Osmij

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
(Preusmjereno sa Osmijum)
Idi na: navigacija, traži
Osmij
[Xe] 4f145d66s2 76Os
   
Periodni sistem elemenata
Općenito
Hemijski element, Simbol, Atomski broj Osmij, Os, 76
Serija Prelazni metali
Grupa, Perioda, Blok 8, 6, d
Izgled plavo-sivi metal
Zastupljenost 1 · 10-6 %
Atomske osobine
Atomska masa 190,23 u
Atomski radijus (izračunat) 130 (185) pm
Kovalentni radijus 128 pm
Van der Waalsov radijus ? pm
Elektronska konfiguracija [Xe] 4f145d66s2
Broj elektrona u energetskom nivou 2, 8, 18, 32, 14, 2
1. energija ionizacije 840 kJ/mol
2. energija ionizacije 1600 kJ/mol
Fizikalne osobine
Agregatno stanje čvrsto
Mohsova skala tvrdoće 7
Kristalna struktura heksagonalna
Gustoća 22590[1] kg/m3
Magnetizam paramagnetičan (\chi_{m} = 1,5 · 10−5)[2]
Tačka topljenja 3400 ± 50[3] K (3130 °C)
Tačka ključanja 5273[4] K (5000 °C)
Molarni volumen 8,42 · 10-6 m3/mol
Toplota isparavanja 678[4] kJ/mol
Toplota topljenja 31,8 kJ/mol
Pritisak pare 2,52 Pa kod 3300 K
Brzina zvuka 4940 m/s kod 293,15 K
Specifična toplota 130 J/(kg · K)
Specifična električna provodljivost 10,9 · 106 S/m
Toplotna provodljivost 88 W/(m · K)
Hemijske osobine
Oksidacijsko stanje -2, 0, 2, 3, 4, 6, 8
Elektrodni potencijal 0,85 V (OsO4 + 8H+ + 8e- → Os + 4H2O)
Elektronegativnost 2,2 (Pauling-skala)
Izotopi
Izo RP t1/2 RA ER (MeV) PR
184Os

0,02 %

Stabilan
185Os

sin

93,6 d ε 1,013 185Re
186Os

1,58 %

>2,0 · 1015 god α 2,822 182W
187Os

1,6 %

Stabilan
188Os

13,3 %

Stabilan
189Os

16,1 %

Stabilan
190Os

26,4 %

Stabilan
191Os

sin

15,4  d β 0,314 191Ir
192Os

41,0 %

Stabilan
Sigurnosno obavještenje
Oznake upozorenja
prah

Lahko zapaljivo

F
Lahko zapaljivo

Nadražujuće

Xi
Nadražujuće
Obavještenja o riziku i sigurnosti R: 11-37/38-41
S: 16-26-36/37/39
Ukoliko je moguće i u upotrebi, koriste se SI osnovne jedinice.
Ako nije drugačije označeno, svi podaci su podaci dobiveni mjerenjima u normalnim uslovima.

Osmij (Os, latinski - osmium) je prelazni metal. Pripada 8. grupi hemijskih elemenata (platinski metal). Ime je dobio po grčkoj riječi osme što označava miris. Osmij je zastupljen u zemljinoj kori u količini od 1×10-4 ppm (eng. parts per million).

Otkrio ga je engleski hemičar Smithson Tennant 1803. godine.

Osobine[uredi | uredi izvor]

Kristali osmija

Osmij je najteži metal. Njegova relativna gustoća je 22,59. Tačka topljenja osmija je 3033°C, a tačka ključanja 5012 °C. Ima heksagonsku kristalnu strukturu i gradi legure sa platinom. Ne rastvara se u mineralnim kiselinama ni u zlatotopki. Upotrebljava se kao katalizator.[5]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ J. W. Arblaster: Densities of Osmium and Iridium, u: Platinum Metals Review, 1989, 33, 1, 14-16
  2. ^ Weast, Robert C. (gl.ur): CRC Handbook of Chemistry and Physics. CRC (Chemical Rubber Publishing Company), Boca Raton 1990. str. E-129 do E-145. ISBN 0-8493-0470-9.
  3. ^ J. W. Arblaster: What is the True Melting Point of Osmium?, u: Platinum Metals Review, 2005, 49, 4, str. 166–168; (PDF); doi:10.1595/147106705X70264.
  4. ^ a b Yiming Zhang, Julian R. G. Evans, Shoufeng Yang: Corrected Values for Boiling Points and Enthalpies of Vaporization of Elements in Handbooks. u: Journal of Chemical & Engineering Data. 56, 2011, str. 328–337, doi:10.1021/je1011086
  5. ^ J. A. Vaccari:Materials Handbook, McGraw Hill, 2002 ISBN 978-0-07-136076-0
Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: