Juan Carlos I Španski

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije

Juan Carlos I
Kralj Španije
Vladavina	22. novembar 1975 - danas
Krunidba	27. novembar 1975
Rođenje	5. januara 1938
	Rim
Prethodnik	de facto Francisco Franco de jure Alfons XIII
Prijestolonasljednik	Felipe, princ od Asturije
Supružnik	Kraljica Sofia
Djeca	Elena, vojvotkinja od Luga Cristina, vojvotkinja od Palme Felipe, princ od Asturije
Dinastija	Burbon
Otac	Juan de Borbón
Majka	María Mercedes od Burbona i Dvije Sicilije

Juan Carlos I (Huan Karlos; rođen kao Juan Carlos Alfonso Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias, 5. januara 1938. godine u Rimu) je trenutni kralj Kraljevine Španije. Njegovo ime je vrlo rijetko slavanizirano, a kada jeste, onda se on naziva Ivan Karlo I.

Rođen je u Rimu, gdje je njegov dedo, Alfons XIII, protjeran nakon proglašenja Druge španske republike. Roditelji su mu bili Juan de Borbón, nasljednik zbačenog kralja, i njegova supruga, María de las Mercedes de Borbón y Orleans.

Juan Carlosovo odrastanje uveliko je obilježeno režimom diktatora Francisca Franca. Franco je Juan Carlosovog oca, liberala Juana de Borbóna, gledao sa nepovjerenjem i nije mu želio ostaviti vlast. Umjesto nasljednika po primogenituri, za svog nasljednika odabrao je Juana Carlosa, za kojeg se nadao da će nastaviti njegov režim vlasti. Po odobrenju korteza, godine 1969. dodijelio mu je titulu princa od Španije (za razliku od tradicionalne titule princa od Asturije). Tokom tog perioda Juan Carlos je javno podržavao Franca i njegov režim, što je ljutilo liberale i demokrate. Kasnije se počeo sastajati i sa njegovom opozicijom, ali Franco je bio uvjeren da će princ ostati vjeran njegovom načinu vođenja države.

Juan Carlos je obavljao dužnosti čela države za vrijeme Francove nesposobnosti, a 30. novembra Franco mu daje sve ovlasti. Franco umire 22. oktobra 1975. godine, ostavljajući Juana Carlosa kao diktatora. Tri godine kasnije odražni su prvi postfrankovski izbori u Španiji, na kojima je izglasano ponovno uspostavljanje ustavne monarhije sa Juanom Carlosom na prijestolju. On i njegova supruga, Sofia od Grčke, krunisani su tokom Mise Svetog Duha, nakon što se Juan Carlosov otac formalno odrekao svog prava na tron i učinio svoga sina de jure kraljem. Na opće razočaranje monarhista i falaginsta, prva odluka novog kralja bila je demokratizacija Španije i postavljanje Adolfa Suáreza na poziciju premijera.

Iako su izglasali restauraciju ustavne monarhije, mnogi još uvijek nisu vjerovali u njenu postojanost i budućnost. Juan Carlos je bio meta neuspjelog atentata u julu 2000. godine. Prema anketi provedenoj u novembru 2005. godine, 77.5% Španaca smatra kralja "dobrim ili vrlo dobrim".

Kao kralj Juan Carlos više ne igra ulogu apsolutnog vladara, iako i dalje aktivno učestvuje u politici Španije. Na samitu održanom u novembru 2007. godine u Čileu, za vrijeme uzavrele rasprave na kojoj je venecuelanski predsjednik Hugo Chávez prekinuo govor španskog premijera i opisao ga kao "manje humanog od zmija", kralj se ustao i povikao: "¿Por qué no te callas?" (bs. "Zašto ne ušutiš?!"). Nakon ovoga incidenta kralj je napustio salu, a njegov citat je odjeknuo svijetom.

Juan Carlos i njegova supruga, kraljica Sofija, porijeklom grčka princeza, imaju dvije kćerke - infantu Elenu i [Infanta Cristina, vojvotkinja od Palme|infantu Cristinu]], te sina, princa Felipea. Felipe nosi titulu princa od Asturije, što ga, iako je najmlađe dijete, označava kao prijestolonasljednika. Razlog tome je pravilo o nasljeđivanju koje je tada prednost davalo muškim potomcima, a koje je sada zamijenjeno pravilom o jednakoj primogenituri.