Grb Bosne i Hercegovine

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
(Preusmjereno sa Grb BiH)
Idi na: navigacija, traži
Grb BiH

Grb Bosne i Hercegovine je heraldički simbol novijeg datuma i kao takav nema uporište u historijskoj tradiciji Bosne i Hercegovine kao njeni prethodni grbovi. Grb je sastavni dio zastave Bosne i Hercegovine i simbol njenog historijskog i državnog kontinuiteta i u novim, promjenjenim društvenim okolnostima. Kao državni simbol stupio je na snagu 18. maja 1998.[1] godine, čime je u upotrebi zamijenio dotadašnji grb Republike Bosne i Hercegovine sa ljiljanima, koji je i dalje ostao ukorjenjen kao nacionalni simbol Bošnjaka.

Današnji bosanskohercegovački grb je karakterističnog oblika sa gornjom, ravnom stranom i donjim, izduženim dijelom ovalne forme, koji se završava u za grbove karakterističnom šiljku, a sastoji se iz dva dijela sa žutom i plavom plohom. Obje boje imaju uporište u bosanskoj nacionalnoj historiografiji i mogu korespondirati sa dotadašnjim nacionalnim simbolima Bosne i Hercegovine kao što su zlatni ljiljani i plava podloga bosanskog grba tokom 1990ih godina. Gornji desni dio ispunjava žuti trougao, koji zauzima nešto manje od polovine heraldičke figure bosanskog državnog simbola. Stilizirano predstavlja Bosnu i Hercegovinu u njenim historijskim granicama (Una, Sava, Drina, Dinara) čime u prvi plan dolazi do izražaja njen historijski kontinuitet.

Žuti trougao predstavlja izgled Bosne i Hercegovine. Donji, lijevi dio ispunjava ploha intenzivne plave boje, koja se u savremenoj heraldici i na polju nacionalnih zastava koristi kao simbol značajnih državnih zajednica i oblika čvrstog i stabilnog udruživanja, kao što su Evropska unija ili NATO. U klasičnom tumačenju simbola i boja plava je boja nade, dok je svjetloplava boja simbol nevinosti. Bosanski grb po sredini ima raspoređenih i pet (+ dvije polovine) srebrnih zvjezdica, koje idu od gornjeg lijevog ugla ka donjem desnom kraju. Zvjezdama se željelo potcrtati civilizacijsku i kulturnu pripadnost zemlje Bosne i Hercegovine Evropi i evropskom krugu savremenih država i nacija.

Grbovi kroz historiju Bosne[uredi | uredi izvor]

Grb Bosne od sredine XII vijeka do 1463. godine[uredi | uredi izvor]

Grb Banovine, a potom i Kraljevine Bosne, zasnivao se na grbu dinastije Kotromanića. Grb dinastije Kotromanića zasnivao se na štitu plave boje, koji je na pola bio podjeljen bijelom dijagonalnom gredom, u čijem se lijevom i desnom polju nalazila po tri ljiljana. Ljiljan na grbu dinastije Kotromanića je ljiljan koji je specifičan za Bosnu "Lilium bosniacum". Iznad štita se nalazi kruna sa heraldičkim ljiljanima, po čemu se ovaj grb razlikuje od grba Republike Bosne i Hercegovine.

Grb Bosne i Hercegovine u XIX vijeku[uredi | uredi izvor]

Grb Bosne iz XIX vijeka je predstavljen je u Fojničkom grbovniku. Grb se periodično koristio za vrijeme borbe za autonomiju Bosne, velikog bosanskohercegovačkog ustanka i nezavisne Bosne pred austrougarsku okupaciju. Grb je predstavljao smeđi (zlatni) šiljasti štit, u obliku vrha strijele sa nazubljenom krunom, na čijoj su se sredini nalaze dvije ukrštene puške. Na mjestu ukrštanja pušaka nalazio se mali crveni šiljasti štit sa bijelim polumjesecom i šestokrakom zvijezdom, koji su bili okrenuti prema gore. Ovaj grb kao grb Bosne najčešće su koristili ustanici u XIX vijeku protiv Osmanske vlasti.

