavije, pod komandom Druge oklopne armije. Upotrebljavana je na svim ključnim pozicijama tokom operacija Kugelblitz, Schneesturm, Waldrausch, Rösselsprung. Istakla se pri razuđenim borbama za sprječavanje manevra snaga NOVJ prema Srbiji između rijeke Bosne i Drine, i predstavljala okosnicu u operacijama Hackfleisch, Draufgänger i Ribecal. Nakon neuspelih pokušaja sprečavanja prelaska 12. korpusa NOVJ u Srbiju tokom septembra divizija je vodila borbe protiv snaga NOVJ u oblasti Zapadne Morave i Šumadiji. Krajem septembra, usljed pojave Crvene armije, prebačena je na bugarsku granicu radi obrazovanja fronta. Pretrpjela je teške gubitke u borbama za Zaječar, i posebno u Niškoj operaciji, kojom prilikom je više nego prepolovljena. Divizija je, usljed svoje intenzivne upotrebe, sve vrijeme trpjela ozbiljne gubitke, ali je folksdojčersko stanovništvo predstavljalo solidnu bazu za popunu. Popuna je vršena formiranjem dopunskih bataljona koji bi nakon priključivanja diviziji bili rasformirani, a ljudstvo raspoređeno po jedinicama. Na primer, u oktobru 1944. dejstovala su dva 7. SS dopunska bataljona - jedan u Sarajevu, a drugi u Beogradu - ali ni jedan ni drugi nisu uspjeli da se pridruže svojoj matičnoj jedinici. Nakon gubitaka u Niškoj operaciji, divizija je ponovo formirana u decembru 1944. pomoću nove popune i ostatka rasformirane SS divizije "Skanderbeg". Nakon učestvovanja u protivnapadima na Sremskom frontu januara 1945 (u operaciji Zimska oluja), divizija je ponovo postala glavna operativna manevarska formacija Armijske grupe E, i upotrebljavana je u borbama u Slavoniji, na likvidaciji Virovitičkog mostobrana, u okolini Sarajeva i u donjem toku Bosne (Operacija Majska oluja).

Ratni zločini[uredi | uredi izvor]

Jedinice 7. SS divizije počinile su mnogobrojne ratne zločine tokom svojih pohoda. Zarobljeni partizani su po pravilu streljani, uključujući i ranjenike. Ova divizija je također počinila i veliki broj zločina nad civilima. Njene jedinice su po pravilu u zoni borbe vršili odmazde nad civilima. Te rutinske odmazde nad civilima odnosile su od nekoliko desetina, pa do više od hiljadu žrtava. Tokom trodnevnog masakra u Sinjskoj krajini marta 1944, gde je učestvovao i bataljon 7. SS divizije, ubijeno je oko 1.500 civila. Više stotina civila stradalo je i u masakrima 7. SS divizije u Krivoj Reci oktobra 1942, u Pivi juna 1943., u Aržanu septembra 1943, i u selu Velika jula 1944. Čak je i general Josef Kübler, komandant 118. lovačke divizije, tokom istrage izjavio kako su SS trupe bile poznate po preoštrim postupcima prema narodu.

Citat „Kübler je 3. rujna 1946. godine izjavio - govoreći o Sinjskoj operaciji - da mu je "bilo poznato da su SS trupe bile preoštre u postupku prema narodu"“

[2] Komandant 2. (14.) SS puka August Schmidhuber, kasnije komandant SS divizije Skanderbeg i zatim cijele 7. SS divizije, osuđen je na smrt vešanjem na suđenju u Beogradu od 5. do 16. februara 1947.[3].

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Branko Petranović: Srbija u Drugom svetskom ratu 1939-1945 - Vojnoizdavački i novinski centar, Beograd 1992 , str. 353
  2. ^ Popović, Jovo (1986). .htm VJEŠALA ZA GENERALE, 278, Zagreb: Stvarnost. Pristupljeno URLu 18. 3. 2013..
  3. ^ Popović, Jovo (1986). VJEŠALA ZA GENERALE, 11, Zagreb: Stvarnost. Pristupljeno URLu 18. 3. 2013..

Literatura[uredi | uredi izvor]

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]