Antonio Vivaldi

Antonio Vivaldi
Lične informacije
Puno ime	Antonio Lucio Vivaldi
Datum rođenja	4. mart 1678.
Mjesto rođenja	Venecija, Mletačka Republika
Datum smrti	28. juli 1741.
Mjesto smrti	Beč, Habsburška monarhija
Period	Barok
Djela
Poznatija djela	4 godišnja doba Gloria L'Olimpiade
Uticaji	Vivaldi na: J. S. Bach

Antonio Lucio Vivaldi je rođen 04. marta 1687 u Veneciji, Mletačka republika, Italija. Venecija je u vrijeme rođenja Vivaldija bila jedan od najuzbudljivijih evropskih gradova gdje su posjetioci iz mnogih evropskih zemalja dolazili na venecijanske proslave, karnevale, umjetničke izložbe, a iznad svega da poslušaju najnoviju muziku tog vremena. Bio je jedan od najznačajnijih kompozitora barokne muzike uz Johanna Sebastiana Bacha i Georga Friedricha Händela i jedan od najboljih violinista svog vremena kao i veliko ime italijanskog baroka. Nakon što se po Evropi pročulo za njegovo muzičko majstorstvo bio je pozivan širom kontinenta da izvodi svoja mnogobrojna muzička djela pa je zbog toga mnogo putovao. Dublje razumijevanje njegove muzike počinje kroz shvatanje da je u poređenju sa Bachom pa čak i Händelom bio najprogresivniji barokni muzičar.

Njegov opus obuhvaća 425 končerta za solističke instrumente i orkestar, 61 končerto grosso, 23 simfonije, 46 opera (npr. L'Olimpiade), 38 kantata, oratorij Juditha Triumphans i duhovnu muziku. Najpoznatija su njegova Četiri godišnja doba, u kojima su savršeno tonski slikani detalji iz prirode. Iako je komponirao mnogobrojna muzička djela i zaradio mnogo novca ipak je na kraju umro kao siromašan čovjek u Beču 28. jula 1741. u 63. godini života. Nakon smrti pao je u skoro potpuni zaborav, a tek 1926. počinju se otkrivati njegova muzička djela, dokumenti, pisma i fakti. Od tada skoro da ne prođe godina, a da se nešto novo ne otkrije vezano uz ime ovog slavnog baroknog kompozitora.

Biografija

Otac mu je bio violinista u crkvenom orkestru u venecijanskoj katedrali Sveti Marko i njegov prvi učitelj pa je veoma rano naučio vještinu sviranja violine. Zbog svoje crvene kose dobio je nadimak”crveni sveštenik”(Il Prete Roso).Nema mnogo detalja o njegovom ranom životu, ali je poznato da je imao tri sestre i dva brata. Godine 1703 roditelji ga šalju u školu za katoličke sveštenike. Nije prošla ni godina dana od njegovog novog poziva kad je zbog zdravstvenih razloga odlučio da zatraži da bude oslobođen svešteničke dužnosti održavanja mise. Po njegovom sopstvenom navodu žalio se na na nelagodan bol u grudima što bi moglo ukazivati na anginu pektoris ili astmatični bronhitis.

Ovi isti zdravstveni problemi nisu ga spriječili da putuje širom Evrope i komponira mnogobrojna muzička djela. Njegovi savremenici su govorili da je mladi Antonio Vivaldi iznenada znao na kratko da prekine misu da bi zapisao svoju novu muzičku ideju.

Ovo sve ukazuje na to da je velika mogučnost da je Vivaldi postao katolički sveštenik protiv svoje volje i da su njegovi siromašni roditelji ovo vidjeli kao jedini način da njihov sin dobije besplatno školovanje. Odmah nakon njegovog započinjanja svešteničkog poziva 1703. Vivaldi je bio imenovan za učitelja violine na muzičkom seminaru "Pobožne milosrdne bolnice" Ospitale della Pieta. Tako je Vivaldi nakon napuštanja oltara započeo novu životnu karijeru pomirujući muziku i religiju. Ove institucije (Ospedali) su u Veneciji bile poznate kao mjesta gdje su bogati stanovnici ovog grada ostavljali žensku djecu iz svojih vanbračnih veza na starateljstvo tim istim institucijama. Tu su takođe dolazila napuštena djeca kao i djeca iz siromašnih porodica. Iako su ovo zvanično bila ženska sirotišta ipak su bila lijepo namještena sa svojim vlastitim muzičkim orkestrima za koje će Vivaldi pisati muziku i lično dirigovati. Tu će i provesti najveći dio svog umjetničkog stvaralačkog života. Međutim, on nije jedini kompozitor za ove ženske orkestre, ali je komponirao najviše muzike istovremeno postajući slavan širom Evrope.

Muzičko stvaralaštvo

Kad je muzički direktor u Ospedale della Pieta Francesco Gasperini zbog zdravstvenih problema uzeo bolovanje 1713, Vivaldi je tad dobio priliku da komponira duhovnu muziku. Tokom svoje daljnje karijere on je napisao dosta muzike za glas, sekularne kantate, serenate i Gloria u D-duru koja je postala naročito popularna. Tražeći priznanje kao kompozitor Vivaldi je 1711 dao da se objave mnoga njegova instrumentalna djela koja je komponirao za Pieta ženski orkestar.

Tu je objavljeno jedno od najznačajnijih muzičkih izdanja 18. vijeka, zbirka od 12 končerta pod nazivom”L’estro armonico Op.3.” Objavljeni su u Amsterdamu, Holandija i raširili su slavu i utjecaj Vivaldija širom sjeverne Evrope. Nakon što se dokazao instrumentalnim muzičkim djelima Vivaldi se dokazuje i u svijetu opere radeći kao kompozitor i impresario sa venecijanskim pozorištima San Angelo i malo kasnije sa San Moise. U to vrijeme je često putovao na relaciji Mantova-Rim tako da nije komponirao djela za ženski orkestar Pieta. U periodu od 1718-1720 Vivaldi je u službi princa Filipa u Mantovi, a zvanična titula mu je”Maestro di Cappella da Camera.” Godine 1723 dobija ponudu da komponira dva končerta za Pieta orkestar svakog mjeseca u narednih šest godina što će biti njegov redovni izvor zarade u ovom periodu. Od 1726-1728 vraća se u venecijansko pozorište San Angelo kao operski kompozitor gdje nastavlja da objavljuje zbirke instrumentalne muzike. Jedna od njih je i zbirka iz 1725 pod nazivom “Il cimento dell’ armonia e dell’ inventione Op.8 koja uključuje čuveni končerto ”Četiri godišnja doba.”

Naredne godine ispunjene su putovanjima u Prag, vjerovatno Beč kao i drugim manjim evropskim centrima. Vivaldi ponovo dobija posao kao Maestro di Capella u Pieta, ali njegova česta putovanja i koncertne aktivnosti onemogućavaju ga da zadrži ovo mjesto nakon 1738. Zbog svoje niske popularnosti kod venecijanske publike odlazi u Beč gdje će komponirati brojne opere. Smrt Charlesa VI je međutim zatvorila pozorišta i Vivaldi je morao da rasproda svoja brojna končerta da bi se izdržavao u Beču. Najvjerovatnije zbog bolesti i nedostatka novca nije se mogao vratiti u Veneciju pa je ostao u Beču gdje je i umro. U muzičko stvaralstvo Antonija Vivaldija spadaju instrumentalna muzika i muzika za glas.

Njegova instrumentalna muzika može se podijeliti u tri oblika muzičkog izražavanja. Po “Ryom katalogu” ne računajući izgubljene i nedovršene radove dolazi se do brojke od ukupno 90 sonata, 478 končerta, i 14 sinfonia. Muzika za glas Antonija Vivaldija uključuje 45 opera od kojih je 20 sačuvano u cjelosti, 8 kraćih pozorišnih radova, 39 kantata, preko 60 djela duhovne muzike, uključujući tri oratorija.

Opera

U Vivaldijevo vrijeme italijanska opera je bila manje mješavina njenih raznih sastavnih dijelova (muzike, glume, literature, plesa, scene i mašinerije) nego više kao labavi spoj gdje je dobra koordinacija izražena samo pripadnošću sveopšte prihvaćenim normama ponašanja. Umjetnička samostalnost kompozitora i tekstopisca (librettist) je bila poštovana. Kompozitor nije mijenjao tekst, a pisac teksta nije utjecao na muziku.

