Jadviga, kraljica Poljske

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
"Jadviga" se preusmjerava ovdje. Za ostale osobe toga imena, vidi Jadviga (čvor).
Jadviga
Lesseur-Jadwiga.jpg
Kraljica Poljske
Vladavina 1384 - 17. juli 1399
Prethodnik Ludovik
Nasljednik Vladislav II
Krunidba 16. novembar 1384.
Supružnik Vladislav II, kralj Poljske
Dinastija Anjou
Otac Ludovik, kralj Poljske
Majka Elizabeta Kotromanić
Rođenje 1373/1374
Smrt 17. juli 1399.

Jadviga ili Hedviga (1373/1374 - 17. juli 1399) je bila poljska kraljica iz dinastije Anžuvinaca i svetica Katoličke crkve.

Mladost[uredi | uredi izvor]

Jadviga je bila najmlađa kćerka ugarsko-poljskog kralja Ludovika Velikog i Elizabete Kotromanić, kćerke bosanskog bana Stjepana I. Njen pradjed je bio poljski kralj Vladislav I, koji je 1320. godine ponovo ujedinio Poljsku. Jadviga je odrasla na kraljevskom dvoru u Budi i Višegradu.

U 1378. godini zaručena je, još kao dijete, za Vilima Austrijskog i provela je godinu dana na dvoru u Beču. Jadvigina starija sestra, Marija, zaručena je i udata za Žigmunda Luksemburškog. Ludovik je prvobitno planirao ostaviti poljsku krunu Mariji i njenom suprugu jer je on sam držao nasljedno pravo na nju, a pored toga bio je nasljednik Bradenburga koji je bio bliži Poljskoj nego Ugarskoj. Jadviga se trebala udati za austrijskog vojvodu Vilima i živjeti kao njegova supruga na bečkom dvoru, te je njoj više odgovorala Ugarska.

Samostalna vladavina[uredi | uredi izvor]

Ludovik I je umro 1382. godine, pa prijestolje naslijedila njegova najstarija preživela kćerka, Jadvigina starija sestra Marija, a regentom je proglašena njena majka Elizabeta. U Poljskoj plemstvo nije željelo da se nastavi personalna unija sa Ugarskom, a nisu željeli ni Marijinog zaručnika za suvladara. Protjerali su Mariju i Žigmunda iz Poljske, a za vladaricu su odabrali Jadvigu. Elizabeta Kotromanić, koja je bila Marijin regent, nije prihvatala zahtjeve poljskog plemstva. Nakon dugih pregovora i građanskog rata 1383. godine u Velikoj Poljskoj, Elizabeta je popustila i dopustila je desetogodišnjoj Jadvigi da ode u Poljsku. Jedini rođak kojeg je Jadviga imala u Poljskoj bio je njen dajdža, Vladislav Kujavski, dok je ostatak porodice ostao u Ugarskoj.

Jan Matejko je ekshumirao lubanju kraljice Jadvige da bi naslikao ovaj portret.

Jadviga je krunisana u Krakovu 16. oktobra 1384. godine kao kralj Poljske, a ne kao kraljica. Ovim potezom se htjelo naglasiti da je Jadviga bila monarhinja, a ne samo žena monarha.

Vladavina s mužem[uredi | uredi izvor]

Litvanija je potpisala sa Poljskom 1385. godine savez iz Kreva. Po tom sporazumu Litvanija i Poljska se ujedinjuju pod zajedničkom krunom tako što veliki knez Litvanije, Jagelo, ženi Jadvigu i postaje katolik. Vjenčali su se u maju 1385. godine, nakon čega je Jagelo proglašen iure uxoris (kraljem Poljske. Jadviga zadržala svoja vladarska prava, te je par vladao zajednički.

Kao vladarica Jadviga je imala malo udjela u pravoj vlasti iako je bila angažovana u političkom, diplomatskom i kulturnom životu. Vodila je diplomatsku korespodenciju sa Teutonskim vitezovima. Uspješno je organizovala povratak dijelova Galicije 1387. godine, koji su prilikom diobe ostali u mađarskim rukama. Kako je bila izuzetno dobro obrazovana i naučila nekoliko jezika, prevela je mnoge knjige sa latinskog na poljski. Osnovala je mnogo bolnica. Osnovala je i biskupiju u Vilniusu. Svojim donacijama, skupljenim od prodaje vlastitog nakita i kraljevskih obilježja, je mnogo pomogla Univerzitetu u Krakovu, koji se od tada naziva Jagelonski univerzitet u čast nje i njenog supruga Jagela.

Smrt i nasljeđivanje[uredi | uredi izvor]

Jadviga je 22. juna 1399. rodila djevojčicu, nazvanu Elizabeta Bonifacija po Jadviginoj ubijenoj majci i papi Bonifaciju IX, ali u roku od mjesec dana obje su umrle zbog komplikacija tokom porođaja. Pozicija njenog supruga kao sada samostalnog vladara bila je ugrožena njenom smrću, jer on je postao kralj po njenom pravu. Jagelo je ipak ostao kralj Poljske sve do svoje smrti, 35 godina kasnije, a svoje vladarsko pravo pojačao je oženivši Jadviginu rodicu, Anu Celjsku. Nasljedili su ga sinovi rođeni od njegove treće supruge, koji nisu bili potomci nijednog prethodnog poljskog vladara. Polsjkom je tako zavladala nova dinastija - Jagelovići.

Od trenutka smrti smatrala se sveticom, oko čega su stvorene legende. Zvanično je proglašena sveticom 8. augusta 1986. godine tokom pontifikata pape Ivana Pavla II, koji je porijeklom bio Poljak.


Prethodnik:
Ludovik
Kralj Poljske
s Vladislavom II

13841399
Nasljednik:
Vladislav II


Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: