Galaksija Sombrero

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
NGC 4594
Sombrero Galaxy in infrared light (Hubble Space Telescope and Spitzer Space Telescope).jpg
Infracrveno (Hubble i Spitzer)
Podaci posmatranja
Epoha: J2000.0
Sazviježđe Djevica[1]
Rektascenzija 12sat. 39m 59,3s [2]
Deklinacija -11° 37' 21'' [2]
Crveni pomak 0,003416 ± 0,000017[2]
Radijalna brzina 1079 ± 9[3]
Galaktocentrična brzina 904 ± 7
Udaljenost 14,4 Mpc, 47,0 Msg
(baz. na crveni pomak) [2]
Tip spiralna galaksija (Sa) [2]
Prividne dimenzije Najveći prečnik: 8,60 u.m. (118 Ksg [b])
Najmanji prečnik: 4,20 u.m. (57 Ksg [b]) [3]
Prividna magnituda (V) 8,0 (vidljivo)
9,0 (B-Band) [2]
Površinska svjetlost (V) 11,6 mag/u.m.2 [2]
Apsolutna magnituda (V) -22.79 mag (vidljivo)
-21.79 mag (B-band) [a]
Uglovna pozicija 89° [2]
Ostale oznake
M 104 • PGC 42407 • Sombrero galaxy • IRAS 12373-1120 • MCG -2-32-20 • UGCA 293[2][3]
Karta
Virgo constellation map-bs.svg
Locator Dot2.gif
Portal
Portal Astronomija

Galaksija Sombrero (također poznat kao M104, NGC 4594, IRAS 12373-1120, MCG -2-32-20, PGC 42407 i UGCA 293) je spiralna galaksija koja je udaljena oko 47 miliona sg od Zemlje i nalazi se u sazviježđu Djevica. Najveći prečnik je 8,60 (118 hiljada sg) a najmanji 4,2 ugaonih minuta (57 hiljada sg).[b]

Prvo otkriće je napravio Pierre Francois Andre Mechain 11. maja 1781. godine nakon izdavanja knjige s Messierovim katalogom.[2][4][5] Charles Messier je u vlastitoj kopiji kataloga rukom zapisao podatke o još 5 otkrivenih objekata (kasnije prepoznatih kao M104 do M109). Otkriće M104 je objavljeno 1783. godine u knjizi Berliner Astronomisches Jahrbuch. [6][7] William Herschel je samostalno otkrio galaksiju 1784. godine.

Karakteristike[uredi | uredi izvor]

M104 se nalazi na udaljenosti od 29.3 miliona s.g. Njene prividne dimenzije su 8.7' u dužinu i 3.5' u širinu. Stvarni prečnik galaksije je 74,500 s.g.

Prsten prašine[uredi | uredi izvor]

Galaksija je poznata po svom obliku koji izgleda kao šešir Sombrero. [8] Naime, ekvator galaktike M104 naget je 6° prema nama i zbog toga galaksiju gledamo skoro iz profila. Pruga prašine i gasa koji presjeca disk galaksije je ustvari prsten plina i prašine koji okružuje jezgro. Prsten sadrži većinu molekularnog hidrogena u galaksiji [9] i mjesto je gdje se formiraju nove zvijezde. [8]

Jezgro[uredi | uredi izvor]

Jezgro galaksije je klasificirano kao centralna regija niske ionizacije. Takve jezgre karakterizirane su optičkim spektrom koji otkriva ionizirani gas koji je ustvari samo slabo ioniziran (atomima nedostaje samo nekoliko elektrona). Izvor ionizacije u jezgri se još ne zna. Najčešći izvori ionizacije su mlade zvijezde ili aktivna galaksijska jezgra. Spektroskopska posmatranja u infracrvenom dijelu spektra pokazala su da centar M104 nije ispunjen mladim zvijezdama tako da je aktivno galaksijsko jezgro vjerovatni izvor ionizacije. [8]

Centralna supermasivna crna rupa[uredi | uredi izvor]

Koristeći spektroskopske podatke s teleskopa CFHT i Hubble, astronomi su došli do zaključka da je u centru M104 supermasivna crna rupa. [10] Podaci dobiveni posmatranjem brzine rotacije zvijezda blizu centra pokazali su da je masa navedene crne rupe oko milijardu puta veća od mase Sunca. Time je crna rupa u M104 postala jedna od najmasivnijih crnih rupa u obližnjim galaksijama.

Kuglasti skupovi[uredi | uredi izvor]

M104 ima relativno veliki broj kuglastih skupova. Njihov broj je procijenjen na između 1,200 i 2,000. [11][12][13] Odnos broja kuglastih skupova i sjaja galaksije je značajno veći nego u Mliječnom putu ali je otprilike podjednak galaksijama s jednako velikim centralnim ispupčenjima.

Amaterska posmatranja[uredi | uredi izvor]

M104 je moguće lako uočiti u 100 mm teleskopu pod razumno tamnim nebom. U 200 mm teleskopu pruga prašine je vidljiva kao nagli prekid u sjaju galaksije. Pod veoma tamnim nebom 200 mm teleskop će pokazati i južni, tamniji dio galaksije odvojen prugom prašine. Veći teleskopi će još jasnije pokazati prugu prašine i tamniji južni dio galaksije.

Najbliži NGC/IC objekti[uredi | uredi izvor]

Sljedeći spisak sadrži deset najbližih NGC/IC objekata.[c]

Ime Udaljenost od NGC 4594
(uglovnih minuta)[3][c]
Rektascenzija (J2000)[3] Deklinacija (astronomija) (J2000)[3] Tip[3]
NGC 4524 1,57 12sat. 33m 54,4s -12° 1' 38'' galaksija (Sbc)
NGC 4680 1,73 12sat. 46m 54,7s -11° 38' 11'' spiralna galaksija (S/P)
IC 811 1,86 12sat. 44m 47,0s -10° 11' 53'' prečkasta spiralna galaksija (SB0)
NGC 4663 1,86 12sat. 44m 47,0s -10° 11' 53'' prečkasta spiralna galaksija (SB0)
NGC 4658 1,93 12sat. 44m 37,7s -10° 5' 4'' prečkasta spiralna galaksija (SBbc)
NGC 4700 2,3 12sat. 49m 7,8s -11° 24' 42'' prečkasta spiralna galaksija (SBc)
NGC 4682 2,39 12sat. 47m 15,5s -10° 3' 50'' prečkasta spiralna galaksija (SBc)
NGC 4708 2,48 12sat. 49m 41,6s -11° 5' 37'' spiralna galaksija (Sab)
NGC 4484 2,78 12sat. 28m 52,7s -11° 39' 6'' spiralna galaksija (Sc)
NGC 4714 3,09 12sat. 50m 19,2s -13° 19' 28'' eliptična galaksija (E-S0)

Galerija[uredi | uredi izvor]

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Bilješke[uredi | uredi izvor]

a Prividna magnituda od 8,0 – Apsolutna magnituda: M = m - 5 ((log10 DL) - 1), gdje je m=8,0 i DL=14,4 * 106.

b 8,60 ugaonih minutaS = A * D * 0,000291 * P, gdje je A=8,60, D=14,4 i P = 3,2616.

c Bazirano na euklidsku udaljenost.

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ (en) seds.org
  2. ^ a b c d e f g h i j (en)(de) Entdeckung und Katalogisierung von Nebeln und Sternhaufen. Revidirani katalog W. Steinickea NGC i IC objekata. Učitano: 11. 4. 2013.
  3. ^ a b c d e f g (en) Rezultati za NGC 4594. NASA/IPAC Extragalactic Database. Učitano: 11. 4. 2013.
  4. ^ Spisak posmatrača na Wolfgang Steinicke-om sajtu.
  5. ^ Young, C., Sid. Mess. II, 252 (1883-84).
  6. ^ G. R. Kepple, G. W. Sanner (1998). The Night Sky Observer's Guide, 451, Willmann-Bell ISBN 0-943396-60-3.
  7. ^ K. G. Jones (1991). Messier's Nebulae and Star Clusters, 2nd, Cambridge University Press ISBN 0-521-37079-5.
  8. ^ a b c G. J. Bendo, B. A. Buckalew, D. A. Dale, B. T. Draine, R. D. Joseph, R. C. Kennicutt Jr., K. Sheth, J.-D. T. Smith, F. Walter, D. Calzetti, J. M. Cannon, C. W. Engelbracht, K. D. Gordon, G. Helou, D. Hollenbach, E. J. Murphy, H. Roussel (2006). "Spitzer and JCMT Observations of the Active Galactic Nucleus in the Sombrero Galaxy (NGC 4594)". Astrophysical Journal 645 (1): 134–147.
  9. ^ E. Bajaja, G. van der Burg, S. M.; Faber, J. S. Gallagher, G. R. Knapp, W. W. Shane (1984). "The distribution of neutral hydrogen in the Sombrero galaxy, NGC 4594". Astronomy and Astrophysics 141: 309–317.
  10. ^ J. Kormendy, R. Bender, E. A. Ajhar, A. Dressler, S. M. Faber, K. Gebhardt, C. Grillmair, T. R. Lauer, D. Richstone, S. Tremaine (1996). "Hubble Space Telescope Spectroscopic Evidence for a 1 X 10 9 M☉ Black Hole in NGC 4594". Astrophysical Journal Letters 473 (2): L91–L94.
  11. ^ K.-I. Wakamatsu (1977). "Radial distribution and total number of globular clusters in M104". Publications of the Astronomical Society of the Pacific 89: 267–270.
  12. ^ W. E. Harris, H. C. Harris, G. L. H. Harris (1984). "Globular clusters in galaxies beyond the local group. III NGC 4594 (the Sombrero)". Astronomical Journal 89: 216–223.
  13. ^ T. J. Bridges, D. A. Hanes (1992). "The globular cluster system of NGC 4594 (the Sombrero)". Astronomical Journal 103: 800–814.

Literatura[uredi | uredi izvor]

  • (en) Steinicke, Wolfgang (2007), Jakiel, Richard, ed., Galaxies and How to Observe Them, Springer, ISBN 978-1852337520 
  • (en) R. J. Buta, H. G. Corwin, Jr., S. C. Odewahn (2007.). The de Vaucouleurs Atlas of Galaxies, Cambridge: Cambridge University ISBN 978-0521820486.
  • (en) Sinnott, R. W. (1988). NGC 2000.0: The Complete New General Catalogue and Index Catalogues of Nebulae and Star Clusters, Sky Publishing ISBN 978-0-933346-51-2.

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

NGC 4594[uredi | uredi izvor]

NGC katalog[uredi | uredi izvor]

Koordinate: Nebeska mapa 12h 39m 59.3s, −11° 37′ 21″

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: