Elizabeta II od Ujedinjenog Kraljevstva

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije

Elizabeta II
Kraljica Ujedinjenog Kraljevstva i kraljevstava Commonwealtha
Vladavina	6. februar 1952 - danas
Prethodnik	George VI
Prijestolonasljednik	Charles, princ od Velsa
Krunidba	2. juni 1953
Supružnik	Princ Philip, vojvoda od Edinburgha
Djeca
Princ Charles, princ od Velsa Anne, kraljevska princeza Princ Andrew, vojvoda od Yorka Princ Edward, grof od Wessexa
Dinastija	Windsor
Otac	George VI
Majka	Elizabeth Bowes-Lyon
Rođenje	21. april 1926 London

Elizabeta II (punim izvornim imenom Elizabeth Alexandra Mary ^[1]; rođena 21. aprila 1926. godine) je trenutna kraljica Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Sjeverne Irske, Kanade, Australije, Novog Zelanda, Jamajke, Barbadosa, Bahama, Grenade, Papua Nove Gvineje, Solomonskih ostrva, Tuvalua, Svete Lucije, Svetog Vincenta i Grenadina, Antigve i Barbude, Belizea, te Svetog Kristofora i Nevisa. Elizabeta II je četrdeseti monarh otkako je Vilim I Osvajač osvojio englesku krunu, te je, kao suveren, poglavar Crkve Škotske i Crkve Engleske. ^[2]

Sadržaj 1 Djetinjstvo 2 Presumirana nasljednica 2.1 Drugi svjetski rat 2.2 Brak 3 Vladavina 4 Rezidencija 5 Politika, interesi i imovina 6 Titule i oslovljavanja 6.1 Puna titula 6.2 Puno oslovljavanje 7 Porijeklo 8 Reference i bilješke 9 Vanjski linkovi

[uredi] Djetinjstvo

Rođena kao prvo dijete u braku princa Alberta, vojvode od Yorka, i Elizabeth, vojvotkinje od Yorka. Njen otac je bio drugi sin kralja Georgea V i kraljice Marije. Krštena je u, sada srušenoj, kapeli u Buckinghamskoj palači, kao Elizabeth Alexandra Mary. ^[2] Prvo ime dobila je po majci, drugo po pranani Aleksandri, a treće po nani Mariji. Poznata kao princeza Lilibet, ^[3] bila je bliska sa djedom, kraljem Georgeom V. ^[3] Kao trogodišnjakinja pojavila se na naslovnici magazina Time, a članak je govorio o njenom trećem rođendanu. ^[3]

Jedina kraljičina sestra je pokojna princeza Margareta, rođena četiri godine nakon kraljice. Dvije princeze je zajedno obrazovala i odgajala guvernata pod nadzorom njihove majke.

Kao kćerka sina britanskog monarha, Elizabeta je nosila titulu princeze i oslovljavanje Kraljevska Visost. U trenutku rođenja kraljica, tada princeza Elizabeta od Yorka, bila je treća u nasljednom nizu, iza amidže Edvarda i svog oca Alberta. Njeno rođenje je izazvalo interes javnosti, ali nije bilo razloga za vjerovati da bi mogla naslijediti tron. Naime, njen amdiža Edvard je bio prijestolonasljednik za kojega se vjerovalo da će postati kralj i imati potomstvo koje će ga naslijediti. Edvard jeste postao kralj nakon smrti Elizabetinog dede, ali nije imao djece, a Elizabetini roditelji nisu imali sinova koji bi joj ugrozili poziciju nasljednice, što znači da bi Elizabeta postala kraljica u svakom slučaju.

[uredi] Presumirana nasljednica

Princeza Elizabeta od Yorka je postala presumirana nasljednica kada je 1936. godine njen amidža, kralj Edvard VIII, abdicirao, a Elizabetin otac postao kralj pod imenom George VI. Od trenutka bila je princeza od Ujedinjenog Kraljevstva i očeva presumirana nasljednica. U Velsu je bilo zahtjeva da se proglasi princezom od Velsa, kao što je kralj Henrik VIII Engleski neformalno proglasio svoju kćerku, buduću kraljicu Mariju I, ali Elizabetin otac je to odbio jer je bio svjestan da je ta titula rezervirana za suprugu princa od Velsa. Nadalje, postojala je mogućnost da Elizabetina majka rodi sina koji bi preuzeo poziciju prijestolonasljednika, a u tom slučaju Elizabeti bi titula princeze od Velsa morala biti oduzeta. Elizabeta, stoga, nikada nije dobila tu titulu.

[uredi] Drugi svjetski rat

Kraljica je imala samo trinaest godina kada je izbio Drugi svjetski rat. Ona i njena mlađa sestra evakuirane su iz Londona. Postojali su planovi da princeze budu prebačene u Kanadu, ali Elizabetina majka je to odbila rekavši: "Djeca neće ići bez mene, ja neću ići bez kralja, a kralj neće nikada otići". ^[4] Godine 1940. preko radija se, tokom BBC-jeve emisije Children's Hour, obratila ostaloj djeci koja su bila evakuirana iz svojih domova na selo i djeci koja su izgubila dom. Sa trinaest godina upoznala je i svog budućeg supruga, princa Philipa. ^[5]

Kao osamnaestogodišnjakinja 1945. naučila je voziti kada se pridružila vojsci i učestvovala kao vozač u pomoćnim teritorijalnim snagama. ^[2] Bila je obučavana kao "No 230873 Second Subaltern Elizabeth Windsor" i do danas je ostala jedini ženski član kraljevske porodice koji je prošao vojnu obuku. ^[5] Tom prilikom je prvi put bila obrazovana zajedno sa ostalim učenicima, što joj se svidjelo budući da je svoju djecu slala u škole umjesto plaćanja privatnih učitelja kao što je to bio slučaj sa njom i starijim generacijama kraljevske porodice.

[uredi] Brak

Dana 20. novembra 1947. godine princeza Elizabeta se udala za grčkog princa Philipa, koji je nešto prije postao britanski građanin, te vojvoda od Edinburgha. Princ Philip i kraljica Elizabeta II su rođaci u drugom koljenu pošto je Kristijan IX Danski Elizabetin prapradjed, a Philipov pradjed. Također su rođaci u trećem koljenu pošto dijele Viktoriju od Ujedinjenog Kraljevstva za praprananu.

Vjenčanju koje je održano dvije godine po završetku Drugog svjetskog rata nije smjela prisustvovati Philipova njemačka rodbina, odnosno nije prisustvovao niko osim njegove majke. Vjenčanju je odbila prisustvovati i Elizabetina tetka pošto njen mlađi brat i Elizabetin amidža, Edvard, vojvoda od Windsora, nije bio pozvan. Nešto prije vjenčanja Philip je bio primoran odreći se pravoslavlja i postati član Crkve Engleske ^[6], te opovrgnuti svoju vjernost grčkoj kruni i odreći se titule princa od Grčke i Danske. Do tada princ Filipos, uzeo je ime Philip Mountbatten. Njihov brak je bio kontroverzan; princ Philip je rođen kao pravoslavac, a njegove sestre bile su udate za naciste. Navodno su se i Elizabetina majka i nana protivile ovom vjenčanju. ^[5] Nedugo nakon vjenčanja princeza Elizabeta i princ Philip su preselili na Maltu, gdje je princ Philip služio u mornarici. Malta je ostala jedina zemlja pored Ujedinjenog Kraljevstva u kojoj je kraljica živjela, a živjela je tu od 1949. do 1951. godine.

Dana 14. novembra 1948. godine vojvoda i vojvotkinja od Edinburgha su dobili svoje prvo dijete, sina koji je, zahvaljujući intervenciji kralja Georgea VI, bio poznat kao princ Charles od Edinburgha. Naime, kralj George VI je Elizabetinoj djeci posebnim kraljevskim patentom omogućio korištenje prinčevskih titula i oslovljavanja. Pošto su Charles i Elizabetina jedina kćerka Anne (rođ. 15. augusta 1950) u trenutku rođenja bili potomci monarha u ženskoj liniji, nisu automatski imali pravo na titule princa i princeze. ^[7]

Iako kraljevska kuća i dalje nosi ime Windsor, određeno je da će oni potomci kraljice Elizabete II i princa Philipa u muškoj liniji koji ne budu prinčevi ili princeze od Ujedinjenog Kraljevstva nositi prezime Mountabetten-Windsor. ^[7] Prva generacija potomaka britanskog monarha koji ne nose titule princa ili princeze jesu njegova ili njena praunučad, pa bi se ova odredba mogla primijeniti tek na djecu Elizabetinog unuka Jamesa.

[uredi] Vladavina

Britanska kraljevska porodica
Kraljica Vojvoda od Edinburgha Princ od Velsa Vojvotkinja od Cornwalla Princ William od Velsa Princ Henry od Velsa Princeza Anne Vojvoda od Yorka Princeza Beatrice od Yorka Princeza Eugenie od Yorka Grof od Wessexa Grofica od Wessexa Ledi Louise Windsor Vikont Severn Šira kraljevska porodica Vojvoda od Gloucestera Vojvotkinja od Gloucestera Vojvoda od Kenta Vojvotkinja od Kenta Princ Michael od Kenta Princeza Michael od Kenta Princeza Alexandra

Princeza Elizabeta, vojvotkinja od Edinburgha je počela preuzimati očeve dužnosti nakon što se njegovo zdravlje počelo pogoršavati. Sa suprugom je bila u Keniji kada je nakon smrti oca postala kraljica Ujedinjenog Kraljevstva. Za vladarsko ime je zadržala svoje ime i postala Elizabeta II, a time je njena imenjekinja iz 16. vijeka postala Elizabeta Prva. Odmah nakon što je stigla vijest o smrti kralja i proglašenju nove kraljice, Elizabeta se sa suprugom vratila u London. Elizabeta II je proglašena kraljicom prvo u Kanadi, istoga dana kada je i postala kraljica, a u Ujedinjenom Kraljevstvu je javna proklamacija održana sljedeći dan.

Sve do smrti Elizabetine nane Marije, Ujedinjeno Kraljevstvo i ostale zemlje Commonwealtha imali su tri kraljice: Elizabetu II kao monarhinju, a njenu majku i njenu nanu kao udovice bivših monarha. Posljednja želja kraljice Marije bila je da se krunidba njene unuke ne odlaže zbog njene smrti. Elizabeta II je krunisana u Westminsterskoj opatiji, 2. juna 1953. godine. Nakon krunidbe kraljica i njena porodica su preselili u Buckinghamsku palaču, u centralnom Londonu, gdje je kraljevski par dobio još dva sina: princa Andrewa i princa Edwarda. Rodivši princa Andrewa 1960. godine, Elizabeta II je postala prvi britanski monarh kojem se dijete rodilo za vrijeme vladavine, još otkada je kraljica Viktorija rodila svoje najmlađe dijete, princezu Beatrciju, 1857. godine. ^[2]

Nedugo nakon krunidbe u Škotskoj su se javila neslaganja po pitanju njenog vladarskog imena - ona je prva Elizabeta čije kraljevstvo uključuje škotsku teritoriju, pa su vandali smatrali da treba biti nazivana Elizabetom I. Međutim, ubrzo je zaključeno da će ona i budući britanski vladari koristiti sljedeći najviši redni broj korišten od strane vladara bilo kojeg kraljevstva na prostoru današnjeg Ujedinjenog Kraljevstva.

Ubrzo nakon krunidbe kraljica i vojvoda od Edinburgha otišli su na šestomjesečni put oko svijeta, koji je trajao od 1953. do 1954. godine, postavši tako prvi monarh koji je okružio svijet. Na tom putovanju je također postala prvi monarh Australije, Novog Zelanda i Fidžija koji je za vrijeme svoje vladavine posjetio te zemlje. U oktobru 1957. godine posjetila je Sjedinjene Američke Države, odakle je nastavila prema Kanadi, gdje je postala prvi kanadski monarh koji je otvorio sjednicu parlamenta te države. Posjetivši veliki broj evropskih i vanevropskih zemalja, kraljica je najproputovaniji šef države u historiji. ^[8] Sveukupno, kraljica je Kanadu posjetila 23 puta, Australiju petnaest puta, Novi Zeland deset puta, i Jamajku šest puta. ^[2] Godine 1986. postala je prvi britanski monarh u historiji koji je posjetio Kinu. ^[2]

Dana 21. decembra 2007. godine kraljica Elizabeta II je postala najstariji vladajući britanski monarh, preuzevši tu poziciju od svoje prapranane, kraljice Viktorije. ^[9] Na svoj 81. rođenda, 21. aprila 2007. godine, kraljica Elizabeta II je dala javnosti do znanja da ni zbog starosti nema namjeru abdicirati. ^[10] Britanski mediji su nagađali da bi princ Charles mogao početi preuzimati njene dužnosti, ^[11] ali Palača je te tvrdnje porekla i objavila da će kraljica nastaviti izvršavati svoje dužnosti još dugo u budućnosti. ^[12]

Njena je vladavina u prvim desetljećima bila obilježena postupnim nestankom Britanskog imperija iz kojeg su nastale Nacije Commonwealtha. Trendovi siromašenja zemlje su na određeni način preokrenuti za vrijeme premijerskih mandata Margaret Thatcher i Tonyja Blaira.

[uredi] Rezidencija

Iako joj je Buckinghamska palača službena rezidencija, kraljica je, kao i njeni prethodnici, ne preferira i svojim domovima smatra nekoliko zamaka u Ujedinjenom Kraljevstvu i rezidencija u Kanadi. ^[10]

Kraljica Uskrs i vikende provodi u zamku Windsor, koji je djelomično otvoren za javnost. Kraljica sa porodicom Božić provodi u Sandringhamu, a ljetne rezidencije su joj zamak Balmoral i palača Holyrood u Škotskoj. ^[13] Kraljica godišnjicu smrti svoga oca, odnosno godišnjicu njenog dolaska na tron, obilježava u Sandringhamu.

[uredi] Politika, interesi i imovina

Kako je kraljica Elizabeta II ustavni monarh, ona svoje političko opredijeljenje čuva za sebe i njeni su pogledi u tom pravcu nepoznati javnosti. U oblačenju je konzervativna. Kao što je i njena majka za života, preferira šešire pastelnih boja koji joj omogućavaju da bude lahko opažena u javosti. ^[14] Kraljičini glavni interesi su konjske trke, ^[2] , fotografija, ^[2] i psi. ^[2]

Magazin Forbes je procijenio vrijednost kraljičine imovine na 280 miliona funti, odnosno 500 miliona američkih dolara. Palača je ovu brojku proglasila preuveličanom, mada u nju nije uključena kraljičina lična kolekcija umjetničkih djela, koja sama vrijede barem 10 milijardi funti. ^[15] U cifru nisu uključeni ni dva zamka čija vrijednost nikada nije procijenjena, niti primanja od lankasterskog vojvodstva koje se sastoji od 18,700 hektara i koje je kraljičino privatno vlasništvo. ^[14]

[uredi] Titule i oslovljavanja

• 21. april 1926 - 11. decembar 1936: Njena Kraljevska Visost princeza Elizabeta od Yorka
• 11. decembar 1936 - 20. novembar 1947: Njena Kraljevska Visost princeza Elizabeta od Ujedinjenog Kraljevstva
• 20. novembar 1947 - 6. februar 1952: Njena Kraljevska Visost princeza Elizabeta, vojvotkinja od Edinburgha
• od 6. februara 1952: Njeno Veličanstvo Kraljica

[uredi] Puna titula

Puna titula kraljice Elizabete II glasi: Elizabeta II, milošću Božijom, Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Sjeverne Irske i Njenih drugih kraljevstava i teritorija kraljica, poglavar Commonwaltha, branitelj vjere.

[uredi] Puno oslovljavanje

Puno oslovljavanje kraljice Elizabete II je Njeno Najmilostivije Veličanstvo - spoj engleskog kraljevskog oslovljavanja Vaše Veličanstvo i škotskog kraljevskog oslovljavanja Vaša Milost, koje je kralj Jakov VI Škotski ukomponovao u jedinstveno oslovljavanje kada je od Elizabete I naslijedio engleski tron. Najmilostivije Veličanstvo se koristi samo u najformalnijim prilikama, dok se češće koristi Njeno Veličanstvo.

U diplomatiji, međunarodnim odnosima i pri spominjanju u ostalim kraljevinama, kraljica je oslovljavana sa Njeno Britansko Veličanstvo. Naprimjer, britanski pasoši se izdaju u ime Njenog Britanskog Veličanstva.

U aktima parlamenta monarh se tradicionalno oslovljava sa Njegovo ili Njeno Najuzvišenije Veličanstvo.

[uredi] Porijeklo

[uredi] Reference i bilješke

[uredi] Vanjski linkovi

• Kraljica Elizabeta II slušala Kur'an u Zelenoj džamiji