Grej (jedinica)

Grej (oznaka: Gy) je jedinica iz Međunarodnog sistema jedinica za apsorbiranu dozu jonizirajućeg zračenja (npr. rendgenskog zračenja), i definira se kao apsorpcija jednog džula jonizirajućeg zračenja u jednom kilogramu materije (obično ljudskog tkiva) . Nazvana je prema britanskom fizičaru Louisu Haroldu Grayu.

$1\,\mathrm{Gy} = 1\,\frac{\mathrm{J}}{\mathrm{kg}} = 1\,\mathrm{m}^2\cdot\mathrm{s}^{-2}$

Radi poznavanja historije i proučavanja historijskih knjiga potrebno je navesti da je prije uvođenja SI jedinica, jedinica za apsorbiranu dozu bila rad (engl. Radiation Absorbed Dose). Pri tom vrijedi jednakost 1 Gy = 100 rad. Dakle rad je 100 puta manja jedinica od Gy. Apsorbirana doza se može mjeriti na više načina, no u praksi se ne mjeri, nego se informacija o apsorbiranoj dozi dobiva poznavanjem ili određivanjem ekspozicije.

Apsorbirana doza ili apsorbirana doza ionizirajućeg zračenja (skraćeno doza; D) je količina energije ionizirajućeg zračenja koju apsorbira tvar na koju zračenje djeluje. Efekti zavise najviše od apsorbirane energije i karakteristika tvari koja je energiju apsorbirala. Kada se liječi rak (bolest) s ionizirajućim zračenjem (radioterapija), doktor će obično propisati radioterapiju u grejima (Gy). Ukoliko govorimo o opasnosti ili riziku od ionizirajućeg zračenja, onda govorimo o ekvivalentnoj dozi, a SI izvedena mjerna jedinica je sievert (Sy).

Trovanje radijacijom

Jedinicom grej mjerimo pohranjenu energiju zračenja. Biološki učinci zavise od vrste i energije zračenja kao i vrste organizma i tkiva koji su ozračeni. Jedinicom sievert se pokušavaju uračunati i ove varijacije.

Izloaganje cijelog tijela dozi od 5 ili više graya visoko-energetskih zračenja, u jednom trenutku, obično dovodi do smrti u roku od 14 dana. Ova doza predstavlja 375 džula za prosječnu težinu odrasle osobe od 75 kg. Pošto je grej mjera za tako veliku količinu radijacije, u medicinskom mjerenju zračenja se obično mjeri u milligray (mGy).

Opasno velike količine zračenja koje pogode fetus u prvom trimestru primarno oštećuju srce i krvotok, dok u kasnijoj trudnoći zračenje uglavnom oštećuje mozak.