James Monroe

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
James Monroe
James Monroe White House portrait 1819.gif
5. predsjednik Sjedinjenih Američkih Država
Vrijeme na vlasti
4. mart 1817. – 4. mart 1825.
Prethodnik James Madison
Nasljednik John Quincy Adams
7. Državni sekretar SAD
Vrijeme na vlasti
2. april 1811. – 4. mart 1817.
Prethodnik Robert Smith
Nasljednik John Quincy Adams
Rođenje 28. april 1758.
Monroe Hall, Virginia
Smrt 4. juli 1831. (73 godina)
New York City, New York
Nacionalnost Amerikanac
Politička stranka Demokratsko-republikanska stranka
Supruga Elizabeth Kortright
Obrazovanje College of William and Mary
Vjera Episkopalna crkva
Potpis James Monroe's sig.svg

James Monroe (28. april 1758 - 4. juli 1831) je bio američki predsjednik i političar.

Jedan je od najdjelatnijih političara u historiji Sjedinjenih Država. Dva je puta bio predsjednik SAD-a, a njegovim su nastojanjem Sjedinjene Države 1803. godine kupile Louisianu od Francuske. Godine 1823. proklamirao je glasovitu doktrinu "Amerika Amerikancima!", koja je odražavala težnju mladih sjevernoameričkih industrijskih društvenih slojeva da gospodare tržištima i sirovinskim bazama na američkom kontinentu i da s njega potisnu utjecaj evropskih sila.

Odrastao u zemljoposjedničkoj obitelji u Virginiji, mladi Monroe učestvovao je u Američkom ratu za nezavisnost. 1782. je izabran za člana virginijske skupštine, a od 1783. do 1786. je sjedio u Kontinentalnom kongresu. Žestoko se protivio ratifikaciji američkog Ustava, držeći da se suverenitet država-članica ne smije dovoditi u pitanje. Zbog toga se priključio Demokratsko-republikanskoj stranci Thomasa Jeffersona, te služio na nizu odgovornih položaja u Jeffersonovoj, a kasnije i Madisonovoj administraciji.

Monroe je za predsjednika izabran 1816. godine. Njegovo predsjednikovanje je s vremenom postalo poznato pod nazivom Era dobrih osjećaja, jer je kraj rata s Britanijom, kao i ekonomskih nedaća izazvanih oružanim sukobima u Evropi, koincidirao s gašenjem oštrih ideoloških sukoba između suprotstavljenih frakcija unutar mlade države. Federalistička stranka se u njegovo doba ugasila, a Demokratsko-republikanska stranka postala praktički jedinom ozbiljnom strankom u SAD.

Monroe je tome pridonio pokazavši veliki talent za zadovoljavanje različitih geografskih i ideoloških frakcija u SAD. Godine 1819. je prva veća nacionalna kriza povodom primitka robovlasničke države Missouri elegantno riješena kompromisom, temeljem kojeg je iz sastava New Hampshirea izdvojena nova država Maine, te tako očuvana ravnoteža između robovlasničkih i slobodnih država.

Godine 1820. Monroe je izabran za predsjednika gotovo bez ikakve ozbiljne opozicije. Godine 1821. Španija je formalno predala suverenitet nad Floridom.

Najpoznatiji događaj koji se vezuje uz Monroev predsjednički mandat jest poruka koju je uputio Kongresu SAD-a 2. decembra 1823. i u kojoj je iznio teze danas poznate kao Monroeova doktrina. U njoj je, povodom ustanka južnoameričkih kolonija protiv Španije i najava da bi evropske sile mogle intervenirati u tom sukobu, utvrdio da se evropske sile nemaju pravo miješati u poslove na američkom kontinentu, dok se SAD, s druge strane, nemaju pravo miješati u sukobe u Evropi. Ta se izjava često smatra začetkom američkog izolacionizma, ali i imperijalizma u odnosu na Latinsku Ameriku.

Po Monroeu je godine 1822. na obali Zapadne Afrike nazvano naselje oslobođenih američkih robova, danas poznato kao Monrovia, glavni grad Liberije.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]


Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: