Nezakcij

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Ostaci Nezakcijuma
Karta koja prikazuje približan razmještaj plemena u Iliriji

Nezakcijum (lat. Nesactium, lokalizam: Vizače), najstariji je grad u Istri, poluostrvu u sjeverozapadnoj Hrvatskoj. Ostaci Nezakcijuma nalaze se u blizini sela Valtura, iznad zaliva desetak kilometara od Pule (nedaleko od aerodroma).

Historija[uredi | uredi izvor]

Prvi podaci o Nezakciju potječu iz antičkih pisanih izvora. Rimski historičar Livije u svom monumentalnom djelu Ab Urbe Condita, prilikom opisa rata između Rimljana i Histara koji se dogodio početkom II stoljeća p. n. e. pominje tri grada: Nesactium (glavni grad), Mutilla i Faveria.

Histri su bili poznati po izuzetno jakom otporu koji su pružili Rimljanima i kojima su nanijeli nekoliko poraza. Tek nakon što su Rimljani angažovali značajne dodatne snage Histri su poraženi a Nezakcijum porušen nakon herojske odbrane u kojoj je život izgubio i kralj Epulon. Mali broj preživjelih je bio zarobljen i pretvoren u roblje. Iako su Mutila i Faveria i nakon pada Nezakcijuma nastavili pružati otpor, nezavisnost Histara je bila izgubljena i ubrzo su bili romanizovani. Ova pobjeda je Rimljanima bila veoma značajna pa su je slavili dva dana.

Dakle, poslije opsade 177. godine p. n. e., Rimljani su porušili Nezakcijum, a na istom mjestu sagradili novi, s dobrom urbanističkom organizacijom. Na centralnom platou izgrađen je forum (centralni trg) tri hrama, prostrane terme i druge građevine javnog i privatnog karaktera. Na padinama se nalaze ostaci raskošnih privatnih građevina, a bogata nekropola pružala se duž ceste koja je iz Pula vodila u grad. Predmeti visoke umjetničke vrijednosti govore o zavidnom kulturnom dometu grada u rimsko vrijeme.

Postupnim slabljenjem rimske države dolazi do značajnih promjena: od antičkog municipija grad je pretvoren u kasnoantičko utvrđeno naselje. Prostorije raskošnih termi pretvorene su u stambene i ekonomske objekte, dok je južni dio tokom V stoljeća preuređen u dvije monumentalne kultne građevine. Prva, sjeverna i nešto veća, južna bazilika, su značajan prilog poznavanju starokršćanske arheologije.

Grad je preživio pad Rimske Imperije i razvoj kršćanstva, ali nije odolio barbarskim napadima početkom VII stoljeća.

Arheološki nalazi[uredi | uredi izvor]

Na jugoistočnim obroncima istarskog poluostrva, iznad zaliva Budava, ostali su kroz stoljeća sačuvani ostaci prahistorijskog, antičkog i kasnoantičkog grada. Ovaj lokalitet je danas svojevrstan arheološki park s konzerviranim arhitektonskim ostacima antičkog i kasnoantičkog doba. Stari grad je bio okružen s preko 800 m dugim zidom koji je otkriven i otkopan periodu između 1932. i 1934. godine. Ovaj odbrambeni zid potiče iz V stoljeća a bio je sagrađen tkao da je pratio izgled terena. Na samom ulazu u grad, između rimskih i prahistorijskih vrata, nalazila se bogata prahistorijska nekropola sa oko 250 grobova. Pronađene su keramičke urne i drugi predmeti od keramike i metala koji su kao prilog polagani u grobove. Ovi predmeti jasno ukazuju na slojevitost naseljavanja i pokapanja od XI stoljeća p. n. e. do rimskog osvajanja. Lokalni proizvodi i luksuzna uvezena roba povezuju Nezakcij i histarsku kulturu, čiji je ovo bio centar, s kulturama gotovo cijelog Sredozemlja i srednje Evrope.

U VI stoljeću p. n. e. u Nezakcijumu su se stvarali jedinstveni umjetnički predmeti u formi kamenih ploča i statua koji prikazuju likove životinja i ljudi. Većina ovih predmeta je otkrivena na groblju ali su neki, nažalost, kasnije korišteni i u druge svrhe. Civilizacija Histara se razvijala pod stalnim uticajem susjeda a na to ukazuje način izrade predmeta i stilizirani oblici kojim su ti predmeti ukrašavani. Osim toga, umjetnička vrijednost ovih predmeta jasno ukazuje na visoke kulturne domete Histara i ilustruje kako su se oni prilagodili svom kulturnom okruženju ali i dali novu vrijednost onome što su primili od susjeda.

Važan materijalni dokaz da Vizače predstavljaju ostatke grada sa značajnom prošlošću, predstavlja votivni (zavjetni) žrtvenik caru Gordijanu iz III stoljeća na kome se pominje Res Publica Nesactiensium.

Ispod jednog rimskog hrama pronađena je 1981. godine grnčarija čije porijeklo nije istarsko što ukazuje na moguće razvijenu trgovinu, odnosno, vjerovantnije, piratski plijen. Piratstvo je bilo važan dio ekonomije Histara i jedan od razloga sukoba sa antičkim Rimom.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Izvori i vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: