Aluminijum
Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
| Aluminijum | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Općenito | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Hemijski element, Simbol, Atomski broj | Aluminijum, Al, 12 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Serija | Metal | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Grupa, Perioda, Blok | 13, 3, p | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Izgled | srebrenast | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Zastupljenost | 7,57 % | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Atomske osobine | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Atomska masa | 26,981538 u | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Atomski radijus (izračunat) | 125 (118) pm | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Kovalentni radijus | 118 pm | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Van der Waalsov radijus | - pm | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Elektronska konfiguracija | [Ne] 3s2 3p1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Broj elektrona u energetskom nivou | 2, 8, 3 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 1. energija ionizacije | 577,5 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 2. energija ionizacije | 1816,7 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 3. energija ionizacije | 2744,8 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Fizikalne osobine | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Agregatno stanje | čvrsto | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Mohsova skala tvrdoće | 2,75 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Struktura kristala | kubična prostorno centrirana | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Gustoća | 2700 kg/m3 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Magnetizam | paramagnetičan | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Tačka topljenja | 933,47 K (660,32 °C) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Tačka ključanja | 2740 K (2467 °C) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Molarni volumen | 10,00 · 10−6 m3/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Toplota isparavanja | 293,4 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Toplota topljenja | 10,79 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Pritisak pare |
2,42 · 10−6 Pa |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Brzina zvuka | 6420 m/s kod 293,15 K | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Specifična toplota | 900 J/(kg · K) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Specifična električna provodljivost | 37,7 · 106 S/m | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Toplotna provodljivost | 237 W/(m · K) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Hemijske osobine | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Oksidacioni broj | 3 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Oksidi | Al2O3 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Elektrodni potencijal | −1,66201 V (Al3+ + 3e− → Al) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Elektronegativnost | 1,61 (Pauling-skala) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Izotopi | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Sigurnosno obavještenje | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Oznake upozorenja | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
R: 15-17 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| S: (2-)7/8-43 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ukoliko je moguće i u upotrebi, koriste se SI osnovne jedinice. Ako nije drugačije označeno, svi podaci su podaci dobiveni mjerenjima u normalnim uslovima. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Aluminij (Al, latinski- aluminium) je metal IIIA grupe. Jedini stabilni izotop mu je27Al.
Sadržaj |
[uredi] Zastupljenost
Aluminijum je peti po rasprostranjenosti od svih elemenata koji se javljaju na površini Zemlje. Često dolazi sa silicijumom i oksigenom u sastavu alumosilikata. Ulazi u sastav stijena kao što su granit i glina. Aluminjium se pojavljuje kao mineral kriolit Na3AlF6. Najvažnija ruda aluminijuma je boksit Al2O3 ·xH2O
[uredi] Hemijske osobine
Oksidacioni broj aluminijuma je +3. Čist aluminijum na zraku polahko se oksidira, prekrivajući se slojem oksida Al2O3, koji štiti od korozije metal koji se nalazi ispod površine. Rastvara se u neoksidirajućim kiselinama, pri čemu nastaje hidratisani Al3+ ion. Aluminijum se lako rastvara u jakim bazama (kao na primjer natrijum hidroksid NaOH ili kalijum hidroksid KOH) istiskujući vodonik i prelazeći u 2Na[Al(OH)4]
- 2Al + 2NaOH + 6H2O → 2Na[Al(OH)4] + 3H2↑
Koncentrovana azotna kiselina pasivizira aluminijum.
[uredi] Primjena
Zbog njegovih osobina, kao što su mala gustina i velika otpornost na koroziju, legure aluminijuma sa bakrom i molibdenom zvane duraluminijum našle su mnoge primjene i koriste se za proizvodnju široke grupe proizvoda od konzervi do dijelova za kosmičke brodove. Čist, kristalan aluminijum je krt i lomljiv.
[uredi] Jedinjenja
Najvažnija jedinjenja aluminija su amfoterni aluminijum oksid, i aluminij(III) hidroksid. Litijum aluminijum hidrid LiAlH4 se često koristi u organskoj hemiji. Veliki industrijski značaj imaju aluminosilikati, a posebno MAO (metalni aluminosilikat). Glina i ilovača koje se koriste u produkciji keramike su složene mješavine aluminijuma i K[AlSi3O8] ili aluminija i Na[AlSi3O8]. Aluminij(III) hidroksid se koristi za prečišćavnje vode za piće, mada se u novije vrijeme njegova upotreba izbjegava zbog dokazane povezanosti Al3+ iona sa nastankom Alzheimerove bolesti[1].
[uredi] Biološki značaj
Aluminij nema nikakvog biološkog značaja, mada su neki ljudi alergični na taj metal.
[uredi] Reference
