Iridijum

Iridijum
[Xe] 4f145d76s2 77Ir                                                                                                                                                                                                                                 ↓                                                                     ↓                                                             →                                                             →                                                             Periodni sistem elemenata
Općenito
Hemijski element, Simbol, Atomski broj	Iridijum, Ir, 77
Serija	Prelazni metali
Grupa, Perioda, Blok	9, 6, d
Izgled	srebreno bijeli metal
Zastupljenost	1 · 10-7 %
Atomske osobine
Atomska masa	192,217 u
Atomski radijus (izračunat)	135 (180) pm
Kovalentni radijus	137 pm
Van der Waalsov radijus	- pm
Elektronska konfiguracija	[Xe] 4f145d76s2
Broj elektrona u energetskom nivou	2, 8, 18, 32, 15, 2
1. energija ionizacije	880 kJ/mol
2. energija ionizacije	1600 kJ/mol
Fizikalne osobine
Agregatno stanje	čvrsto
Mohsova skala tvrdoće	6,5
Struktura kristala	kubična plošno centrirana
Gustoća	22560 kg/m3
Tačka topljenja	2739 K (2466 °C)
Tačka ključanja	4701 K (4428 °C)
Molarni volumen	8,52 · 10-6 m3/mol
Toplota isparavanja	604 kJ/mol
Toplota topljenja	26,1 kJ/mol
Pritisak pare	1,47 Pa kod 2716 K
Brzina zvuka	4825 m/s kod 293,15 K
Specifična toplota	130 J/(kg · K)
Specifična električna provodljivost	19,7 · 106 S/m
Toplotna provodljivost	147 W/(m · K)
Hemijske osobine
Oksidacioni broj	-1, 0, 1, 2, 3, 4, 6
Elektrodni potencijal	1,156 V (Ir3+ + 3e- → Ir)
Elektronegativnost	2,2 (Pauling-skala)
Izotopi
Sigurnosno obavještenje
Oznake upozorenja prah F Lako zapaljivo
Obavještenja o riziku i sigurnosti	R: 11 S: 9-16-29-33
Ukoliko je moguće i u upotrebi, koriste se SI osnovne jedinice. Ako nije drugačije označeno, svi podaci su podaci dobiveni mjerenjima u normalnim uslovima.

Iridijum (Ir, latinski - iridium) - hemijski element, koji spada u prelazne metale. U periodnom sistemu elemenata nalazi se u 9. grupi i 6. periodi. Ime potiče od latinske riječi iris koja označava dugu. Otkriven je 1803. godine zajedno sa osmijumom, a otkrio ga je engleski naučnik Smithson Tennant.

Karakteristike

Veoma težak, čvrst, krut metal srebreno-bijelog sjaja. Metali iz ove grupe se smatraju kao vrlo otporni na koroziju. Ispod 0,11 K (-273,24^oC) pokazuje svojstva superprovodljivosti. Atomski broj iridijuma je 77, specifična težina 22,56 g/cm³, tačka topljenja 2466°C. Zastupljen je u zemljinoj kori u količini od 3×10^-6 ppm (eng. parts per million). Najvažniji mineral iridijuma je osmirid.

Upotreba

Obično se upotrebljava za pravljenje legura, kojima daje tvrdoću i krutost. Legura platine i iridijuma se koristi u pravljenju preciznih aparata, u medicini i mašinstvu. Do nedavno jedinica za masu (kilogram) se definisao kao cilindar visine i radijusa od 39 milimetara, a koji sadrži 90% platine i 10% iridijuma.