Elizabeta II od Ujedinjenog Kraljevstva

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije

Elizabeta II
Kraljica Ujedinjenog Kraljevstva i kraljevstava Commonwealtha
Vladavina	6. februar 1952 - danas
Krunidba	2. juni 1953
Rođenje	21. april 1926
	London
Prethodnik	George VI
Prijestolonasljednik	Charles, princ od Velsa
Supružnik	Princ Philip, vojvoda od Edinburgha
Djeca	Charles, princ od Velsa Anne, velika princeza Andrew, vojvoda od Yorka Edward, grof od Wessexa
Dinastija	Windsor
Himna	God Save the Queen
Otac	George VI
Majka	Elizabeth Bowes-Lyon

Elizabeta II (punim izvornim imenom Elizabeth Alexandra Mary ^[1]; rođena 21. aprila 1926. godine) je trenutna kraljica Ujedinjenog Kraljevstva Velike Britanije i Sjeverne Irske, Kanade, Australije, Novog Zelanda, Jamajke, Barbadosa, Bahama, Grenade, Papua Nove Gvineje, Solomonskih ostrva, Tuvalua, Svete Lucije, Svetog Vincenta i Grenadina, Antigve i Barbude, Belizea, te Svetog Kristofora i Nevisa. Elizabeta II je, kao suveren, poglavar Crkve Škotske i Crkve Engleske.

Sadržaj 1 Djetinjstvo 2 Presumirana nasljednica 3 Brak 4 Vladavina 5 Politika, interesi i imovina 6 Reference i bilješke

[uredi] Djetinjstvo

Rođena kao prvo dijete u braku princa Alberta, vojvode od Yorka, i Elizabeth, vojvotkinje od Yorka. Njen otac je bio drugi sin kralja Georgea V i kraljice Mary. Krštena je u, sada srušenoj, kapeli u Buckinghamskoj palači, kao Elizabeth Alexandra Mary. Prvo ime dobila je po majci, drugo po pranani Aleksandri, a treće po nani Mariji. Jedina kraljičina sestra je pokojna princeza Margareta, rođena četiri godine nakon kraljice.

U trenutku rođenja kraljica, tada princeza Elizabeta od Yorka, bila je treća u nasljednom nizu, iza amidže Edvarda i svog oca Alberta. Njeno rođenje je izazvalo interes javnosti, ali nije bilo razloga za vjerovati da bi mogla naslijediti tron. Naime, njen amdiža Edvard je bio prijestolonasljednik za kojega se vjerovalo da će postati kralj i imati potomstvo koje će ga naslijediti. Edvard jeste postao kralj nakon smrti Elizabetinog dede, ali nije imao djece, a Elizabetini roditelji nisu imali sinova koji bi joj ugrozili poziciju nasljednice, što znači da bi Elizabeta postala kraljica u svakom slučaju.

[uredi] Presumirana nasljednica

Princeza Elizabeta od Yorka je postala presumirana nasljednica kada je 1936. godine njen amidža, kralj Edvard VIII, abdicirao, a Elizabetin otac postao kralj pod imenom George VI. Od trenutka bila je princeza od Ujedinjenog Kraljevstva i očeva presumirana nasljednica. U Velsu je bilo zahtjeva da se proglasi princezom od Velsa, ali njen otac je to odbio jer je bio svjestan da je ta titula rezervirana za suprugu princa od Velsa. Nadalje, postojala je mogućnost da Elizabetina majka rodi sina koji bi preuzeo poziciju prijestolonasljednika, a u tom slučaju Elizabeti bi titula princeze od Velsa morala biti oduzeta. Elizabeta, stoga, nikada nije dobila tu titulu.

Kraljica je imala samo trinaest godina kada je izbio Drugi svjetski rat. Ona i njena mlađa sestra evakuirane su iz Londona. Postojali su planovi da princeze budu prebačene u Kanadu, ali Elizabetina majka je to odbila. Sa trinaest godina upoznala je i svog budućeg supruga, princa Philipa. ^[2]

Godine 1945. kao osamnaestogodišnjakinja je sudjelovala kao vozač u pomoćnim teritorijalnim snagama. Bila je obučavana kao "No 230873 Second Subaltern Elizabeth Windsor" i do danas je ostala jedini ženski član kraljevske porodice koji je prošao vojnu obuku. ^[2]

[uredi] Brak

Dana 20. novembra 1947. godine princeza Elizabeta se udala za grčkog princa Philipa, koji je nešto prije postao britanski građanin i princ, te vojvoda od Edinburgha. Njihov brak je bio kontroverzan; princ Philip je rođen kao pravoslavac, a njegove sestre bile su udate za naciste. Navodno su se i Elizabetina majka i nana protivile ovom vjenčanju. ^[2] Nedugo nakon vjenčanja princeza Elizabeta i princ Philip su preselili na Maltu, gdje je princ Philip služio u mornarici. Malta je ostala jedina zemlja pored Ujedinjenog Kraljevstva u kojoj je kraljica živjela, a živjela je tu od 1949. do 1951. godine.

Dana 14. novembra 1948. godine vojvoda i vojvotkinja od Edinburgha su dobili svoje prvo dijete, sina koji je, zahvaljujući intervenciji kralja Georgea VI, bio poznat kao princ Charles od Edinburgha. Naime, kralj George VI je Elizabetinoj djeci posebnim kraljevskim patentom omogućio korištenje prinčevskih titula i oslovljavanja. Pošto su Charles i Elizabetina jedina kćerka Anne (rođ. 15. augusta 1950) u trenutku rođenja bili potomci monarha u ženskoj liniji, nisu automatski imali pravo na titule princa i princeze. ^[3]

[uredi] Vladavina

Princeza Elizabeta, vojvotkinja od Edinburgha, je nakon smrti oca postala kraljica Ujedinjenog Kraljevstva pod imenom Elizabeta II. U trenutku ustoličenja princeza Elizabeta je odsjedala u Keniji. Sve do smrti Elizabetine nane Mary, Ujedinjeno Kraljevstvo i ostale zemlje Commonwealtha imali su tri kraljice: Elizabetu II kao monarhinju, njenu majku i njenu nanu kao žene bivših monarha. Elizabeta II je krunisana u Westminsterskoj opatiji, 2. juna 1953. godine. Nakon krunidbe kraljica i njena porodica su preselili u Buckinghamsku palaču, u centralnom Londonu, gdje je kraljevski par dobio još dva sina: princa Andrewa i princa Edwarda. Iako joj je Buckinghamska palača službena rezidencija, kraljica je, kao i njeni prethodnici, ne preferira i svojim domovima smatra nekoliko zamaka u Ujedinjenom Kraljevstvu i rezidencija u Kanadi. ^[4]

Nedugo nakon krunidbe u Škotskoj su se javila neslaganja po pitanju njenog vladarskog imena - ona je prva Elizabeta čije kraljevstvo uključuje škotsku teritoriju, pa su vandali smatrali da treba biti nazivana Elizabetom I. Međutim, ubrzo je zaključeno da će ona i budući britanski vladari koristiti sljedeći najviši redni broj korišten od strane vladara bilo kojeg kraljevstva na prostoru današnjeg Ujedinjenog Kraljevstva.

Nedugo zatim kraljica i vojvoda od Edinburgha otišli su na šestomjesečni put oko svijeta, koji je trajao od 1953. do 1954. godine, postavši tako prvi monarh koji je okružio svijet. Na tom putovanju je također postala prvi monarh Australije, Novog Zelanda i Fidžija koji je za vrijeme svoje vladavine posjetio te zemlje. U oktobru 1957. godine posjetila je Sjedinjene Američke Države, odakle je nastavila prema Kanadi, gdje je postala prvi kanadski monarh koji je otvorio sjednicu parlamenta te države. Posjetivši veliki broj evropskih i vanevropskih zemalja, kraljica je najproputovaniji šef države u historiji. ^[5]

Dana 21. decembra 2007. godine kraljica Elizabeta II je postala najstariji vladajući britanski monarh, preuzevši tu poziciju od svoje prapranane, kraljice Viktorije.

Njena je vladavina u prvim desetljećima bila obilježena postupnim nestankom Britanskog imperija iz kojeg su nastale Nacije Commonwealtha. Trendovi siromašenja zemlje su na određeni način preokrenuti za vrijeme premijerskih mandata Margaret Thatcher i Tonyja Blaira.

[uredi] Politika, interesi i imovina

Kako je kraljica Elizabeta II ustavni monarh, ona svoje političko opredijeljenje čuva za sebe i njeni su pogledi u tom pravcu nepoznati javnosti. U oblačenju je konzervativna. Kao i njena majka, preferira šešire pastelnih boja koji joj omogućavaju da bude lahko opažena u javosti. ^[6] Kraljičini glavni interesi su konjske trke, ^[7] , fotografija, ^[7] i psi. ^[7]

Magazin Forbes je procijenio vrijednost kraljičine imovine na 280 miliona funti, odnosno 500 miliona američkih dolara. Palača je ovu brojku proglasila preuveličanom, mada u nju nije uključena kraljičina lična kolekcija umjetničkih djela, koja sama vrijede barem 10 milijardi funti. ^[8] U cifru nisu uključeni ni dva zamka čija vrijednost nikada nije procijenjena, niti primanja od lankasterskog vojvodstva.