Grbovi Bosne i Hercegovine od 1878. do 1918. godine[uredi | uredi izvor]

Dolaskom pod austrougarsku upravu, Bosna i Hercegovina je dobila i novi grb. Grb korišten u to doba je modifikacija grba Hrvoja Vukčića Hrvatinića, bosanskog velikaša iz XIV vijeka. Originalni grb ima bijelu podlogu i dvije crvene trake na vrhu grba, iz lijevog ugla zlatnog štita pruža se crvena oklopljena ruka sa sabljom, koja je čest heraldički simbol mnogih evropskih zemalja. Iznad štita sa grbom nalazi se kruna sa heraldičkim ljiljanima.

Grb Bosne i Hercegovine od 1946. do 1992. godine[uredi | uredi izvor]

Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina koristila je grb određen još Ustavom Narodne Republike Bosne i Hercegovine. Usvojen je 31. decembra 1946. zajedno sa zastavom. Državni grb NR Bosne i Hercegovine[2] bio je polje okruženo s lijeve strane grančicama bjelogorice, a s desne strane grančicama crnogorice koje su dolje povezane vrpcom. Između vrhova grančica nalazi se petokraka zvijezda. U polju iznad vrpce su dva tvornička dimnjaka (iz kojih se puši dim) a u podnožju leže dva snopa žita. U pozadini se ocrtava silueta grada Jajca.[3] Postojao je i prijedlog da grb SR BiH sadrži buktinju, koju drže tri ruke, kao simbol tri naroda Bosne i Hercegovine.[4]

Grb Bosne i Hercegovine od 1992. do 1998. godine[uredi | uredi izvor]

Grb Republike Bosne i Hercegovine bio je štitastog oblika plave boje podijeljen na dva polja dijagonalnom gredom bijele boje sa po tri ljiljana zlatno-žute boje u svakom polju. Grb je bio istovjetan grbu bosanske dinastije Kotromanić, Kralja Tvrtka I Kotromanića i njegovih nasljednika. Grb je usvojen 4. maja 1992. godine.

Coat of Arms of Bosnia and Herzegovina (1992-1998).svg

Grb Bosne i Hercegovine od 1998. do 2001. godine[uredi | uredi izvor]

Prva varijanta grba Bosne i Hercegovine nakon Pariškog mirovnog ugovora bila je oktroisana[5] odlukom Carlosa Westendorpa[5] od 18. maja 1998.,[5] kojom je nametnut Zakon o grbu Bosne i Hercegovine. Odluci o grbu prethodila je odluka o zastavi Bosne i Hercegovine koja je nametnuta 3. februara 1998. da bi Bosna i Hercegovina imala zajedničku zastavu za XVIII Zimsku olimpijadu održanu 1998. u japanskom gradu Naganu. Ovaj grb zamijenjen je sadašnjim grbom Bosne i Hercegovine, Zakonom o grbu Bosne i Hercegovine koji je donio Parlament Bosne i Hercegovine, a publikovan je u Službenom glasniku BiH od 3. augusta 2001. i stupio na snagu sedam dana kasnije, 10. augusta iste godine.[1]

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference i bilješke[uredi | uredi izvor]

  1. ^ a b Zakon o grbu Bosne i Hercegovine ("Službeni glasnik BiH", br. 19/01 od 3. augusta 2001., stupio na snagu sedam dana kasnije, na osnovi člana 13. Zakona.)
  2. ^ Filipović, Emir O. Grb i zastava Bosne i Hercegovine u 20. stoljeću u: Bosna franciscana : časopis Franjevačke teologije Sarajevo, god. XVI, br. 28/2008, ISSN 1330-7487, str. 103-126.
  3. ^ Đorđević, Jovan. Ustavno pravo FNRJ, Izd. Arhiva za pravne i društvene nauke, Beograd, 1953., str. 427.
  4. ^ Suljević, Kasim. Nacionalnost muslimana : između teorije i politike (doktorska disertacija), "Otokar Keršovani", Rijeka, 1981., str. 228-229., (COBISS.BH)
  5. ^ a b c http://www.ohr.int/decisions/statemattersdec/default.asp?content_id=346
Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: