Skijaški skokovi

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Skijaški skokovi
Vikersund skiflygingsbakke.jpg
Vikersundbakken u Vikersundu najveća je skakaonica na svijetu
Najviša upravna organizacija FIS
Karakteristike
Broj članova tima Pojedinačno i ekipno
Oprema skije, vezovi, kombinezon, kaciga
Država ili regija Skandinavija, Srednja Evropa, Sj. Amerika, Japan
Olimpijski sport od ZOI 1924.
Skakaonice u Einsiedelnu (Švicarska)
Kompleks skakaonica u Pragelatu tokom ZOI 2006. u Torinu.
Skakaonica "Matti Nykänen" (K-100) i manja skakaonica (K-64) u Jyväskyli (Finska)

Skijaški skokovi su sportska disciplina skakanja na skijama u kojoj se skijaš spušta niz posebno konstruiranu skakaonicu te nakon odraza pokušava "preletjeti" što veću udaljenost. Skakaonica je prekrivena snijegom, pa su takmičenja moguća samo u zimskim uslovima. Ipak, danas postoje i varijante izrade skakaonice s vještačkom podlogom te se takmičenja mogu održavati cijele godine, a jedna varijanta tog sporta izvodi se i na vodi.

Skijaški skokovi su standardni sport na Zimskim olimpijskim igrama. Oni su i sastavni dio sporta koji se naziva nordijska kombinacija, a koji se sastoji od takmičenja u skijaškom trčanju i skijaškim skokovima.

Ski-skakač u Calgaryju (Kanada)

Historija[uredi | uredi izvor]

Kao većina skijaških disciplina, i skijaški skokovi najranije se spominju u skandinavskim zemljama. Nastali su u Morgedalu (Norveška). U prvo vrijeme, oko 1810. godine, skakalo se s odskočišta napravljenog od nabacanog snijega ispod neke prirodne strme padine. Skakač je dobijao zalet spustivši se niz padinu, a zatim bi se odrazio s odskočišta i letio 15-20 m. Oko 1840. skakači su odskočište smjestili na samu strminu padine. Sačuvani crteži iz 1862, 1880. i 1888. prikazuju skakače kako skaču s jednim dugim štapom u ruci, skupljenih koljena, i nakon doskoka izvode telemark.

Prvi poznati skijaš-skakač bio je Olaf Rye, norveški poručnik. On se 1809. lansirao 9,5 m u zrak pred publikom koju su činili ostali vojnici. Sondre Nordheim prvi je počeo skakati bez štapa, pa je njegov "elegantni" skok pobudio veliku pažnju, označivši prekretnicu u ovom sportu. Tek 60-ih godina pretprošlog vijeka počinju se graditi skijaške skakaonice, od kojih je vjerovatno skakaonica Holmenkollen kod Osla bila jedna od prvih. Prve norveške skakaonice bile su za današnje pojmove veoma kratke, tako da je rekordna dužina Nordheimovog skoka 1868. iznosila 19 m, a skokovi 1910 (H. Hansen), 1914 (A. Amundsen) 54, dok je 1933. Sigmund Ruud skočio 86 m. Prvo poznatije takmičenje bilo je Husebyrennet, održano u Oslu 1879. Tada je Olaf Haugann postavio i prvi svjetski rekord: 20 m.[1] Ovo je takmičenje 1892. prebačeno u Holmenkollen, koji je i do danas ostao jedna od najprestižnijih skakaonica.

Takmičenja[uredi | uredi izvor]

Savremena skijaška skakaonica

Takmičenja se održavaju uglavnom na trima vrstama skakaonica, koje se razlikuju po veličini:

  • 90-metarska skakaonica – obračunska tačka je na daljini od 80 do 100 m (najčešće 90), a skakači postižu daljine do 110 m u optimalnim uslovima.
  • 120-metarska skakaonica – obračunska tačka je na udaljenosti od 120 do 130 m, zavisno od skakaonice. Na onim malo većim mogu se postići daljine i do 145 m.
  • Skijaška letaonica - to su skakaonice sa obračunskom tačkom preko 185 m i na njima se mogu postići dužine do čak 240 m. Često se za takmičenje na takvim skakaonicama koristi naziv "skijaški letovi", da bi se naglasila velika dužina skokova.

Standardno takmičenje sastoji se od jednog probnog skoka i dva skoka koji se ocjenjuju, a bodovi za oba skoka sabiraju se za konačni poredak. Postoji i ekipno takmičenje, u kojem se sabiraju bodovi 4 člana jedne ekipe.

Amaterska i juniorska takmičenja održavaju se na manjim skakaonicama.

Ljetna takmičenja[uredi | uredi izvor]

Takmičenja se mogu održavati i ljeti. Skakači se tada spuštaju po porculanskim "špurama" za skije, a umjesto snijegom padina je prekrivena plastičnom travom, koja se u kraćim vremenskim razmacima polijeva vodom. FIS je organizirao i posebno takmičenje pod nazivom "Ljetni Grand Prix", a održava se na sljedećim skakaonicama:

FIS-kup i Kontinentalni kup također imaju ljetna takmičenja, čak i više nego Svjetski kup.

Ženski skijaški skokovi[uredi | uredi izvor]

26. maja 2006. FIS je odlučio dozvoliti ženama da skaču na SP 2009. u češkom Liberecu, a da se zatim na idućem SP-u održe ženski ekipni skokovi. FIS je također odlučio uputiti prijedlog MOK-u da dozvoli ženama da se takmiče na ZOI 2010. u Vancouveru.[2]

28. novembra 2006. Izvršni odbor MOK-a odbio je ovaj prijedlog uz obrazloženje da nema dovoljnog broja takmičarki, kao ni zemalja, te da se ženski ski-skokovi tek moraju etablirati na međunarodnom nivou.[3] Jacques Rogge, predsjednik MOK-a, rekao je da ženski ski-skokovi neće biti u programu OI jer "ne želimo da medalje budu rastopljene i isprane vodom" (tj. da im vrijednost bude umanjena), aludirajući na relativno mali broj potencijalnih takmičarki.[4]

Navedeno je da, iako broj žena u ski-skokovima nije beznačajan, kod njih postoji veći raspon u pogledu talenta nego kod muškaraca budući da su najbolji skakači vrlo blizu jedni drugima po takmičarskoj jačini, dok žene više variraju, čak i u najjačim takmičenjima.[5]

Grupa od 15 ski-skakačica podnijela je tužbu protiv Organizacijskog komiteta Zimskih olimpijskih i paraolimpijskih igara u Vancouveru (VANOC-a) navodeći da bi održavanje muških skokova na ZOI u Vancouveru bez ženskog takmičenja bilo direktno kršenje 15. stavka Kanadske povelje o pravima i slobodama.[6] Argumenti povezani s ovom tužbom predstavljeni su od 20. do 24. aprila 2009, a presuda je donesena 10. juna, protiv skakačica. Sudija je odredio da je ova stvar, iako se radi o slučaju diskriminiranja žena[7], odgovornost MOK-a te stoga nije obuhvaćena Poveljom. Dalje je određeno da se Povelja ne odnosi na VANOC.[8] Trojica sudija iz Britanske Kolumbije jednoglasno su odbili žalbu 13. novembra. Američka glumica i producentica dokumentarnih filmova, Virginia Madsen, zabilježila je napore kanadskog tima u filmu iz 2009. pod nazivom Fighting Gravity (U borbi protiv gravitacije).[9]

6. aprila 2011. MOK je službeno prihvatio ženske ski-skokove u program ZOI 2014. u ruskom Sočiju.[10]

2013. godine, u periodu od nekoliko mjeseci, 5 skakačica iz samog svjetskog vrha zadobilo je ozbiljne povrede koljena i morale su se povući na dugoročni oporavak, dovodeći u opasnost njihove šanse za dobar uspjeh u Sočiju. Daniela Iraschko, svjetska prvakinja iz 2011, pala je u Hinterzartenu 12. januara i povukla se[11]; 17. marta teže se povrijedila Anja Tepeš na Holmenkollenu u Oslu[12]; pobjednica Cup de Francea, Espiau, povrijedila je koljeno u junu[13]; 12. augusta Alexandra Pretorius, dvostruka pobjednica ženskog Grand Prixa, zadobila je sličnu povredu u Courchevelu[14]; konačno, 21. augusta u Oberstdorfu je ligamente koljena povrijedila i Sarah Hendrickson, svjetska prvakinja iz 2013.[15] Skakačicama je potreban duži zalet nego skakačima kako bi nadoknadile manju težinu i postigle potrebnu brzinu. Zbog njihove manje težine skakačice postižu dužine koje nisu ispod onih koje postižu njihove muške kolege. U medijskim izvještajima navodi se da bi ovo moglo preopteretiti koljena skakačica, s fiziološkog aspekta.

Mješoviti timovi[uredi | uredi izvor]

16. juna 2012. u Ljubljani je održano historijsko, premijerno takmičenje u mješovitim ski-skokovima, gdje svaku ekipu sačinjavaju 2 muškarca i 2 žene, koji skaču naizmjenično.[16] Takmičenje je nazvano Borba rodova ili Duel rodova, a održano je u sklopu 42. međunarodnih revijalnih ski-skokova na skakaonicama u Areni Triglav Mostec, kompleksu smještenom u ljubljanskom distriktu Šiška.[17] Na 4 skakaonice (HS 14, HS 23, HS 38 i HS 62) mješoviti timovi (ovog puta samo parovi) takmičili su se prvi put po sistemu eliminacije. Prvi pobjednici u historiji postali su domaći takmičari, Maja Vtič i Tomaž Naglič.[18]

14. augusta na skakaonici Le Praz (HS 96) u francuskom Courchevelu održano je prvo potpuno mješovito takmičenje (2 + 2), prvo takvo takmičenje u Ljetnom Grand Prixu Svjetskog kupa i prvo na vještačkoj podlozi, a prvi pobjednik bila je ekipa Japana.

23. novembra održano je i prvo ovakvo takmičenje u sklopu Svjetskog kupa, i to u Lillehammeru, na olimpijskoj skakaonici Lysgårdsbakken (HS 100). Prvi pobjednik postala je ekipa Norveške.

Najposjećenija takmičenja[uredi | uredi izvor]

(Pojedinačna takmičenja s posjetom većom od 50.000 ljudi. Spisak nije potpun.)

Plasman Broj gledalaca Mjesto Datum Skakaonica Takmičenje
1. 143.000 Flag of Norway.svg Holmenkollen, Oslo 14. februar 1952. Holmenkollen ZOI 1952.
2. 130.000 Flag of German Reich (1935–1945).svg Garmisch-Partenkirchen 16. februar 1936. Velika olimpijska skakaonica ZOI 1936.
3. 120.000 Flag of Poland.svg Zakopane 18. februar 1962. Wielka Krokiew SP 1962.
4. 106.000 Flag of Norway.svg Holmenkollen, Oslo mart 1946. Holmenkollen Holmenkollen Ski Festival
5. 80.000-100.000 Flag of SFR Yugoslavia.svg Planica 16. mart 1985. Letalnica SP u ski-letovima 1985.
6. 70.000 Flag of Slovenia.svg Planica 22. mart 1997. Letalnica Finale Svjetskog kupa 1996/97.
70.000 Flag of Norway.svg Holmenkollen, Oslo 3. mart 2011. Holmenkollen SP 2011.
8. 55.000 Flag of Slovenia.svg Planica 20. mart 2010. Letalnica SP u ski-letovima 2010.
9. 50.000 Flag of SFR Yugoslavia.svg Planica 14. mart 1987. Letalnica Finale Svjetskog kupa 1986/87.
50.000 Flag of Japan.svg Hakuba, Nagano 17. februar 1998. Hakuba ZOI 1998.

Rekordi[uredi | uredi izvor]

Uključena su sva takmičenja prije Svjetskog kupa, Olimpijske igre, svjetska prvenstva i Svjetski kup (podaci do 23. marta 2014).

Kategorija Skakač Rekord
Olimpijske igre (1924-2014)
Pojedinačne pobjede Simon Ammann 4
Osvojene medalje (pojedinačno + ekipno) Matti Nykänen 5
Ekipne pobjede Finska, Njemačka, Austrija 2
Ekipne medalje Austrija 5
Najmlađi pojedinačni pobjednik (Albertville '92) Toni Nieminen 16 godina i 261 dan
Najstariji pojedinačni pobjednik (Lillehammer '94) Jens Weißflog 29 godina i 214 dana
Broj učešća na ZOI Noriaki Kasai 6
Svjetska prvenstva (1925-2013)
Najviše pojedinačnih pobjeda Adam Małysz 4
Najviše pojedinačnih medalja Adam Małysz 6
Osvojene medalje (pojedinačno + ekipno) Janne Ahonen, Martin Schmitt 10
Najviše ekipnih pobjeda Austrija 9
Najviše ekipnih medalja Austrija 15
Najmlađi pojedinačni pobjednik (Thunder Bay '95) Tommy Ingebrigtsen 17 godina i 222 dana
Najstariji pojedinačni pobjednik (Liberec '09) Andreas Küttel 29 godina i 308 dana
Broj učešća na Svjetskim prvenstvima Noriaki Kasai 11
Svjetsko prvenstvo u skijaškim letovima (1972-2014)
Najviše pojedinačnih pobjeda Walter Steiner, Sven Hannawald, Roar Ljøkelsøy 2
Najviše pojedinačnih medalja Matti Nykänen 5
Osvojene medalje (pojedinačno + ekipno) Janne Ahonen 7
Najviše ekipnih pobjeda Austrija 3
Najviše ekipnih medalja Norveška, Finska, Austrija 4
Najmlađi pojedinačni pobjednik (Oberstdorf '08) Gregor Schlierenzauer 18 godina i 47 dana
Najstariji pojedinačni pobjednik (Vikersund '12) Robert Kranjec 30 godina i 224 dana
Broj učešća na Svjetskim prvenstvima Janne Ahonen 9
Turneja 4 skakaonice (1952-2014)
Najviše ukupnih pobjeda Janne Ahonen 5
Najviše pojedinačnih pobjeda Jens Weißflog 10
Najmlađi pojedinačni pobjednik (Oberstdorf '91) Toni Nieminen 16 godina i 212 dana
Najstariji pojedinačni pobjednik (Bischofshofen '96) Jens Weißflog 31 godina i 169 dana
Najmlađi ukupni pobjednik Toni Nieminen 16 godina i 220 dana
Najstariji ukupni pobjednik Jens Weißflog 31 godina i 169 dana
Svjetski kup (1979-2014)
Najviše ukupnih pobjeda Matti Nykänen, Adam Małysz 4
Najviše pojedinačnih pobjeda Gregor Schlierenzauer 52
Najviše pojedinačnih postolja Janne Ahonen 108
Najviše pojedinačnih plasmana među top 10 Janne Ahonen 247
Najviše ekipnih pobjeda Austrija 27
Najviše ekipnih medalja Austrija 57
Najviše pojedinačnih nastupa Noriaki Kasai 452
Najviše ekipnih nastupa Noriaki Kasai 48
Ukupan broj nastupa (pojedinačno + ekipno) Noriaki Kasai 500
Najviše sezona Noriaki Kasai 25
Najviše pojedinačnih pobjeda u letovima Gregor Schlierenzauer 14
Najmlađi pojedinačni pobjednik (Lahti '90) Steve Collins 15 godina i 362 dana
Najstariji pojedinačni pobjednik (Kulm '14) Noriaki Kasai 41 godina i 219 dana
Najmlađi ukupni pobjednik (1991/92) Toni Nieminen 16 godina i 303 dana
Najstariji ukupni pobjednik (2011/12) Anders Bardal 29 godina i 207 dana
Najstariji učesnik u Svjetskom kupu Takanobu Okabe 43 godine i 91 dan
Najstariji skakač na podiju pojedinačno Noriaki Kasai 41 godina i 274 dana
Najastariji skakač među top 10 pojedinačno Noriaki Kasai 41 godina i 289 dana
Najviše pojedinačnih pobjeda u sezoni Gregor Schlierenzauer 13
Najviše bodova u sezoni (pojedinačno) Gregor Schlierenzauer 2.083
Najviše puta među osvajačima bodova Noriaki Kasai 361 put
Ostali rekordi
Prvi skok ikad preko 100 m - pad (Ponte di Legno, Italija, 1935) Olav Ulland 103,5 m
Prvi službeni skok preko 100 m (Planica, Slovenija, 1936) Sepp Bradl 101,5 m
Prvi skok ikad preko 200 m - pad (Planica, Slovenija, 1994) Andreas Goldberger 202 m
Prvi službeni skok preko 200 m (Planica, Slovenija, 1994) Toni Nieminen 203 m
Najviše skokova preko 200 m Robert Kranjec 156
Svjetski rekorder (Vikersund '11) Johan Remen Evensen 246,5 m
Svjetski rekorder s kamerom na kacigi (Planica '13) Jurij Tepeš 223,5 m
Svjetski rekorder (30+ godina) (Vikersund '12) Robert Kranjec 244 m
Svjetski rekorder (35+ godina) (Planica '10) Noriaki Kasai 224 m
Svjetski rekorder (40+ godina) (Planica '13) Noriaki Kasai 221,5 m
Juniorski svjetski rekorder (Planica '10) Gregor Schlierenzauer 232,5 m
Prvo pojedinačno takmičenje u Svjetskom kupu Cortina d'Ampezzo, Italija 1979.
Prvo ekipno takmičenje u Svjetskom kupu Lahti, Finska 1990.
Prvo mješovito takmičenje ikad Mostec, Ljubljana, Slovenija 2012.
Prvo mješovito takmičenje u Svjetskom kupu Lillehammer, Norveška 2012.

Bodovanje[uredi | uredi izvor]

Pobjednik se odlučuje po sistemu bodovanja zasnovanom na dužini skoka, stilu, dužini zaleta i smjeru vjetra.

Svaka skakaonica ima cilj koji se zove obračunska tačka (ili K-tačka ili "kritična tačka", termin popularan na prostoru bivše Jugoslavije). Ova tačka označena je K-linijom u zoni doskoka, a predstavlja tačku u kojoj doskočna padina počinje prelaziti u râvan (mjereno od kraja zaleta). Kod takmičenja na 90-metarskoj, odnosno 120-metarskoj skakaonici K-linija nalazi se na 90, odnosno 120 m. Za skok tačno na obračunsku tačku skakač dobija 60 bodova. Za svaki metar manje/više dodaje se ili oduzima 1,8 bodova po m (kod letova to iznosi 1,2 boda).[19] Stoga je moguće da takmičar ostvari negativan rezultat ako je njegov skok veoma kraći od kritične tačke, uz loše ocjene za stil (ovo je tipično u slučaju pada).

Iako je cilj takmičenja u skijaškim skokovima preskočiti što veću udaljenost, ocjenjuje se i stil skakača, pa je za pobjedu, osim dugog skoka, potrebno prikazati i dobru tehniku leta te siguran doskok. Ukupni bodovi izračunavaju se po ostvarenoj dužini skoka te zbiru srednje 3 ocjene petorice sudija (najveća i najmanja ocjena se brišu), od kojih svaki može za stil dodijeliti maksimalno 20 bodova. Sudije se nalaze u posebnom tornju, obično s lijeve strane očekivane tačke doskoka. Bodovi za dužinu skoka dodjeljuju se prema odnosu dužine skoka i položaja obračunske tačke pojedine skakaonice.

U januaru 2010. uveden je novi sistem bodovanja koji obuhvata vremenske uslove. Aerodinamika i brzina na mostu važne su varijable koje određuju vrijednost skoka, a ako se vremenski uslovi mijenjaju u toku takmičenja, uslovi neće biti jednaki za sve, što nije fer. Skakaču se po novom sistemu dodaju ili oduzimaju bodovi ako se zaletište ("kapija") povisuje ili snižava. Naprednija kalkulacija određuje i plus/minus bodove za uslove vjetra u vrijeme skoka. Ovi se bodovi dodaju ili odbijaju od ukupnog broja bodova za skok.

U pojedinačnim takmičenjima sabiraju se vrijednosti dvaju takmičarskih skokova kako bi se odredio pobjednik, dok se u ekipnim takmičenjima sabiraju rezultati svih skokova članova ekipe (4 x 2 skoka). U slučaju loših vremenskih uslova, tj. kad nije moguće održati zadani broj serija, takmičenje se prekida (budući da je sigurnost skakača glavni prioritet), a za službene rezultate uzimaju se oni nakon posljednje kompletirane serije.

