Aktinij

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
(Preusmjereno sa Aktinijum)
Idi na: navigacija, traži
Aktinij
[Rn] 6d17s2 89Ac
   
Periodni sistem elemenata
Općenito
Hemijski element, Simbol, Atomski broj Aktinij, Ac, 89
Serija Prelazni metali
Grupa, Perioda, Blok 3, 7, f
Izgled srebrenasti metal
Zastupljenost 6 · 10-18[1] %
Atomske osobine
Atomska masa 227,0278 u
Atomski radijus (izračunat) 195 (-) pm
Kovalentni radijus 215 pm
Van der Waalsov radijus - pm
Elektronska konfiguracija [Rn] 6d17s2
Broj elektrona u energetskom nivou 2, 8, 18, 32, 18, 9, 2
1. energija ionizacije 499 kJ/mol
2. energija ionizacije 1170 kJ/mol
Fizikalne osobine
Agregatno stanje čvrsto
Kristalna struktura kubična plošno centrirana
Gustoća 10070 kg/m3
Tačka topljenja 1323 K (1050 °C)
Tačka ključanja 3573 K (3300 °C)
Molarni volumen 22,55 · 10-6 m3/mol
Toplota isparavanja 293 kJ/mol
Toplota topljenja 14 kJ/mol
Pritisak pare 2,2 · 10-5 Pa kod 1323 K
Brzina zvuka m/s
Specifična toplota 27,2 J/(kg · K) kod 293 K
Toplotna provodljivost 12 W/(m · K)
Hemijske osobine
Oksidacijsko stanje 3
Elektrodni potencijal -2,13 V (Ac3+ + 3e- → Ac)
Elektronegativnost 1,1 (Pauling-skala)
Izotopi
Izo RP t1/2 RA ER (MeV) PR
225Ac

sin

10 d α 5,935 221Fr
226Ac

sin

29,4 h β- 0,640 226Th
ε 1,116 226Ra
α 5,536 222Fr
227Ac

100 %

21,773 god β- 0,045 227Th
α 5,536 223Fr
228Ac

u tragovima

6,15 h β- 2,127 228Th
Sigurnosno obavještenje
Oznake upozorenja
Oznaka upozorenja nepoznata[2]
Obavještenja o riziku i sigurnosti R: /
S: /
Ostala upozorenja
Radioaktivnost
Radioaktivni element

Radioaktivni element
Ukoliko je moguće i u upotrebi, koriste se SI osnovne jedinice.
Ako nije drugačije označeno, svi podaci su podaci dobiveni mjerenjima u normalnim uslovima.

Aktinij (Ac, latinski - actinium) - je nepostajan aktinoid. Ime je dobio po grčkoj riječi aktinos koja označava snop, zračenje. Francuski hemičar André L. Debierne je otkrio aktinij 1899. na osnovu otkrivanja ionizujućeg zračenja. U isto vrijeme, kad i Debierne, taj element je otkrio i njemački hemičar Friedrich O. Giesel, koji je predlagao nepriznat naziv emanium (latinski emanare znači širiti se, razlivati se). Od imena elementa aktinij izvodi se i naziv cijele grupe aktinoidi, koja obuhvata radioaktivne elemente čije se atomske mase nalaze između 89 do 102, od kojih je prvi aktinij.

Karakteristike[uredi | uredi izvor]

Aktinij je srebrenast, radioaktivni, metalni element. Hemijski znak mu je Ac, specifične mase 10,07 g/cm3. Zbog svoje radioaktivnosti, u mraku svijetli svijetlo-plavom svjetlošću. Nalazi se samo u tragovima u uranijevoj rudi kao 227Ac. Od jedne tone uranija, moguće je dobiti samo deseti gram aktinija. Emituje α i β-čestice sa poluvremenom raspada od 21,773 godinu. Raspad aktinija je dvojak: dok veći dio putem emisije β-čestica prelazi u 227Th, samo otprilike 1% prelazi u 223Fr.

Upotreba[uredi | uredi izvor]

Aktinij je prvi put vještački dobiven u Argonne Nacional laboratoriju u Chicagu. Pošto je oko 150 puta radioaktivniji od radija, koristi se kao značajan izvor neutrona. Pored toga, može se koristiti za termoionsko pretvaranje energije.

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Harry H. Binder: Lexikon der chemischen Elemente, S. Hirzel Verlag, Stuttgart 1999, ISBN 3-7776-0736-3.
  2. ^ EU ovaj element još uvijek nije stavila na spisak opasnih elemenata, međutim trenutno nije moguće pronaći pouzdani izvor ili literaturu o opasnim svojstvima ove supstance. Radioaktivnost ne spada u opasna svojstva koja se ovdje navode.
Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: