Bitka za Moskvu

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Bitka za Moskvu
2. svjetski rat
RIAN archive 429 Fresh forces going to the front.jpg
Sovjetsko pojačanje iz Moskve upućeno na front
Datum 2. oktobra 1941. - 7. januara 1942.
Lokacija Moskva, SSSR
Ishod Pobjeda sovjetske armije
Sukobljene strane
Flag of German Reich (1935–1945).svg
Treći Reich
Flag of the Soviet Union (1923-1955).svg
Sovjetski Savez
Komandanti
Flag of German Reich (1935–1945).svg Fedor von Bock
Flag of German Reich (1935–1945).svg Heinz Wilhelm Guderian
Flag of the Soviet Union.svg Georgij Žukov
Flag of the Soviet Union.svg Aleksandar Vasiljevski
Vojne jedinice
Od 1. oktobra:
1,000,000 ljudi
1,000 tenkova
14,000 pušaka
950 aviona[1]
Od 1. oktobra:
1,250,000 ljudi
1,000 tenkova
7,600 pušaka
677 aviona[2]
Žrtve
248,000 – 400,000 650,000 – 1,280,000

Bitka za Moskvu (rus.: битва за Москву, njem.: Schlacht um Moskau) je bila jedna od najvažnijih bitki 2. svjetskog rata. Vođena je u periodu između oktobra 1941. - januara 1942. godine. Zauzimanje Moskve, glavnog i najvažnijeg grada SSSR-a, bio je jedan od najvažnijih vojnih i političkih ciljeva Sila Osovine u invaziji na SSSR koju je pokrenuo Treći Reich napadom 22. juna 1941. godine.

Tok bitke[uredi | uredi izvor]

Početni njemački plan za invaziju na SSSR, kojeg su Sile osovine nazvale Operacija "Barbarossa" predviđao je zauzimanje Moskve za 4 mjeseca. Njemačkim trupama su se pridružile rumunske i slovačke snage a napad je otpočeo u tri pravca. Napadu su se poslije pridružili i mađarske trupe. Nakon što je uništena većina sovjetskih aviona prije nego što su i poletjeli, njemačke snage su se brzo probile u sovjetski teritorij. Pravcem sjever armijska grupa Sjever pod vodstvom feldmaršala von Leeba napredovala je u smjeru Lenjingrada, armijska grupa Centar pod vodstvom Bocka napredovala je u smjeru Moskve dok je prema jugu armijska grupa Jug pod komandom feldmaršala von Runstedta napredovala prema Staljingradu. Napredovanje u svim pravcima u prva tri mjeseca je bilo izuzetno brzo i učinkovito korištenjem blitzkrieg taktike. Do jula 1941. godine, armijska grupa Centar je uspjela opkoliti nekoliko sovjetskih armija u blizini Minska tokom bitke Białystok-Minsk, stvarajući veliku prazninu u sovjetskim linijama odbrane a koje Sovjeti nisu uspjeli odmah popuniti, što zbog nedostatka raspoložive rezerve što zbog uništavanja sovjetskog zapadnog fronta kao organizovane sile. Time je za snage Wehrmachta otvoren put za Moskvu, preko Dnjepra uz minimalne žrtave.[3] U avgustu 1941. godine. njemačke snage zauzele su Smolensk, važno uporište na putu prema Moskvi. Historijski gledano, Smolensk se smatra ključem Moskve i još od Napoleonovog vremena se naziva još i "vrata Moskve" jer kontroliše važno područje između Dvine, Dnjepra i nekoliko drugih rijeka, čime se zauzimanjem ovog područja omogućuje brzo napredovanje kopnenih snaga, bez većih inžinjerijskih potreba za izgradnjom velikih mostova preko širokih rijeka. Sovjetska očajnička odbrana Smolenske regije je trajala dva mjeseca, od 10. jula do 10. septembra 1941. godine.[4] Ovaj intenzivni angažman, poznat kao Bitka kod Smolenska, odgodila je njemački prodor u dubinu sovjetske teritorije do sredine septembra, kao i učinkovito zaustavljanje taktike blitzkrieg i prisiljavanje armijske grupe Centar za korištenje gotovo polovine svojih strateških rezervi (10 od 24 divizija) tokom ove borbe.[4]

Početni njemački uspjeh (30. septembar - 10. oktobar)[uredi | uredi izvor]

Prema Hitleru, glavni sovjetski grad Moskva, je bio najvažniji vojni i politički njemački cilj, jer je očekivao da će pad glavnog grada dovesti do pada Sovjetskog Saveza. General Franz Halder, određuje ofanzivu prema Moskvi računajući da će to donijeti pobjedu nakon što je njemačka vojska nanijela velike gubitke sovjetskoj vojsci.[5] Prema tome, grad je bio glavna meta za veliku i dobro opremljenu vojsku armijske grupe Centar. Snage dodijeljene za operaciju Typhoon uključivale su tri armije (2., 4. i 9. armiju), potpomognute sa tri Panzer grupe (2., 3. i 4.) i Luftwaffe-om. Sveukupno, više od milion vojnika zajedno sa 1700 tenkova je upućeno prema Moskvi. Tokom ljetne zračne kampanje, Luftwaffe je izgubio 1.603 aviona dok je njih 1.028 oštećeno. Luftflotte 2 imala je samo 549 uporabljiva aviona, uključujući 158 srednje teških bombardera i 172 lovca.[6] U napadu su se oslanjali na standardne Blitzkrieg taktike, koristeći Panzer grupe kako bi se probile u sovjetske linije i formirajući dvostruka uklještenja dovodile sovjetske snage u okruženja pri tome potpuno ih uništavajući.[7] Prva faza Wehrmacht-ovog plana je bio napad na Moskvu sa sjevera i juga tj. opkoljavanje grada. Međutim, čak i prije nego što je plan i predstavljen njemačka vojska se suočila sa problemima logističke prirode. Snage angažovane za odbranu grada su imale oko 1.250.000 vojnika, 1.000 tenkova, 7.600 topova. Sovjetske zračne snage su već do tada izgubile oko 7.500[8] ili 21.200 borbenih aviona.[9] Iz tog razloga, sovjetska industrija je preorjentisana u ratne svrhe kako bi se nadoknadili pretrpljeni gubici u tehnici. Trupe i oružje, usprkos impozantnoj veličini, su bile slabo raspoređene, a većina jedinica je raspoređena na prve linije, te uglavnom nisu imale rezerve iza sebe. U svojim memoarima, Vasiljevski piše da, usprkos tome što je Crvena armija bila jako dobro opremljena, greške u raspoređivanju jedinica su dovele do prvobitnih uspjeha Wehrmachta.[10] Osim toga, mnogi sovjetski branioci nisu imali nikakvog vojnog iskustva niti dovoljno potrebne opreme (kao što je protivoklopnog oružja), dok su njihovi tenkovi bili zastarjeli.[11]

Kako su svi sposobni muškarci bili na frontu, žene u Moskvi su morale kopati rovove kojima bi zaustavili njemačke tenkove

Sovjetska komanda je naredila podizanje opsežnih odbrambenih linija oko samog grada. Prvi dio sistema, Rzhev-Vyazma, činila je linija Rzhev-Vyazma-Bryansk. Druga, tzv. Možajska linija, je bila dvostruka odbrambena linija koja je protezala od Tvera do Kaluge. Treći obrambeni prsten okruživao je sam grad, tvoreći odbrambenu zonu Moskve,

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Great Soviet Encyclopedia, Moscow, 1973–1978, entry "Battle of Moscow 1941–42"
  2. ^ Moscow Encyclopedia, ed. Great Russian Encyclopedia, Moscow, 1997, entry "Battle of Moscow"
  3. ^ Heinz Guderian, Erinnerungen eines Soldaten (Memoirs of a soldier), Smolensk, Rusich, 1999, p. 229.
  4. ^ a b Great Soviet Encyclopedia, Moscow, 1973–1978, entry "Battle of Smolensk"
  5. ^ Niepold, Gerd (1993). “Plan Barbarossa”, David M. Glantz The Initial Period of War on the Eastern Front, 22 June – August 1941: Proceedings of the Fourth Art of War Symposium, Garmisch, FRG, October 1987, Psychology Press ISBN 9780714633756.
  6. ^ Bergstöm 2007, str. 90.
  7. ^ Guderian, str. 307–9.
  8. ^ Hardesty, 1991, str.61.
  9. ^ Bergström 2007, str.118.
  10. ^ Vasilevsky, str. 139
  11. ^ Glantz, chapter 6, sub-ch. "Viaz'ma and Briansk", str. 74

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]