En passant

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
En passant

En passant je potez pješakom u šahu. Označava usputno uzimanje pješaka pješakom (fr.: en passant - u prolazu), kada je pješak sa svoje početne pozicije pomjeren za dva polja prošavši pored protivničkog pješaka, koji ga može (ali ne mora) uzeti, ali ga može uzeti samo u narednom potezu. Ako je to jedini potez, onda se pješak mora uzeti.[1]

Jedino potezom en passant je moguće postići dvostruki šah, napasti kralja sa dvije figure, bez preduslova, da je figura sa kojom je kralj napadnut upravo pomaknuta.

U algebarskoj notaciji, en passant se notira kao e5 x d6 e.p. (gdje se skraćenica e.p. najčešće izostavlja)

Primjeri[uredi | uredi izvor]

Primjer 1.1 za en passant
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
8 8
7 7
6 alt= black king 6
5 5
4 alt= black pawn 4
3 3
2 alt= white pawn alt= white king 2
1 1
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
Početna pozicija pred moguć en passant.
Primjer 1.2 za en passant
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
8 8
7 7
6 alt= black king 6
5 5
4 alt= white pawn alt= black pawn 4
3 alt= cross 3
2 alt= cross alt= white king 2
1 1
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
bijeli je upravo odigrao potez pješakom d4.
Primjer 1.3 za en passant
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
8 8
7 7
6 alt= black king 6
5 5
4 alt= cross 4
3 alt= black pawn 3
2 alt= white king 2
1 1
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
Crni je odigravši potez ed3 uzeo bijelog pješaka „u prolazu“, ili en passant.

Ako je en passant jedini potez, onda se pješak mora uzeti.

U Primjeru 2.1, na 1. g4 nije pat zbog 1. .. hg3.

Primjer 2.1
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
8 8
7 alt= black pawn 7
6 alt= white king alt= black king 6
5 5
4 alt= black pawn 4
3 alt= white pawn 3
2 alt= white pawn alt= white pawn 2
1 1
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
poslije 1. g4 nije pat, pošto crni može da igra 1. .. hg3 (uzimanje en passant).
Primjer 2.2
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
8 8
7 alt= black pawn 7
6 alt= white king alt= black king 6
5 5
4 alt= white pawn alt= black pawn 4
3 alt= white pawn 3
2 alt= white pawn 2
1 1
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
Nije pat, pošto crni mora da igra 1. .. hg3 (uzimanje en passant).
Primjer 2.3
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
8 8
7 alt= black pawn 7
6 alt= white king alt= black king 6
5 5
4 alt= cross 4
3 alt= black pawn alt= white pawn 3
2 alt= white pawn 2
1 1
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
Pozicija poslije uzimanja en passant 1. .. hg3

Ako bismo pomjerili crnog kralja na h5, a pješaka na h6 (Primjer 3.1), poslije 1. g4 nije mat takođe zbog 1. .. hg3.

Primjer 3.1
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
8 8
7 7
6 alt= white king alt= black pawn 6
5 alt= black king 5
4 alt= black pawn 4
3 alt= white pawn 3
2 alt= white pawn alt= white pawn 2
1 1
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
poslije 1. g4 nije mat, pošto crni može (mora) da igra 1. .. hg3
Primjer 3.1
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
8 8
7 7
6 alt= white king alt= black pawn 6
5 alt= black king 5
4 alt= white pawn alt= black pawn 4
3 alt= white pawn 3
2 alt= white pawn 2
1 1
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
Nije mat, pošto crni može (mora) da igra 1. .. hg3 (uzimanje en passant).
Primjer 3.1
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
8 8
7 7
6 alt= white king alt= black pawn 6
5 alt= black king 5
4 alt= cross 4
3 alt= black pawn alt= white pawn 3
2 alt= white pawn 2
1 1
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
Pozicija poslije uzimanja en passant 1. .. hg3

Šahovska studija[uredi | uredi izvor]

Dobar primjer poteza en passant, je šahovska studija Vladimira Korolkova, kao primjer problemskog šaha.

Vladimir Korolkov
Schach 1957
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
8 8
7 alt= black pawn 7
6 alt= black pawn 6
5 alt= white pawn alt= black king alt= white pawn 5
4 alt= black pawn alt= white pawn alt= black pawn 4
3 alt= white bishop alt= white pawn 3
2 alt= black pawn alt= white pawn alt= white pawn alt= white king 2
1 1
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
Bijeli na potezu (nakon 4. ... c5xd4)




Nakon
5. Lc3-a1 d7-d6!
crni pokušava iznuditi pat. Nakon 6.c2-c3? d4-d3+ je pat neizbježan. No bijeli može igrati
6.c2-c4!,
koji na prvi pogled vodi ka patu, ali koristi vezivanje pješaka na d4 i iznuđuje njegovo uzimanje en passant.
Nakon
6. ... d4xc3 e.p.
7.La1xc3
slijedi mat.

Šahovske partije[uredi | uredi izvor]

Gundersen - Faul, 1928.
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
8 alt= black rook alt=  link= alt= black bishop alt= black queen alt=  link= alt= black rook alt=  link= alt=  link= 8
7 alt= black pawn alt= black pawn alt=  link= alt=  link= alt= black knight alt=  link= alt= black pawn alt=  link= 7
6 alt=  link= alt=  link= alt=  link= alt=  link= alt= black pawn alt=  link= alt= black king alt=  link= 6
5 alt=  link= alt=  link= alt=  link= alt= black pawn alt= white pawn alt= black pawn alt= white knight alt=  link= 5
4 alt=  link= alt= black bishop alt=  link= alt= black knight alt=  link= alt=  link= alt= white queen alt= white pawn 4
3 alt=  link= alt=  link= alt= white knight alt=  link= alt=  link= alt=  link= alt=  link= alt=  link= 3
2 alt= white pawn alt= white pawn alt=  link= alt=  link= alt=  link= alt= white pawn alt= white pawn alt=  link= 2
1 alt= white rook alt=  link= alt= white bishop alt=  link= alt= white king alt=  link= alt=  link= alt= white rook 1
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
Pozicija nakon 12...f7–f5
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
8 alt= black rook alt=  link= alt= black bishop alt= black queen alt=  link= alt= black rook alt=  link= alt=  link= 8
7 alt= black pawn alt= black pawn alt=  link= alt=  link= alt= black knight alt=  link= alt=  link= alt=  link= 7
6 alt=  link= alt=  link= alt=  link= alt=  link= alt= white knight alt=  link= alt=  link= alt= black king 6
5 alt=  link= alt=  link= alt=  link= alt= black pawn alt= white pawn alt= black pawn alt= black pawn alt= white pawn 5
4 alt=  link= alt= black bishop alt=  link= alt= black knight alt=  link= alt=  link= alt= white queen alt=  link= 4
3 alt=  link= alt=  link= alt= white knight alt=  link= alt=  link= alt=  link= alt=  link= alt=  link= 3
2 alt= white pawn alt= white pawn alt=  link= alt=  link= alt=  link= alt= white pawn alt= white pawn alt=  link= 2
1 alt= white rook alt=  link= alt= white bishop alt=  link= alt= white king alt=  link= alt=  link= alt= white rook 1
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
nakon 14...g7–g5. Bijeli uzima pješaka en passant.

U partiji Gunnara Gundersena i Alberta H. Faula[2] iz 1928. godine potez en passant je iskorišten u cilju matiranja crnog kralja. Nakon što crni potezom

12...f7–f5

pješakom napadne crnu damu, bijeli odgovara napadom pješaka na kralja

13. h5+ Kh6

zatim otvaranjem dijagonale lovcu ponovo šahira kralja

14. Sxe6+

Crni ima jedino mogućnost odbrane pješakom, jer 14...Kh7 rezultira 15.Dxg7# skorim matom

14... g5

Nakon čega bijeli koristi pravilo en passant, te matira.

15. hxg6e.p.#

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz:
Chess.svg Portal o šahu
Odjeljak isključivo posvećen šahu