Graz

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije

Idi na: navigacija, traži

Graz

Sahat kula u Grazu

Grb

Položaj

Osnovne informacije

Pokrajina:

252.852 popis (2008)

Stanovništvo (Metro):

320.000

Površina:

127,58 km²

Gustoća:

1.982 stanovnika na km²

Nadmorska visina:

353 n.m.

Pozivni broj:

+43 316

Poštanski broj:

A-801x, A-802x, A-803x, A-804x, A-805x

Registarska oznaka:

G

Administracija

Vrsta naselja:

grad

Načelnik:

Siegfried Nagl (ÖVP)

Web stranica:

www.graz.at

Graz (čitaj: Grac, slovenski: Gradec) je glavni grad austrijske pokrajine Štajerska. Ima oko 250.099 stanovnika (2007), a prostire se na 127 km². Graz je, po broju stanovnika, drugi po veličini grad u Austriji. Također je, poslije Beča, drugi grad po broju univerziteta (četiri univerziteta sa preko 35.000 studenata). 2003. g. bio je proglašen za "kulturni glavni grad Evrope".

Smješten je u predalpskom prostoru, na sjevernom rubu Gradečkog polja (Grazer Feld). Kroz grad teče rijeka Mura. Ona je u ranijim razdobljima bila značajan privredni faktor kao saobraćajnica. Graz se razvio uz važnu prometnicu između italijanskog i panonskog prostora, na prijelazu preko Mure. Graz je danas, na tragu te tradicije, poznat po velesajmu, koji se održava svakog proljeća i jeseni. Grad je industrijsko, te privredno središte južnog dijela Austrije.

Mjesto su naseljavali Kelti i Rimljani. Današnjim imenom prvi puta se spominje 1128 godine, a tada su ga naseljavali pretežno slavenski stanovnici. U 12. vijeku je počeo proces kolonizacije južnoalpskog prostora. Izvorište kolonista bilo je njemačko govorno područje. Sa jačanjem obrta i trgovine, dolazi do doseljavanja bavarskih kolonista u podgrađe, koje se ubrzano razvijalo. Oni su postupno potisnuli slavenske starosjedioce. To je osim iz brojnih dokumenata vidljivo i u nazivu, jer se jedno vrijeme mjesto nazivalo Bavarski Gradec (Bayrisch-Grätz). Ipak je u gradskoj toponimiji bila i dalje jasno vidljiva slavenska osnova na koju se postupno nadograđivali njemački govorni nazivi.

U 12. vijeku, vrijeme grofa Otokara III. Traungovca, postao je glavni grad Štajerske. Pripadnik porodice Habsburg Leopold III. proglasio je 1379. godine štajerski Gradec-Graz prijestolnicom svoje države. Car Fridrik III. je deset godina iz Graza kao prijestolnice vladao Svetim Rimskim Carstvom. Car Ferdinand I. je svom sinu koji se zvao Karlo II. dao na upravu unutarnjoaustrijske zemlje (Štajerska, Koruška, Kranjska i Istra), a on je 1564. godine odabrao Graz za glavni grad zemalja kojima je vladao. U Grazu, koji je tada imao 30.000 stanovnika, došlo je do izgradnje reprezentativnih zdanja. Karla je naslijedio sin Ferdinand koji je kasnije postao car. Nakon Ferdinanda Graz je prestao biti prijestolnica. On je izgradio poznati mauzolej kraj katedrale u kojem je pokopan. Iz vremena dok je Graz bio rezidencija Habsburgovaca potječu mnoge građevine u gradu, te je grad i danas jedan od najbolje sačuvanih starih gradova Evrope, proglašen za grad svjetskog kulturnog nasljeđa.

Potkraj 16. vijeka Graz je postao središtem zapovjedništva Slavonske Vojne Krajine. Iz grada se zapovijedalo glavnim utvrdama Varaždin, Koprivnica, Križevci i Ivanić. Zanimljivo je da su u spomenutim utvrdama od 16. do 18. vijeka zapovjednici bili najčešće oficiri porijeklom iz Graza i njegove štajerske okolice. Zbog svog položaja, Graz je bio strateški važno mjesto u ratovima protiv Osmanlija, a srednjevjekovni plemićki kastel dignut je u zrak po Napoleonovom naređenju 1809. godine.

Graz je sa svojim skrivenim dvorištima i parkovima, renesansnom arhitekturom i južnjačkom atmosferom romantičan grad. Umjetnost, literatura i festivali čina ga potpunim.