Mrtva priroda

Vincent van Gogh, Suncokreti, ulje na platnu, 1888.

Mrtva priroda (francuski: Nature morte; engleski: Still Life, njemački: Stilleben) je likovni motiv, prikaz neživih ili nepokretnih predmeta (cvijeće, voće, divljač, ukrasni predmeti, posuđe i sl.) u likovnim umjetnostima.

Motiv mrtve prirode, za razliku od portreta i pejzaža, omogućavao je slikarima veću kontrolu kompozicijske postavke, te elemenata harmonije i proporcija u svrhu ostvarivanja umjetničkog sklada koji se tada smatrao definicijom ljepote.

Historijski pregled [uredi]

Mrtva priroda se javlja već u antici. Najznačajnija djela iz ovog perioda nastala su u Pompejima i Herkulanu. U Bizantijskoj umjetnosti ima simboličnu i dekorativnu namjenu. Giotto, prvi od slikara nakon antike, smatra "neživi svijet" dostojnim pune pažnje. Veće zanimanje za mrtvu prirodu dolazi u slikarstvu renesanse. Razvojni tok slikarstva u sjeverozapadnoj Evropi počevši od Jan van Eycka pa do Dürera, uključuje slikanje mrtve prirode kao zasebne umjetničke vrste. U baroku mrtva priroda postaje posebna slikarska tema, a značajan procvat doživljava u flamanskom i holandskom slikarstvu 17. vijeka. U 18. vijeku doseže mrtva priroda visoku razinu u djelima francuskog slikara Chardina. U 19. stoljeću Paul Cézanne je na tematici mrtve prirode rješavao temeljne probleme slikarskog izraza i dvodimenzionalnosti slike. Između 1907. i 1909. godine kubisti, pod vodstvom Picassa i Braquea, razvili su mnogo dalje Cezannovu ideju da je u prirodi sve oblikovano prema geometrijskim tijelima, te su kao i on pronašli da je mrtva priroda prikladna za eksperimente sa perspektivom.

Osim u slikarstvu, kiparstvu i grafici, javlja se i u fotografiji i drugim oblicima suvremenog umjetničkog izraza (instalacije, video, ambijentalna umjetnost).