Plantagenet

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Plantagenet
Royal Arms of England (1198-1340).svg
Države Engleska, Irska, Bretanja
Osnivač Gotfrid V, grof Anžuja
Posljednji vladar Rikard III, kralj Engleske
Posljednji muški član Eduard, 7. grof od Salisburya
Posljednji član Margareta, 8. grofica od Salisburya
Osnovana 12. stoljeće
Izumrla 1541.
Svrgnuta 1485.
Ogranci Lancaster
York

Dinastija Plantagenet je bila engleska vladarska dinastija francuskih korijena. Osnovao ju je Gotfrid V, grof Anžuja, poznat kao Plantagenet zbog grane biljke Cytisus scoparius (tada poznate u latinskom kao planta genista) koju je uvijek nosio u šeširu.

Širenje[uredi | uredi izvor]

Godine 1154. Gotfridov sin Henrik je, na osnovu majčinih prava nasljeđivanja, postao kralj Engleske. Njegov sin Gotfrid je postao iure uxoris vojvoda Bretanje, ali je posljednji Plantagenet na bretonskom prijestolju bio Gotfridov sin Artur.

Strateškim brakovima i osvajanjima Plantageneti su izgradili snažno carstvo u zapadnoj Evropi. Brak engleskog kralja Henrika II i akvitanske vojvotkinje Eleonore donio je dinastiji Plantagenet vlast nad Akvitanijom i još nekoliko francuskih pokrajina. Plantageneti su zatim osvojili Irsku, a u Stogodišnjem ratu su osvojili veliki dio Francuskog kraljevstva. Eduard II, kralj Engleske, je od majke Eleonore naslijedio francusku grofoviju Ponthieu.

Unutardinastička previranja[uredi | uredi izvor]

Plantageneti su Engleskom vladali sve do smrti Rikarda III u bici s Henrikom Tudorom; dva ogranka dinastije Plantagenet, Lancaster i York, su tokom 15. stoljeća ratovala za englesku krunu, da bi na kraju englesku krunu osvojio sin velškog dvorjanina koji nije pripadao Plantagenetima.

Izumiranje[uredi | uredi izvor]

Taj kralj, Henrik VII, i njegov sin, Henrik VIII, namjerno su uzrokavali izumiranje dinastije Plantagenet kako bi učvrstili svoju vlast. Henrik VII je naredio pogubljenje maloumnog Eduarda, 17. grofa od Warwicka i 7. grofa od Salisburya, 1499. godine. Time je dinastija bila osuđena na izumiranje koje se konačno desilo smrću Warwickove sestre i nasljednice, beatificirane Margarete, 8. grofice od Salisburya, čije je pogubljenje naredio Henrik VIII.