Henrik IV, kralj Francuske

Henrik IV / III
Kralj Francuske
Vladavina	2. august 1589 - 14. maj 1610
Prethodnik	Henrik III
Nasljednik	Luj XIII
Kralj Navare
Vladavina	9. juni 1572 - 14. maj 1610
Prethodnik	Ivana III
Nasljednik	Luj II
Supružnik	Margareta od Francuske Marija de' Medici
Djeca	Luj XIII, kralj Francuske Elizabeta od Francuske Kristina Marija od Francuske Nikola Henrik od Francuske Gaston od Francuske Henrika Marija od Francuske
Dinastija	Burbon
Otac	Antonije Burbonski
Majka	Ivana III, kraljica Navare
Rođenje	13. decembar 1553
Smrt	14. maj 1610
Mjesto sahrane	Bazilika Saint-Denis

Henrik IV (13. decembar 1553 - 14. maj 1610) je bio francuski kralj od 2. augusta 1589. do smrti, i kralj Navarre od 9. juna 1572. do smrti. Prvi kralj iz dinastije Bourbon.

Mladost

Bio je sin navarske kraljice Ivane III i Antonija Burbonskog.

Njegova majka je bila žestoki predstavnik hugenota, odnosno francuskih protestanata. U istom je duhu odgojila i Henrika IV. Otac budućeg kralja je bio prvi nasljednik francuske krune u slučaju izumiranja tadašnje vladajuće dinastije. Po majčinoj smrti naslijedio je navarsku krunu.

S ciljem sklapanja mira između hugenota i katolika njegova majka ugovarila je njegovo vjenčanje sa sestrom francuskog kralja Karla IX. Brak sklopljen 15. augusta 1572. je bio nesretan i bez djece. Gotovo neposredno po vjenčanju kralj Karlo IX naređuje pokolj Hugenota na dan svetog Bartolomeja, a samog Henrika IV prisiljava na prelazak na katoličanstvo i drži u zatvoru sljedeće 4 godine.

Izborivši svoju slobodu 1576. godine ovaj kralj se nalazi cijelo vrijeme u ratu ili oružanom primirju s novim kraljem Francuske Henrik III. Odlučujući trenutak nastupa 1589. godine kada se protiv francuskog kralja buni Pariz i nekoliko drugih žestoko katoličkih gradova. Savez tada sklopljen između Henrika III i Henrika IV traje do smrti kralja Francuske koji na samrtnoj postelji za nasljednika proglašava kralja Navare.

Francuski kralj

Iako sada formalno kralj Francuske, to je tada bilo veoma daleko od stvarnosti. Tadašnja katolička liga nije mogla prihvatiti kralja hugenota koji je bio ekskomuniciran još 1585. godine. S druge strane niti francuski gradovi ga nisu htjeli prihvatiti tako da je prošlo četiri godine prije nego što ga Pariz priznaje za svog kralja. Prije tog trenutka on se trebao još preći na katoličanstvo. To Henrik IV pozdravlja riječima "Pariz je vrijedan jedne mise".

Ovom kralju je na kraju trebalo pet godina rata kako bi postao priznat kao vladar Francuske. Poslije te unutarnje pobjede 1494. on objavljuje rat Španijom koja od samog početka vojnicima i novcem potpomaže njegove protivnike. U tom ratu on potvrđuje nezavisnost Francuske od katoličkih pretenzija.

Tokom borbi i kasnije vladavine njegova politika je bila da uvijek kada je to moguće kupi, svoje protivnike kako bi se izbjegle ratne žrtve. Spomenik njegovog humanizma (za to doba) postaju riječi: "Ako mi Bog dozvoli ja ću se pobrinuti da svaki radnik ima nedjeljom za ručak kokošku."

S ciljem smirivanja preostalih vjerskih napetosti Henrik IV potpisuje 1598. Nantski edikt, osiguravajući vjersku slobodu francuskim protestantima. Njegovo potpisivanje se uzima kao datum kraja vjerskih ratova u Francuskoj iako će se oni još javljati tokom vladavine Henrikova sina.

Tokom vladavine ovog kralja na njega su katolički fanatici u prosjeku vršili jedan atentat godišnje.

Smrt

Henrik IV umire od ruke atentatora 14. maja 1610. Kako iz svog prvog braka s kraljicom Margaretom nije imao ništa osim ljubavnih skandala, s njom je dogovario poništenje braka kako bi se oženio za Mariju de' Medici 17. decembra 1600. Kraljica Marija je uspostavila vrlo dobar odnos s Margaretom i na njen nagovor Henrik je dozvolio svojoj omraženoj bivšoj supruzi povratak na dvor. Tokom drugog braka on dobija dva sina, kralja Luja XIII i orleanskog vojvodu Gastona, koji osiguravaju budućnost dinastije Bourbon.

Prethodnik: Ivana III	Kralj Navare 1572-1610	Nasljednik: Luj XIII/II
Prethodnik: Henrik III	Kralj Francuske 1589–1610