Borbeni avioni

Borbeni avioni su svi vojni avioni čija je namjena napadanje drugih aviona, koje, za razliku od bombardera, čija je namjena napadanje ciljeva na zemlji ili na moru. Borbeni avioni su većinom mali i okretni, i prvi put su se pojavili u Prvom svjetskom ratu kao odgovor na cepeline i izviđačke avione koji su se tada počeli koristiti. Kasnije su nastale cijele bitke u kojima su učestvovali borbeni avioni. U vojnoj doktrini borbeni avioni se koriste za dobijanje zračne nadmoćnosti, a ta nadmoćnost je važna za pobjedu kod konvencionalnog ratovanja.

Američki borbeni avion F-16C

Borbeni avioni sa propelerima

Prvi svjetski rat

Sopwith Camel 2F1 biavion u Imperial War Museum-u u Londonu

Fokker Dr.I replika u ILA 2006, "Red Baron" triavion

Važniji avioni:

• Ujedinjeno Kraljevstvo - Vickers F.B.5 (1915)
• Holandija - Fokker Eindecker (1915)
• Francuska - Nieuport 17 (1916)
• Njemačka - Albatros D.III (1916)
• Holandija - Fokker Dr.I (1917)
• Francuska - SPAD S.XIII (1917)
• Ujedinjeno Kraljevstvo - Sopwith Camel (1917)
• Ujedinjeno Kraljevstvo - Royal Aircraft Factory S.E.5 (1917)
• Holandija - Fokker D.VII (1918)

1919. - 1938.

Važniji avioni:

• Biavioni

• • Češka Republika - Avia B-534
  • Ujedinjeno Kraljevstvo - Bristol Bulldog
  • Italija - Fiat CR.42
  • Ujedinjeno Kraljevstvo - Gloster Gladiator
  • Ujedinjeno Kraljevstvo - Hawker Fury
  • Švedska - Svenska Aero Jaktfalken

• Monoavioni

• • SAD - Boeing P-26 Peashooter
  • SAD - F2A Brewster Buffalo
  • Sovjetski savez - Polikarpov I-16
  • Poljska - PZL P.11

Drugi svjetski rat

Supermarine Spitfire

Važniji avioni:

Focke-Wulf Fw 190

• Australija
  • CAC Boomerang
• Francuska
  • Bloch MB.150
  • Dewoitine D.520
  • Morane-Saulnier M.S.406
• Finska
  • VL Myrsky
• Njemačka
  • Messerschmitt Bf 109
  • Messerschmitt Bf 110
  • Focke-Wulf Fw 190
  • Messerschmitt Me 163
  • Messerschmitt Me 262
  • Heinkel He 100
  • Heinkel He 111
  • Heinkel He 112
  • Heinkel He 162
• Italija
  • Macchi C.200
  • Macchi C.202
  • Macchi C.205
  • Fiat G.55
  • Fiat G.50
• Japan
  • Kawanishi N1K-J
  • Nakajima Ki-43
  • Nakajima Ki-44
  • Nakajima Ki-84
  • Kawasaki Ki-61
  • Kawasaki Ki-100
  • Mitsubishi Zero
  • Mitsubishi J2M
• Rumunija
  • IAR-80

Yakovlev Yak-9

• Sovjetski savez
  • Yakovlev Yak-1
  • Yakovlev Yak-3
  • Yakovlev Yak-9
  • Lavochkin LaGG-3
  • Lavochkin La-5
  • Lavochkin La-7 'Fin'
  • Mikoyan-Gurevich MiG-3
• Ujedinjeno Kraljevstvo
  • Supermarine Spitfire
  • Hawker Hurricane
  • Hawker Typhoon
  • Hawker Tempest
  • De Havilland Mosquito
  • Gloster Meteor
  • Boulton Paul Defiant
• SAD
  

  

  P-51 Mustang
  • Grumman F4F Wildcat
  • Vought F4U Corsair
  • Grumman F6F Hellcat
  • Curtiss P-36 Hawk
  • Lockheed P-38 Lightning
  • Bell P-39 Airacobra
  • Curtiss P-40 Warhawk
  • Republic P-47 Thunderbolt
  • North American P-51 Mustang
  • Bell P-63 Kingcobra

Mlazni borbeni avioni

Prva generacija (1944. - 1953.)

Važniji avioni:

• Njemačka
  • Heinkel He 280
  • Messerschmitt Me 262
  • Heinkel He 162
  • Arado Ar 234
  • Horten Ho 229
• Francuska
  • Dassault Ouragan
  • Dassault Mystère IV
• Švedska
  • Saab Tunnan
• Sovjetski savez

MiG-15 u poljskim oznakama

• • Mikoyan-Gurevich MiG-9 'Fargo'
  • Mikoyan-Gurevich MiG-15 'Fagot'
  • Mikoyan-Gurevich MiG-17 'Fresco'
  • Lavochkin La-15 'Fantail'
  • Yakovlev Yak-15/17 'Feather'
  • Yak-23 'Flora'
  • Yakovlev Yak-25 'Flashlight'
• Ujedinjeno Kraljevstvo
  • de Havilland Vampire
  • Hawker Hunter
  • Gloster Javelin
  • Gloster Meteor
• SAD
  • Lockheed P-80 Shooting Star
  • Republic F-84 Thunderjet
  • North American F-86 Sabre
  • Northrop F-89J Scorpion

Druga generacija (1953. - 1960.)

F-100 Super Sabre

F-105 Thunderchief borbeni avion

Važniji avioni:

• Kanada
  • Avro Arrow
• Francuska
  • Dassault Étendard IV
• Indija
  • HAL HF-24 Marut
• Švedska
  • Saab Draken
• Savjetski savez
  • Mikoyan-Gurevich MiG-19 'Farmer'
  • Mikoyan-Gurevich MiG-21 'Fishbed'
  • Sukhoi Su-7 'Fitter-A'
  • Sukhoi Su-9/11 'Fishpot'
• Ujedinjeno Kraljevstvo
  • English Electric Lightning
  • De Havilland Sea Vixen
  • Gloster Javelin
• SAD
  • Chance-Vought F-8 Crusader
  • Grumman F-11 Tiger
  • North American F-100 Super Sabre
  • Convair F-102 Delta Dagger
  • Lockheed F-104 Starfighter
  • Republic F-105 Thunderchief
  • Convair F-106 Delta Dart

Treća generacija (1960. - 1970.)

F-4E

MiG-25 treće generacije

Važniji avioni:

• Francuska
  • Dassault Mirage F.1
  • Dassault Super Étendard
  • Dassault Mirage III
• Iran
  • Azarakhsh
  • Saeqeh
• Kina
  • Shenyang J-8
• Sovjetski savez
  • Mikoyan-Gurevich MiG-21MF/bis 'Fishbed'
  • Mikoyan-Gurevich MiG-23 'Flogger'
  • Mikoyan-Gurevich MiG-25 'Foxbat'
  • Sukhoi Su-15 'Flagon'
  • Sukhoi Su-17 'Fitter'
  • Tupolev Tu-28 'Fiddler'
• Ujedinjeno Kraljevstvo
  • Hawker Siddeley Harrier
• SAD
  • McDonnell F-4 Phantom II
  • Northrop F-5
  • General Dynamics F-111

Četvrta generacija (1970. - 1990.)

F-14 Tomcat

Važniji avioni:

• Francuska
  • Dassault Mirage 2000
• Iran
  • Shafaq
• Izrael
  • IAI Kfir
• Japan
  • Mitsubishi F-2
• Narodna Republika Kina
  • JH-7 Flying Leopard
  • Shenyang J-8II
• Tajvan
  • AIDC F-CK-1 Ching-kuo
• Švedska
  • Saab Viggen
• Sovjetski savez
  • Mikoyan MiG-29 'Fulcrum'
  • Mikoyan MiG-31 'Foxhound'
  • Sukhoi Su-27 'Flanker'
  • Yakovlev Yak-38 'Forger'
• Ujedinjeno Kraljevstvo / Njemačka / Italija
  • Panavia Tornado
• Ujedinjeno Kraljevstvo / SAD
  • McDonnell Douglas / BAE Harrier II
• SAD
  • Grumman F-14 Tomcat
  • McDonnell Douglas F-15 Eagle
  • General Dynamics / Lockheed Martin F-16 Fighting Falcon
  • McDonnell Douglas F/A-18 Hornet
  • Northrop F-20 Tigershark

Generacija 4,5 (1990. - danas)

Važniji primjeri:

• Francuska
  • Dassault Rafale
• Indija
  • HAL Tejas (Limited Series Production begun)
• Kina
  • Chengdu J-10
  • Shenyang J-11B
• Kina / Pakistan
  • JF-17 Thunder or FC-1 Fierce Dragon
• Rusija
  • Mikoyan MiG-35 'Fulcrum'
  • Sukhoi Su-30/33/35/37 'Flanker'
  • Sukhoi Su-32/34 'Fullback'
• Rusija / Indija
  • Su-30MKI 'Flanker'
• Švedska
  • Saab JAS 39 Gripen
• Ujedinjeno Kraljevstvo / Njemačka / Italija / Španija
  • Eurofighter Typhoon
• SAD
  • Boeing F-15E Strike Eagle and all later derivatives
  • General Dynamics / Lockheed Martin F-16C/D Block 50/52 and all later derivatives
  • Boeing F/A-18E/F Super Hornet

Peta generacija (2000-danas)

X-35 JSF, prototip pete generacija borbenih aviona

Trenutni borbeni avioni:

• SAD
  • Lockheed Martin / Boeing F-22 Raptor
• SAD / Ujedinjeno Kraljevstvo
  • Lockheed Martin / Northrop Grumman / BAE F-35 Lightning II

U razvoju:

• Kina
  • Shenyang J-XX
• Indija
  • Medium Combat Aircraft
• Japan
  • Mitsubishi ATD-X
• Južna Koreja
  • KFX
• Rusija
  • Sukhoi PAK FA

Također pogledajte

• Spisak vojnih aviona
• Pilot borbenog aviona