Karlo V, car Svetog rimskog carstva

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Karlo V
Emperor charles v.png
Car Svetog Rimskog Carstva
Vladavina 28. juni 1519 - 27. august 1556
Prethodnik Maksimilijan I
Nasljednik Ferdinand I
Kralj Kastilje i Leona, Aragonije, Majorke, Napulja, Sicilije, Sardinije i Valencije (dalje)
Vladavina 23. januar 1516 - 16. januar 1556
(s Ivanom)
Prethodnik Ivana (i Ferdinand II)
Nasljednik Filip II
Supružnik Izabela Portugalska
Djeca Filip II, kralj Kastilje
Marija Kastiljska
Ivana Austrijska
Ivan Austrijski
Margareta od Parme
Dinastija Habsburg Charles I Spain-Full Achievement.svg
Otac Filip IV, vojvoda Burgundije
Majka Ivana, kraljica Kastilje
Rođenje 24. februar 1500.
Smrt 21. septembar 1558.

Karlo V (24. februar 1500 - 21. septembar 1558) bio je car Svetog Rimskog Carstva od 1519. godine pa do svoje abdikacije. Naslijedio je posjede svoje majke, djedova i oca, što ga je učinilo najmoćnijim vladarem prve polovine 16. vijeka. U trenutku abdikacije vladao je Svetim Rimskim Carstvom, španskim kraljevinama (kao Karlo I), Austrijom, Burgundijom, holandskim zemljama, Napuljem i Luksemburgom, kao i španskim kolonijama u Americi.

Porijeklo i odrastanje[uredi | uredi izvor]

Sin je Ivane Lude i Filipa I Lijepog, kraljice i kralja Kastilje. S majčine strane unuk je Izabele I i Ferdinanda II (Katoličkih kraljeva), a s očeve unuk Maksimiljana I i burgundske vojvotkinje Marije (vidi Porijeklo).

Rođen je u flandrijskom gradu Gentu, čija je kultura i dvorski život ostavio snažan utisak na njega. Maternji jezik bio mu je flamanski i francuski, a u sklopu svog obrazovanja naučio je njemački, španski i italijanski jezik. Bio je primoran naučiti španski kako bi naslijedio majčino kraljevstvo, ali ga nikada nije usavršio.

Kao mladić je posjećivao Pariz, tada prijestolnicu civiliziranog svijeta. Od nene koja je pripadala burgundijskoj liniji dinastije Valois, Karlo je naslijedio tradicionalno loše odnose sa francuskim kraljevima. Ova netrpeljivost se rasplamsala kada je izabran za cara Svetog Rimskog Carstva i kada je naslijedio krune španskih kraljevstava.

Iako je Španija bila srce njegovih posjeda, i zemlja sa kojom je najčešće povezivan, Karlo se u Španiji nije nikada osjećao dobrodošao, a na njega se gledalo kao na stranog princa. Bez obzira na ovo, u Španiji je proveo najveći dio svoga života.

Brak i porodica[uredi | uredi izvor]

10. marta 1526. godine oženio je Izabelu Portugalsku, svoju prvu rodicu. Iz njihovog braka rođeni su:

Karlo je poznat i po mnogobrojnim ljubavnicama, od kojih su dvije rodile buduće vladare Holandije:

Politika[uredi | uredi izvor]

Posjedi Karla V. u Evropi u trenutku njegove abdikacije

Smrću Ferdinanda II Karlo i njegova majka naslijeđuju Aragon, Napulj, Sardiniju i Siciliju. Također je postao savladar svojoj duševno bolesnoj majci, kraljici Kastilje, koju je ubrzo zatvorio u zabačeni šumski zamak i držao izolovanom od ostatka svijeta. Zajedno s Kastiljom, u ruke mu je došla i Navara, Granada i španske kolonije u Južnoj Americi.

Upravljanje majčinim kraljevstvom pokazalo se vrlo teškim. Prihavaćen je za vladara pod uslovom da će naučiti kastiljski, da u vladu neće uvoditi strance, da neće izvoziti dragocjene metale iz Kastilje, te da će poštovati vladarska prava svoje majke. Zbog ovog zadnjeg uvjeta Karlo nije imao pune ovlasti nad Kastiljom sve do smrti 75-godišnje Ivane. Tek tada je Karlo dobio pune kraljevske ovlasti.

Špancima se nije dopadao imperijalni stil vladavine; prethodni su španski monarsi bili čvrsto povezani sa narodom. Sa Karlom na prijestolju, ova je veza između vladara i podanika izgubljena, a uveden je apsolutizam.

Kako Karlo nije ispoštovao uslov prema kojem u vladu nije smio uvoditi strance, ustanci protiv njega krenuli su nedugo nakon njegovog dolaska na vlast. Ustancima, koji su kasnije prerasli i u sukobe, pridonijeli su i visoki porezi, korišteni za finansiranje ratova od kojih Španija nije imala nikakve koristi.

Veći dio svoje duge vladavine provodeo je u sukobima sa ostalim evropskim kraljevstvima. Među njegovim glavnim oponentima bio je Francusko-Turski savez, na čelu sa Franjom I i Sulejmanom Veličanstvenim. Uz pomoć Engleske pobijedio je Francusku 1543. godine, ali Osmanlije ostaju glavna prijetnja Karlovim posjedima. Turci su na kraju ostvarili veliku pobjedu, koja rezultira ponižavajućim mirovnim sporazumom kojim se izbjegao državni bankrot.

Tokom njegove vladavine u Njemačkoj javlja se protestantska vjera koju prihvaća veliki broj tamošnjih kneževa. Prihvaćanjem nove vjere počinju odbijati poslušnost Svetom Rimskom Carstvu. Tek nakon pobjede nad Francuskom, Karlo je sposoban uz pomoć Pape poslati armiju u Njemačku radi gušenja ove pobune. Godine 1522. u Svetom Rimskom Carstvu uspostavljena je inkvizicija, metoda kojom se najradije služila Karlova nena Izabela, a čiji je zadatak bio smrtno kazniti sve heretike. Poslije deset godina rata sklopljen je mir u Ausburgu, kojim se s jedne strane regulira pravo na slobodu vjere svim stanovnicima, a s druge strane osigurana je politička budućnost oslabljelom Svetom Rimskom Carstvu.

Povlačenje i kasniji život[uredi | uredi izvor]

Godine 1556. Karlo se odrekao raznih titula, a tako i odgovornosti koje su ga gušile četiri decenije. Špansko carstvo (Španija, Holandija, Napulj i južnoameričke kolonije) ostavio je sinu Filipu. Odlučio je, međutim, svoje Austrijske zemlje i Sveto Rimsko Carstvo ostaviti bratu Ferdinandu. Povukao se u manastir, ali je ostao dobro informiran o političkoj situaciji u svojim bivšim posjedima.

Umro je 21. septembra 1558. godine. Dvadesest i šest godina kasnije njegovi su posmrtni ostaci prebačeni u kraljevsku grobnicu manastira El Escorial.

Titule[uredi | uredi izvor]

Naslijeđene od nane preko majke[uredi | uredi izvor]

Naslijeđene od djeda preko majke[uredi | uredi izvor]

Naslijeđene od nane preko oca[uredi | uredi izvor]

Naslijeđene od djeda preko oca[uredi | uredi izvor]

Biranjem[uredi | uredi izvor]

24. februar 1530 - 27. august 1556: Car Svetog Rimskog Carstva kao Karlo V
22. februar 1530 - 27. august 1556: Kralj Kralj Italije kao Karlo V

Osvajanjem[uredi | uredi izvor]

Porijeklo[uredi | uredi izvor]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
16. Ernest, vojvoda Austrije
 
 
 
 
 
 
 
8. Fridrik III, car Svetog Rimskog Carstva
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
17. Cimburga Masovijska
 
 
 
 
 
 
 
4. Maksimilijan I, car Svetog Rimskog Carstva
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
18. Eduard, kralj Portugala
 
 
 
 
 
 
 
9. Eleonora Portugalska
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
19. Eleonora Aragonska
 
 
 
 
 
 
 
2. Filip I, kralj Kastilje
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
20. Filip III, vojvoda Burgundije
 
 
 
 
 
 
 
10. Karlo I, vojvoda Burgundije
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
21. Izabela Portugalska (1397-1471)
 
 
 
 
 
 
 
5. Marija, vojvotkinja Burgundije
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
22. Karlo I, vojvoda Burbona
 
 
 
 
 
 
 
11. Izabela Burbonska
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
23. Agnesa Burgundska
 
 
 
 
 
 
 
1. Karlo V, car Svetog Rimskog Carstva
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
24. Ferdinand I, kralj Aragonije
 
 
 
 
 
 
 
12. Ivan II, kralj Aragonije
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
25. Eleonora od Alburquerquea
 
 
 
 
 
 
 
6. Ferdinand II, kralj Aragonije
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
26. Fridrik Enriquez od Melgara
 
 
 
 
 
 
 
13. Juana Enriquez
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
27. Mariana de Cordoba
 
 
 
 
 
 
 
3. Ivana, kraljica Kastilje i Aragonije
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
28. Henrik III, kralj Kastilje
 
 
 
 
 
 
 
14. Ivan II, kralj Kastilje
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
29. Katarina Lankasterska
 
 
 
 
 
 
 
7. Izabela I, kraljica Kastilje
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
30. Ivan, gospodar Reguengosa
 
 
 
 
 
 
 
15. Izabela Portugalska (1428-1496)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
31. Izabela od Braganze
 
 
 
 
 
 


Vladarske titule
Prethodnik:
Maksimilijan I
Car Svetog Rimskog Carstva
1519-1558
Nasljednik:
Ferdinand I


Prethodnik:
Ferdinand Katolički
Kralj Napulja
s Ivanom III
1516-1554
Kralj Aragonije, Majorke, Valencije,
Gornje Navare, Sardinije i Sicilije
s Ivanom

15161556
Nasljednik:
Filip Oprezni
Prethodnik:
Ivana Luda
Kralj Kastilje i Leona
s Ivanom

15161556
Prethodnik:
Filip Lijepi
Vojvoda Burgundije, Luksemburga,
Brabanta i Limburga (dalje)

1506-1555


Commons
Commons: Karlo V, car Svetog rimskog carstva