Teme baroknih opera su većinom uzimane iz historije i mitologije antičkog svijeta uz dodatne obrade. Srednjevjekovne romanse koje su bile osnova tekstova za Vivaldijeve opere "Orlando" i "Ginevra" bile su veoma popularne. Također su bile popularne opere zasnovane na egzotičnim temama u dalekim zemljama poput Amerike u operi "Motezuma" ili Kine u "Teuzzone." Muslimanski istok je isto tako bio popularan sto se da uočiti u operi "La verita in cimento." Iako su u samom početku opere u pet činova bile popularne, opere u tri čina nastavljaju po uzoru na Apostola Zena da budu obavezni dio muzičkog programa (ne računajući intermeca i balete ubačene između činova).

Radnje u njegovim operama su uglavnom bile o dvorskim intrigama, sukobima između ljubavi i časti ili strasti i pobožnosti i razrješavanjem starih sukoba, a sve zaokruženo ljubavnim zapletima. Podjela uloga između recitativa i arije je potpuna: recitativi nose radnju naprijed dok arije i ostali stavci u operi umiruju radnju gdje misli i osjećaji dolaze do određene tačke. Većinu likova u Vivaldijevim operama sačinjavaju: vjerna žena, zaljubljeni ratnik, osvetnička udovica, i surovi tiranin (što ih čini lakšim za prebacivanje u ariji iz jedne opere u drugu). U njegovim operama Rimljani su prikazivani u mnogo boljem svjetlu nego njihovi barbarski protivnici.

Kantate:

Glavni izvori Vivaldijevih kantata su dvije zbirke broj 27. i 28. iz Foa kolekcije. Njegove kantate su se obično sastojale od tri stavka: arija-recitativo-arija.

Serenate:

Giovanni Maria Crescimbeni historičar Arkadijanaca (Arcadians) objasnio je značenje serenate:

„današnje kantate ove vrste (za razliku od ostalih poetskih vrsta) koje se obično pred publikom izvode u nočne sate se zovu serenate“

On je također mogao dodati da većina serenata ima uloge za grupe od 3-6 pjevača, a neke od njih uključuju i hor. Od njegove tri sačuvane serenate najzanimljivija je, a ujedno i najduža "La Sena festeggiante."

Duhovna muzika za glas:

Nijedno područje Vivaldijeve kreativnosti nije tako teško proučavati poput njegove duhovne muzike za glas. To je zato što se glavni dijelovi muzičkih djela, priroda teksta koji se koristi, veličina postavljenog djela i drugo elementi u muzičkom djelu pojavljuju u raznovrsnim oblicima.

Na primjer vespers psalm može biti jedan dugotrajan stavak ("Beatus Vir" RV598), ili nekoliko stavaka ("Beatus Vir" RV597), njeno glasovno upotpunjavanje može biti solo glas ("Nissi Dominus" RV608), samo hor ("Laudate Dominum" RV 606), jedan ili dvostruki hor sa solistima ("Dixit Dominus" RV 594), djelo može biti capella ("Credidi" RV605), uključujući nezavisne instrumentalne dijelove kao u "Lauda Jerusalem" RV609. Najbolji način razlikovanja ovih muzičkih djela je da li su zasnovana na liturgijskom ili na neliturgijskom tekstu.

Po Ryom katalogu djela zasnovana na liturgijskom tekstu su: jedna cijela misa, odvojeni stavci "Kyrie", "Gloria" (dva puta) i "Credo" (2 puta), vespers muzika koju sačinjavaju odgovor "Domine ad adiuvandum," psalmi 69, 109 (dva puta), 110, 111 (dva puta), 112 (četiri puta), 113, 115, 116, 121, 126, 147, devet obabranih himni uključujući tri postavke "Salve Regina" i "Magnificat" u četiri slične verzije. Djela zasnovana na neliturgijskom tekstu su: oratorio "Judita triumphans," 12 solo moteta, 8 introduzioni, i 3 posebna muzička stavka od kojih je jedan (Aria de sanctis "Eja voces plausum date" RV 647) contrafactum od arije "Bench nasconda la serpe in seno" u operi Orlando.

Muzički stil

Vivaldi je široko priznat kao majstor baroknog instrumentalnog končerta kojeg je usavršio i popularisao više nego bilo koji njegov savremenik. Raznovrsnost njegove muzike i dramatski efekti uzrokovali su dalji muzički razvoj prema onome što će kasnije biti poznato kao klasični stil. Zahvaljujući svojoj violinskoj virtuoznosti za Vivaldija granice između muzičkih oblika izražavanja nisu bile prepreka. Zato je sa lakoćom stavke iz sonate prebacivao u končerta, stavke iz končerta u

opere, radove iz duhovne muzike za glas u končerto medium. Binarni stavci su proširivani u ritornello oblik, a stavci iz ritornello oblika su izmijenjeni u”da capo arije

Vivaldi

Utjecaj na druge kompozitore

Ugled i slava Antonija Vivaldija je više bila zasnovana na njegovim sposobnostima kao violinskog virtuoza nego kompozitora. Međutim ipak se njegov utjecaj proširio cijelom Evropom tako da su već drugi poznati kompozitori iz tog vremena poput [Albinonija i Dall’Abacio prilagodili svoj način komponiranja onom koji je za svog života ostvario Antonio Vivaldi. Njegov utjecaj je očit kod drugih venecijanskih kompozitora poput braće Marcello, Alberto Gallo, Giovanni Platti koji su iskoristili Vivaldijev stil u instrumentalnoj muzici prebacivši je na klavijaturu. Također je to vidljivo i u radovima za harpsichord Baldassare Gallupi koji je bio nadahnut pisanjem muzike za violinu Antonija Vivaldija. I drugi kompozitori van Venecije poput Domenica Scarlattija i Giovannija Battiste Sammartinija su bili inspirisani končertima Vivaldija.

Godine 1802. Nikolaus Forkel pišući o ranoj muzičkoj karijeri Johanna Sebastiana Bacha navodi:

„da prvi pokušaji pisanja muzičkih djela nisu dali zadovoljavajući rezultat“

. Zbog nedostatka posebnih muzičkih uputstava on je bio primoran da uradi ono što su mnogi kompozitori morali da urade u njegovo vrijeme i da pokuša sam da započne karijeru. Vrlo brzo je shvatio da muzičke ideje treba da budu dovedene u red i da imaju logičku vezu, a da bi ostvario ovo potreban mu je model.

Violinski končerti Vivaldija koji su baš u to vrijeme objavljeni bili su taj model koji je Bach trebao. Izučavao je razvoj muzičkih ideja i njihove odnose, raznovrsne modulacije i mnoge druge stvari. Ovo usvajanje muzičkih ideja naučilo ga je da razmišlja muzički i da nakon završetka muzičkog djela nije više morao da dobija ideje od svojih prstiju nego ih je oblikovao u svojoj mašti. Tako je Vivaldi donio Bachu novi sadržaj muzičkih oblika koji su nadahnuli seriju prevoda violinskih končerta i kao rezultat su donijeli originalna muzička djela po nacrtu italijanskog končerta."

Tek su početkom 20. vijeka njemački naučnici, a naročito Arnold Schering priznali u Vivaldiju ne samo prethodnika kome Bach duguje svoje upoznavanje muzičkih oblika instrumentalne muzike nego i velikog izumitelja solo končerta čiju preteču je ustanovio Corelli. Najnovija otkrića Vivaldiju daju i odlučujuću ulogu u oblikovanju simfonije. Tragovi muzičkog utjecaja Vivaldija se mogu pronaći i kod mnogih kompozitora iz Beča i Manheim (Wagenseil, Christian Cannabich, Eichner, M.G. Moon, i drugi) tako da je njegov utjecaj bio dugotrajniji u njemačkim zemljama nego u samoj Italiji. Godine 1792 Gerber je naveo u svom Lexiconu da je više od 30 godina Vivaldijev končerto bio u modi, a naročito u Berlinu.

Ponovno otkrivanje imena i djela Antonija Vivaldija

Za Vivaldijevog života većina njegovih muzičkih djela su objavljena u Amsterdamu od strane izdavača Estienne Rogera. Međutim malo od ovih izdanja je sačuvano do danas i većina se nalazi u bibliotekama i privatnim kolekcijama poznatim samo muzikolozima i naučnicima koji proučavaju djela ovog slavnog kompozitora. Prvu informaciju o ponovnom otkrivanju muzike Antonija Vivaldija dolazi tek u jesen 1926. godine u katoličkoj misionarskoj školi u Torinu koju su vodili”Salesian očevi.” U svojoj arhivi oni su otkrili veliku količinu starih spisa koje su zbog novčanih poteškoća htjeli prodati kupcima starina. Pozvali su predstavnike Nacionalne biblioteke Torino da procijene vrijednost spisa kako bi imali ideju za koliko novca da ih prodaju. Slučaj je predat Dr. Alberto Gentili profesoru muzičke historije sa Univerziteta u Torinu. Čim je otvorio spiskove na svoje zaprepaščenje ugledao je muzička djela sa originalnim potpisima slavnog kompozitora. Da bi sačuvali ova muzička remek djela na jednom mjestu Dr, Gentili je ponudio gradskoj biblioteci u Torinu da ih otkupi. Oni nisu imali toliki novac da otkupe veliku količinu originalnih muzičkih djela Vivaldija. Zato je da bi obezbijedio novčana sredstva za otkup starih muzičkih spisa išao po gradu Torinu i tajno molio najbogatije ljude u gradu da doniraju novac.

Dvije najbogatije porodice u Torinu Foa i Giordano donirali su novac za otkup dragocjenih muzičkih spisa. Nakon uspješnog sakupljanja novca spisi su otkupljeni i zbirka od 97 muzičkih djela su pohranjena u gradskoj biblioteci u Torinu.

Ova tzv. "torinska kolekcija” je dovela do ponovnog oživljavanja interesa za lik i djelo Antonija Vivaldija. Nakon 2. svjetskog rata mladi venecijanski poslovni čovjek Antonio Fama je osnovao”Italijanski Institut-Antonio Vivaldi” za objavljivanje i promociju djela Vivaldija uz saradnju najveće italijanske izdavačke kuće”Casa Ricordi.”

Muzička djela

Instrumentalna muzika

Sonate:

1.”Solo” sonate (jedan instrument i bas)

violina 40

violončelo 9

flauta 4

rekorder 1

oboe 1

musette 6

Ukupno 61

2. Trio sonate (dva instumenta i bas)

dvije violine 20

dvije flaute 1

dvije oboe 1

dva različita instrumenta 5

Ukupno 27

3. Kvartet sonate (četiri instrumentalne linije)

dvije violine, viola i bass 2

violina, oboe, obligato orgulje i chalumeau 1

Ukupno 3

Končerti:

1. Solo končerti (jedan solo instrument, orkestar žičanih instrumenata i continuo)

violina 220

viola d'amore 7

violončelo 27

mandolina 1

flauta 13

rekorder 2

flautino 3

oboe 19

basun 37

Ukupno 327

2. Dvostruki končerti (dva solo instrumenta, orkestar žičanih instrumenata i continuo)

dvije violine 25

dva violončela 1

dvije mandoline 1

dvije flaute 1

dvije oboe 3

dvije trube 1

dva roga 2

dva racličita muzička instrumenta 11

Ukupno 45

3. Končerti za ansambl (više od dva solo instrumenta, orkestar žičanih instrumenatai kontinuo) 34

4. Končerti za dva orkestra žičanih instrumenata i solisti 4

5. Kamerni končerti (tri do šest solo instrumenata i kontinuo 22

6. Končerti za orkestar žičanih instrumenata i kontinuo 44

Sekularna muzika za glas

Opere:

1. Argippo- prva izvedba ove opere je bila 1730 u opernom pozorištu “Grof Franz Anton von Sporck” u Pragu.

2. Armida al campo d’Egitto-prva izvedba ove opere je bila tokom karneval sezone 1718 u pozorištu San Moise u Veneciji.

3. Arsina, regina di Ponto-prva izvedba ove opere je bila 27 ili 28 oktobra 1716 u pozorištu San Angelo u Veneciji.

4. Bajazet (takođe poznata i kao Il Tamerlano)-prvi put izvedena za vrijeme karnevala u Veroni 1735.

5. Dorilla in tempe-prvi put izvedena 7.novembra 1726 u pozorištu San Angelo u Veneciji.

6. Ercole su’l Termodonte-prvi put izvedena 23. januara 1723 u Rimu.

7. Farnace- prva izvedba ove opere je bila 1727 u pozorištu San Angelo u Veneciji. 8. Griselda- prva izvedba ove opere je bila 1735 u Veneciji.

