Aluminij

Aluminij
[Ne] 3s2 3p1 12Al                                                                                                                                                                                                                                 ↓                                                                     ↓                                                             →                                                             →                                                             Periodni sistem elemenata
Općenito
Hemijski element, Simbol, Atomski broj	Aluminij, Al, 12
Serija	Metal
Grupa, Perioda, Blok	13, 3, p
Izgled	srebrenast
Zastupljenost	7,57 %
Atomske osobine
Atomska masa	26,981538 u
Atomski radijus (izračunat)	125 (118) pm
Kovalentni radijus	118 pm
Van der Waalsov radijus	- pm
Elektronska konfiguracija	[Ne] 3s2 3p1
Broj elektrona u energetskom nivou	2, 8, 3
1. energija ionizacije	577,5 kJ/mol
2. energija ionizacije	1816,7 kJ/mol
3. energija ionizacije	2744,8 kJ/mol
Fizikalne osobine
Agregatno stanje	čvrsto
Mohsova skala tvrdoće	2,75
Struktura kristala	kubična prostorno centrirana
Gustoća	2700 kg/m3
Magnetizam	paramagnetičan
Tačka topljenja	933,47 K (660,32 °C)
Tačka ključanja	2740 K (2467 °C)
Molarni volumen	10,00 · 10−6 m3/mol
Toplota isparavanja	293,4 kJ/mol
Toplota topljenja	10,79 kJ/mol
Pritisak pare	2,42 · 10−6 Pa
Brzina zvuka	6420 m/s kod 293,15 K
Specifična toplota	900 J/(kg · K)
Specifična električna provodljivost	37,7 · 106 S/m
Toplotna provodljivost	237 W/(m · K)
Hemijske osobine
Oksidacioni broj	3
Oksidi	Al2O3
Elektrodni potencijal	−1,66201 V (Al3+ + 3e− → Al)
Elektronegativnost	1,61 (Pauling-skala)
Izotopi
Izo RP t1/2 RA ER (MeV) PR 25Al sin 7,183 s ε 4,277 25Mg 26Al sin 7,17 · 105 a ε 4,004 26Mg 27Al 100 % Stabilan 28Al sin 2,2414 min β- 4,642 28Si 29Al sin 6,56 min β- 3,680 29Si
Sigurnosno obavještenje
Oznake upozorenja F Lako zapaljivo
Obavještenja o riziku i sigurnosti	R: 15-17 S: (2-)7/8-43
Ukoliko je moguće i u upotrebi, koriste se SI osnovne jedinice. Ako nije drugačije označeno, svi podaci su podaci dobiveni mjerenjima u normalnim uslovima.

Aluminij (Al, lat. - aluminium) jeste metal IIIA grupe. Jedini stabilni izotop mu je²⁷Al.

Zastupljenost

Aluminij je treći po rasprostranjenosti od svih elemenata koji se javljaju na površini Zemlje. Često dolazi sa silicijem i kisikom u sastavu alumosilikata. Ulazi u sastav stijena kao što su granit i glina. Aluminij se pojavljuje kao mineral kriolit Na₃AlF₆. Najvažnija ruda aluminija je boksit Al₂O₃ ·xH₂O

Hemijske osobine

Oksidacioni broj aluminija je +3. Čist aluminij na zraku polahko se oksidira, prekrivajući se slojem oksida Al₂O₃, koji od korozije štiti metal koji se nalazi ispod površine. Rastvara se u neoksidirajućim kiselinama, pri čemu nastaje hidratizirani Al³⁺ ion. Aluminij se lahko rastvara u jakim bazama (npr., natrij-hidroksid - NaOH ili kalij-hidroksid - KOH), istiskujući vodonik i prelazeći u 2Na[Al(OH)₄]

2Al + 2NaOH + 6H₂O → 2Na[Al(OH)₄] + 3H₂↑

Koncentrirana azotna kiselina pasivizira aluminij.

Primjena

Zbog njegovih osobina, kao što su mala gustina i velika otpornost na koroziju, legure aluminija sa bakrom i molibdenom zvane duraluminij našle su mnoge primjene i koriste se za proizvodnju široke grupe proizvoda, od konzervi do dijelova za kosmičke brodove. Čist, kristalni aluminij krt je i lomljiv.

Jedinjenja

Najvažnija jedinjenja aluminija su amfoterni aluminij-oksid, i aluminij (III) hidroksid. Litij-aluminijhidrid (LiAlH₄) često se koristi u organskoj hemiji. Veliki industrijski značaj imaju aluminosilikati, a posebno MAO (metalni aluminosilikat). Glina i ilovača koje se koriste u produkciji keramike složene su mješavine aluminija i K[AlSi₃O₈] ili aluminija i Na[AlSi₃O₈]. Aluminij(III) hidroksid koristi se za prečišćavanje vode za piće, mada se u novije vrijeme njegova upotreba izbjegava zbog dokazane povezanosti Al³⁺ iona s nastankom Alzheimerove bolesti.

Biološki značaj

Aluminij nema nikakvog biološkog značaja, mada su neki ljudi alergični na taj metal.

Vanjski linkovi

• http://aluminium.matter.org.uk/content/html/eng/default.asp?catid=&pageid=1