Olovo (IV) oksid

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Olovo (IV) oksid
ScrutinyiteStructure.png
Općenito
Hemijski spoj Olovo (IV) oksid
Druga imena Olovo dioksid
Molekularna formula PbO2
CAS registarski broj 1309-60-0
Kratki opis smeđa ili tamnosmeđa supstanca
Svojstva
Molarna masa 239,2 g/mol
Agregatno stanje čvrsto
Gustoća 9,4 g/cm3
Tačka topljenja 290 °C (raspada se)
Rastvorljivost gotovo nerastvorljiv u vodi

Olovo (IV) oksid je spoj hemijskih elemenata olova i kiseonika, sa hemijskom formulom PbO2. To je tamnosmeđi prah, koji ima jake oksidirajuće osobine.

Nalazišta[uredi | uredi izvor]

U prirodi se olovo dioksid javlja kao mineral platnerit.[1]

Dobijanje[uredi | uredi izvor]

Olovo (IV) oksid se u industrijskim količinama proizvodi putem elektrolitičke oksidacije ili preko hemijske oksidacije sa snažnim oksidacionim sredstvima poput hlora:

\mathrm{Pb^{2+} + 2\,H_2O \rightarrow PbO_2 + 4\,H^+ + 2\,e^-}
\mathrm{Pb^{2+} + 2\,H_2O \cdot Cl_2 \rightarrow PbO_2 + 4\,H^+ + 2\,Cl^-}

Osobine[uredi | uredi izvor]

Olovo (IV) oksid

Fizičke osobine[uredi | uredi izvor]

Postoji pet poznatih modifikacija olovo (IV) oksida. One mogu prelaziti iz jedne u drugu modifikaciju djelovanjem različitih pritisaka i temperature. Do pritiska od 4 GPa (pri 200 °C - 1,3 GPa), olovo (IV) oksid se kristalizira u tetragonalnu ß-modifikaciju sa strukturom rutila. Pri višim pritiscima do 7 GPa (pri 300 °C - 6 GPa) nastaje α-ortorompska kristalna struktura. Napokon, struktura se mijenja u kubičnu i sliči pri tome defektnoj strukturi fluorita. Pri pritisku od 11,4 Gpa struktura kristala je ortorompska i slična je cirkonijum dioksidu. Pri pritisku od 29 Gpa, struktura je ortorompska, slična kotunitu[2].

Hemijske osobine[uredi | uredi izvor]

α-PbO2 je snažno oksidacijsko sredstvo.
Pri zagrijavanju, prvo se otpušta kiseonik i prelazi u miješani oblik oksida olovo (II, IV) oksid, dok na temperaturi iznad 550 °C prelazi u olovo (II) oksid. (PbO)

Upotreba[uredi | uredi izvor]

Zbog svojih snažnih oksidacionih osobina, olovo dioksid se koristi u industriji kao i u laboratoriji. Koristi se u proizvodnji boja, hemikalija te kao masa za trenje kod šibica. Pored toga, našao je primjenu i pri proizvodnji raketa za vatromet, kao elektroda u akumulatorima te za učvršćivanje sulfidnih polimera.

Olovo (IV) oksid se koristi kao snažno oksidacijsko sredstvo i u organskoj hemiji.

Sigurnost[uredi | uredi izvor]

Olovo (IV) oksid je teratogen, opasan za zdravlje i zagađivač okoline. Osim toga, smatra se da je kancerogen za ljude i spada u drugu kategoriju kancerogenih supstanci[3]. Najviša dozvoljena koncentracija PbO2 na radnom mjestu iznosi 0,1 mg/m3. Spada u klasu otrova CH-1 (veoma snažni otrovi)[4].

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Atlas minerala: Platnerit
  2. ^ J. Haines, J. M. Léger and O. Schulte (1996): "The high-pressure phase transition sequence from the rutile-type through to the cotunnite-type structure in PbO2", J. Phys.: Condens. Matter 1996, 8, str. 1631-1646
  3. ^ GESTIS baza podataka
  4. ^ IGS-Giftliste