9. Il Teuzzone- prva izvedba ove opere je bila u pozorištu Arciducale u Mantovi 1719. 10. L’incoronazio di Dario-prva izvedba ove opere je bila 23. januara 1717 u pozorištu San Angelo u Veneciji.

11. L’Olimpiade- prva izvedba ove opere je bila 17 februara 1734 u pozorištu San Angelo u Veneciji.

12. La costanza trionfante degl’ amori e degl’ odii- prvi put izvedena tokom karnevala 1716 u pozorištu San Moise u Veneciji.

13. La verta in cimento- prvi put izvedena tokom karnevala u Veneciji 1720.

14. Motezuma- prvi put izvedena 14 novembra 1733 u pozorištu San Angelo u Veneciji.

15. Nerone fatto cezare- prvi put izvedena 1715 tokom karnevala u pozorištu San Angelo u Veneciji.

16. Orlando finto pazzo- prvi put izvedena u novembru 1714

17. Orlando furioso- prvi put izvedena 1727 u pozorištu San Angelo u Veneciji.

18. Ottone in villa- prvi put izvedena 17. maja 1713 u Teatro delle Grazie u Vicenza.

19. Scanderbeg- prvi put izvedena 22 juna 1718 u Teatro della Pergola u Firenci.

20. Tieteberga- prvi put izvedena 16 oktobra 1717 u pozorištu San Moise u Veneciji.

21. Tito manlio- prvi put izvedena 1719 u Mantovi.

Zanimljivosti

• Nastupi ženskih orkestara u "Ospedale della Pieta" pod dirigentskom palicom Antonija Vivaldija odvijala su se tako da zbog čudnih religioznih razloga toga vremena orkestar je zavjesom

bio odvojen od pogleda publike.

• Jedan od kratera na planeti Merkur dobio je ime Vivaldi u čast italijanskog baroknog kompozitora. Ima prečnik 200 km. i u obliku je dvostrukog prstena.
• Vivaldijeva muzika je korištena u filmu iz 1971.Zemlja tišine i tame poznatog njemačkog režisera Wernera Herzoga.
• Vivaldijeva muzika je korištena u filmu iz 1979. Kramer protiv Kramera američkog režisera Roberta Bentona.
• Vivaldijeva muzika je korištena u filmu iz 1967. La Chinoise (Kineski) poznatog francuskog režisera Jean-Luc Godarda.
• Vivaldijeva muzika je korištena u filmu iz 1952. Zlatni trener (Golden Coach) poznatog francuskog režisera Jean Renoira.

Vanjski linkovi

• Vivaldi na classical.net
• http://alambix.uquebec.ca/musique//catal/vivaldi/viva.html
• http://klasikmuzikdinle.sinavbilgi.net/antonio-vivaldi-violin-concertofata-tigancainvernola-folliacello-dinle
• Vivaldi na allmusic.com
• Vivaldi na baroquemusic.org
• Vivaldi na imdb.com
• Vivaldi na biography.com
• Vivaldi na library.thinkquest.org
• Vivaldi na classical.com
• Vivaldi na scribd.com
• http://www.nasa.gov/mission_pages/messenger/multimedia/messenger_orbit_image20120928_1.html
• Vivaldi na arkivmusic.com
• Vivaldi na ranker.com

Reference

Michael Talbot- "The Master Musicians-Vivaldi," 280 pages, First edition,1978, J.M. Dent and Sons Ltd. Aldine House, Albermarle Street, London Marc Pincherle-"Vivaldi Genius of The Baroque," 270 pages, First edition 1957 by W.W. Norton & Company Inc. H.C. Robins- "Vivaldi, Voice of The Baroque," 280 pages, First edition 1993 Thames and Hudson Inc. 500 Fifth Avenue New York, New York

Commons: Antonio Vivaldi