Bileća
Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
| Bileća | |||
|
|||
| Osnovne informacije | |||
|---|---|---|---|
| Entitet: | Republika Srpska | ||
| Općina: | Bileća | ||
| Stanovništvo: | 13.284 popis (1991) | ||
| Površina: | 633 km² | ||
| Gustoća: | 21 stanovnik na km² | ||
| Pozivni broj: | (+387) 59 | ||
| Poštanski broj: | 89 230 | ||
| Administracija (Stanje: 2008-2012) | |||
| Vrsta naselja: | općina | ||
| Načelnik: | Slavko Bekan[1] (SNSD) | ||
Bileća je općina i grad u jugoistočnoj Hercegovini, Bosna i Hercegovina. Površina općine je 633 km², a na tom prostoru živi oko 15.000 stanovnika od čega na prostoru grada Bileće oko 9.000.
Sadržaj |
Historija
Prvi tragovi civilizacije na području općine Bileća datiraju još iz neolita o čemu svjedoče arheološki lokaliteti, još uvijek nedovoljno istraženi. Prethistorijski tumuli, gradine i gomile kojih prema najnovijim istraživanjima ima preko 1400, jasno ukazuju na kontinuitet i gustoću stanovništva.[citat potreban] Prvi pomen Bileće kao naseljenog mjesta nalazimo u dokumentima Dubrovačkog arhiva iz 1286. godine, kada se pominje pod nazivom Bilechia. Također u istim izvorima i pod istim nazivom Bileća se pominje i u 14 i 15. vijeku kao važna raskršnica puteva na srednjovjekovnom karavanskom putu. U jednom dokumentu od 8. septembra 1388. godine ističe se da je vojska vojvode Vlatka Vukovića u polju kod Bileće teško porazila osmanlijsku vojsku pod komnadom Šahin-paše što se ujedno smatra i jednim od prvih poraza Osmanlija na Balkanu.[citat potreban] U periodu od XIII do XVI vijeka na ovim prostorima historija bilježi i veliki broj stećaka, koji kao monoliti teže i do 5 tona. Bileća je potpala pod osmanlijsku vlast 1466. godine i u vijekovima vladavine Carstva na ovim prostorima teško stradala zbog vječitih buna i otpora. U neposrednoj blizini Bileće nalazi se Vučji Do, gdje se odigrala čuvena Vučidolska bitka 1876. godine u kojoj je učestvovalo 16 bilećkih četa. Odlukom Berlinskog kongresa Bileća je ušla u sastav Austro-Ugarske monarhije i u tom periodu dolazi do privrednog razvitka. Prva osnovna škola u Bileći je otvorena 1880. godine.
Geografija
Bileća je locirana u istočnoj Hercegovini. Nadmorska visina gradskog područja je 476 m. Na području Bileće se ukrštaju sredozemna i kontinentalno-planinska klima. Reljef je brdovit između kojeg se nalaze kraška polja: Dabarsko, Fatničko, Plansko i Bilećko. Južno od Bileće nalazi se izvor rijeke Trebišnjice. 1966. godine je izgrađena hidroelektrana i stvorena je jedna od najvećih vještačkih akumulacija u svijetu, Bilećko jezero, koje ima dužinu 18 km, a širinu 3-4 km.
Stanovništvo
Po posljednjem službenom popisu stanovništva iz 1991. godine, općina Bileća imala je 13.284 stanovnika, raspoređenih u 61 naselju. Poslije potpisivanja Daytonskog sporazuma, općina Bileća, u cjelini, ušla je u sastav Republike Srpske.
Nacionalni sastav stanovništva - općina Bileća, popis 1991.
ukupno: 13.284
- Srbi - 10.628 (80,00%)
- Bošnjaci - 1.947 (14,65%)
- Hrvati - 39 (0,29%)
- Jugoslaveni - 222 (1,67%)
- ostali, neopredijeljeni i nepoznato - 448 (3,39%)
Nacionalni sastav stanovništva - Grad Bileća, popis 1991.
ukupno: 7.568
- Srbi - 5.619 (74,24%)
- Bošnjaci - 1.290 (17,04%)
- Hrvati - 39 (0,51%)
- Jugoslaveni - 209 (2,76%)
- ostali, neopredijeljeni i nepoznato - 411 (5,45%)
Privreda
Okosnicu privrede Bileće čine tekstilna, metalna i prehrambena industrija. Posljednjih godina posebno je došao do izražaja razvoj privatnih preduzeća i radnji. Sve se više razvija posao berbe i obrade kamena. Bilećko jezero i rijeka Vrijeka (kod naselja Divin) posebno pružaju dobre uslove za razvoj ribolova.
Kultura
Nacionalni spomenici
- Avdića džamija u Plani, mjesto i ostaci historijskog spomenika
- Careva džamija (Gradska ili Obradovića džamija), historijska građevina
- Crkva sv. Save, historijska građevina
- Džamija Hasan-paše Predojevića u Polju, Grabovica, historijski spomenik
- Manastir Vavedenja Bogorodice u Dobrićevu, graditeljska cjelina
- Pravoslavna crkva Svetog arhanđela Mihaila u Trnovom Dolu, historijska građevina
Sport
U Bileći se nalazi Fudbalski klub "Hercegovac", osnovan 1935. godine, kao i istoimeni karate, košarkaški, šahovski, kuglaški, rukometni i odbojkaški klubovi. Košarkaški klub ostvaruje danas veoma solidne rezultate u Premijer ligi BiH.
Politika
Poznate ličnosti
Safet Isović, prema mišljenjima brojnih muzičkih kritičara i poznavatelja izvornog narodnog melosa, najbolji interpretator sevdalinke svih vremena (Bileća, 1936. - Sarajevo, 2. 9. 2007.). Pobjednik je brojnih festivala, dobitnik Zlatnog mikrofona i oko 35 Zlatnih i Srebrenih ploča.
Dušan Vukotić, redatelj, scenarist, animator, crtač i karikaturist (Bileća, 7. 2. 1927. – Zagreb, 8. 7. 1998.). Svjetsku slavu stekao je filmom - Surogat (1961, dobio je Oscar za najbolji crtani film – ujedno je to i prvi put dodijeljen filmu izvan SAD).