Pravila[uredi | uredi izvor]

Skakači koji su lakši od donje težinske granice kažnjavaju se kraćom maksimalnom dužinom skija, što smanjuje aerodinamički uzgon koji mogu postići. Ova se pravila pripisuju tendenciji sprečavanja najozbiljnijih slučajeva niske mase skakača, ali neki i dalje gube težinu kako bi povećali dužinu koju mogu preskočiti.[20]

Tehnika[uredi | uredi izvor]

Iako se tehnika skoka s razvojem ovog sporta dosta mijenjala kroz historiju, tehnika doskoka uglavnom je ona prema tehnici "telemark". Preovladavajuća tehnika položaja tijela tokom leta je tzv. V-tehnika, prilikom koje skakač drži skije u V-položaju, s repovima skija skupljenim, a vrhovima odvojenim.

Moderni V-stil rezultat je stila koji je prvi primijenio Jan Boklöv u Švedskoj 1985. kako bi se produžile dužine leta za oko 10% u odnosu na raniji stil paralelnih skija, kakav pamtimo s Nykänenom. U modernim skokovima aerodinamika je postala jak faktor i tiče se dizajna skijaških kombinezona. Prva tehnika bila je kongsberška, koju je razvio Jacob Tullin Thams u norveškom gradu Kongsbergu, a sastojala se u stavu čučnja s rukama pored tijela na zaletištu, a onda se uspravno izleti s rukama paralelnim ispred tijela. Dužine ovih skokova bile su od 45 do 100 m. Tek su 1950. Andreas Däscher i Erich Windisch iz Njemačke razvili tehniku nazvanu "riblja" jer su ruke bile uz tijelo i to je podsjećalo na riblje peraje. Ova tehnika bila je standard do 1985, a skije su bile paralelne. Onda je Boklöv razvio V-stil, koji je danas apsolutno preovladao kod skakača u Svjetskom kupu. Završetak skoka je u telemark-stilu, kad se tlo dodiruje jednom nogom u polučučnju ispred druge noge, dok je doskok na 2 noge stilski nekorektan (ocjene se smanjuju), ali ispravan.

Do sredine 1970-ih skakači su tokom zaleta držali ruke ispred sebe. To se promijenilo kad je istočnonjemački skakač Jochen Danneberg uveo novu tehniku zaleta s rukama usmjerenim unazad, što je bio aerodinamičniji položaj.

Popularnost[uredi | uredi izvor]

Skijaški skokovi nastali su u skandinavskim zemljama, pa su i danas tamo najpopularniji među gledaocima i TV-publikom. Najbolji takmičari redovno dolaze iz skandinavskih zemalja, prije svih Norveške i Finske, a još jedan jak region u tom sportu jeste Srednja Evropa, naročito Njemačka, Austrija, Slovenija, Poljska, Češka i Švicarska. Jedina zemlja izvan Evrope koja ima dugu tradiciju u ovom sportu i koja je dala dosta uspješnih takmičara jest Japan. Naravno, ovaj sport postoji i u drugim zemljama, ali njihovi takmičari rijetko ostvaruju zapaženije rezultate (tokom 1980-ih izvjestan uspjeh imali su, npr, kanadski skakači). Među najpopularnija takmičenja svakako spada novogodišnja Turneja 4 skakaonice (2 u Njemačkoj i 2 u Austriji).

Bilo je pokušaja da se popularnost ski-skokova proširi pronalaženjem načina za lakšu izgradnju i održavanje skakaonica za treninge i takmičenja. To uključuje plastični snijeg koji bi osigurao klizavu podlogu za skije čak i u ljetnim mjesecima i na lokacijama gdje su sniježne padavine rijetka pojava.

Skijaški letovi[uredi | uredi izvor]

Skijaški skokovi potječu iz Norveške, ali domovina skijaških letova jeste Slovenija, u kojoj je 30-ih godina 20. vijeka Stanko Bloudek konstruirao prvu letaonicu na svijetu, koja je po njemu nazvana Bloudekova velikanka. Kasnije je konstruktorsku tradiciju nastavio Janez Gorišek, građevinski inženjer, sportist i entuzijastični sportski promotor, koji je 1969. konstruirao novu letaonicu na Planici, kao i još nekoliko letaonica i skakaonica širom svijeta. 1936. godine FIS je počeo regulirati izgradnju skakaonica i odredio međunarodne standarde. U to vrijeme bilo je zabranjeno graditi skakaonice na kojima su bilo mogući skokovi duži od 80 m. Ipak, sagrađena je spomenuta letaonica na Planici (Bloudekova), ali proteklo je nekoliko godina dok FIS nije odobrio održavanje takmičenja na njoj.

Letovi su ekstremna vrsta skijaških skokova. Iste su forme kao i skokovi, samo što se takmičenja održavaju na velikim skakaonicama, tj. letaonicama, na kojima je kritična tačka najmanje 185 m. Kod letova je naglasak više na sposobnosti jedrenja zrakom nego na samim skakačkim sposobnostima. Trenutno ima 5 takvih skakaonica u svijetu: Vikersundbakken u Vikersundu (Norveška), "Heini Klopfer" u Oberstdorfu (Njemačka), Kulm u Tauplitzu/Bad Mitterndorfu (Austrija), Letalnica u Planici (Slovenija) i Čertak u Harrachovu (Češka). Šesta letaonica, Copper Peak u Michiganu (SAD), trenutno se ne koristi jer ne odgovara FIS-ovim standardima, iako postoje planovi za rekonstrukciju. Također postoje planovi za izgradnju još letaonica, čak i za dvoransku u finskom mjestu Ylitornio.[21]

Na ovim skakaonicama postižu se najveće dužine i na svakoj je moguće preći 200 m. Trenutni svjetski rekord iznosi 246,5 m, a postavio ga je Norvežanin Johan Remen Evensen na Vikersundbakkenu 2012. Od 1972. svake druge godine održava se Svjetsko prvenstvo u skijaškim letovima, s tim da je bilo prebačeno iz parnih u neparne godine, pa je opet vraćeno na parne. Takmičenje se odvija u 2 dana, odnosno 4 serije, čiji se rezultati sabiraju. Na SP 1992, 1994, 1996. i 1998. pojedinačne dnevne pobjede (nakon 2 serije) također su se računale i kao pobjede u Svjetskom kupu.

Većina najboljih takmičara u "običnim" ski-skokovima često su među najboljima i u letovima. Ipak, neki skakači, kao što su Austrijanac Martin Koch, već navedeni Johan Remen Evensen ili Slovenac Robert Kranjec, smatraju se specijalistima za letove.

Spisak letaonica[uredi | uredi izvor]

Ime Lokacija Otvorena K-tačka Veličina Rekord
Flag of Norway.svg Vikersundbakken Vikersund, Norveška 1936. K-195 HS 225 246,5 m
Flag of Slovenia.svg Letalnica Planica, Slovenija 1969. K-185 HS 215 239 m
Flag of Germany.svg "Heini-Klopfer" Oberstdorf, Njemačka 1950. K-185 HS 213 225,5 m
Flag of Austria.svg Kulm Tauplitz/Bad Mitterndorf, Austrija 1950. K-185 HS 200 215,5 m
Flag of the Czech Republic.svg Čertak Harrachov, Češka 1979. K-185 HS 205 214,5 m
Flag of the United States.svg Copper Peak Ironwood, SAD 1970. K-170 HS 180 158 m

Skijaški letovi i padobranstvo[uredi | uredi izvor]

Skijaši-letači oslanjaju se na iste aerodinamičke položaje tijela kao i padobranci (tzv. tracking[22] i delta-formacije). Budući da su se tehnologija opreme i tehnike leta poboljšale tokom 1970-ih, izgleda da su oba sporta razvila ove aerodinamički stabilne položaje tijela. U zavisnosti od opreme koja se koristi, odnos "klizanja" po zraku za tracking i delta-položaj u oba sporta može biti do 2:1, što znači da skijaš-letač ili padobranac za svaki metar visine koji izgube mogu dobiti 2 m horizontalne putanje. Općenito, padobranci "lete" zrakom dvostruko brže od ski-letača. Učesnici u oba sporta sebe nazivaju "skakačima".

Službeni letovi preko 200 m[uredi | uredi izvor]

  • Do 24. marta 2014.
Rank Skakač #
1. Flag of Slovenia.svg Robert Kranjec 156
2. Flag of Austria.svg Martin Koch 133
3. Flag of Poland.svg Adam Małysz 112
4. Flag of Switzerland.svg Simon Ammann 107
Flag of Austria.svg Gregor Schlierenzauer 107
6. Flag of Finland.svg Matti Hautamäki 104
7. Flag of Austria.svg Thomas Morgenstern 102
8. Flag of Norway.svg Bjørn Einar Romøren 93
9. Flag of Norway.svg Anders Jacobsen 77
10. Flag of Norway.svg Anders Bardal 76

Poznati skakači[uredi | uredi izvor]

Među najpoznatije skakače mogu se uvrstiti oni koji su uspjeli ostvariti "savršen skok", što znači da su dobili maksimalnu ocjenu za stil (20) od svih 5 sudija. Dosad je to pošlo za rukom petorici skakača:

Ime Datum Lokacija Takmičenje Plasman
Flag of Austria.svg Anton Innauer 7. mart 1976[23] Flag of Germany.svg Oberstdorf ski-letovi (Međunarodne sedmice ski-letova) 1.
Flag of Japan.svg Kazuyoshi Funaki 15. februar 1998[24] Flag of Japan.svg Nagano ZOI, velika skakaonica, 2. serija 1.
Flag of Germany.svg Sven Hannawald 8. februar 2003[25] Flag of Germany.svg Willingen Svjetski kup, velika skakaonica, 1. serija 1.
Flag of Japan.svg Hideharu Miyahira 8. februar 2003[25] Flag of Germany.svg Willingen Svjetski kup, velika skakaonica, 2. serija 6.
Flag of Austria.svg Wolfgang Loitzl 6. januar 2009[26] Flag of Austria.svg Bischofshofen Turneja 4 skakaonice, velika skakaonica, 1. serija 1.

Hannawaldu i Loitzlu za njihov drugi skok tog dana sudije su dodijelile po još 4 20-ice (+ dodatnih 19,5), tako da su dobili devet 20-ica u sklopu jednog takmičenja.

Ostali poznati skakači mogu se pronaći na sljedećim spiskovima:

Muškarci[uredi | uredi izvor]

Skakaonice u Nižnjem Novgorodu (Rusija)
Letalnica (doskok)
Letalnica (zalet)
Trenutno aktivni
Država Ime
Flag of Austria.svg Austrija Thomas Diethart
Manuel Fettner
Michael Hayböck
Andreas Kofler
Stefan Kraft
Wolfgang Loitzl
Manuel Poppinger
Gregor Schlierenzauer
Flag of Bulgaria.svg Bugarska Vladimir Zografski
Flag of the Czech Republic.svg Češka Jakub Janda
Roman Koudelka
Jan Matura
Antonín Hájek
Lukáš Hlava
Čestmír Kožíšek
Flag of Estonia.svg Estonija Martti Nõmme
Siim-Tanel Sammelselg
Flag of Finland.svg Finska Janne Ahonen
Lauri Asikainen
Janne Happonen
Sami Heiskanen
Anssi Koivuranta
Ville Larinto
Olli Muotka
Jarkko Määttä
Sami Niemi
Flag of France.svg Francuska Vincent Descombes Sevoie
Ronan Lamy Chapuis
Flag of Italy.svg Italija Davide Bresadola
Federico Cecon
Sebastian Colloredo
Diego Dellasega
Roberto Dellasega
Andrea Morassi
Daniele Varesco
Flag of Japan.svg Japan Daiki Ito
Noriaki Kasai
Junshiro Kobayashi
Reruhi Shimizu
Taku Takeuchi
Shohei Tochimoto
Yuta Watase
Flag of South Korea.svg Južna Koreja Kang Chil-ku
Choi Heung-chul
Kim Hyun-ki
Choi Seou
Flag of Canada.svg Kanada Mackenzie Boyd-Clowes
Dusty Korek
Eric Mitchell
Matthew Rowley
Flag of Kazakhstan.svg Kazahstan Aleksej Koroljev
Sabiržan Muminov
Aleksej Pčelincev
Konstantin Sokoljenko
Marat Žaparov
Radik Žaparov
Flag of Norway.svg Norveška Anders Bardal
Anders Fannemel
Joachim Hauer
Simen Key Grimsrud
Tom Hilde
Ole Marius Ingvaldsen
Anders Jacobsen
Robert Johansson
Phillip Sjøen
Vegard-Haukø Sklett
Andreas Stjernen
Daniel-Andre Tande
Rune Velta
Flag of Germany.svg Njemačka Markus Eisenbichler
Richard Freitag
Severin Freund
Karl Geiger
Marinus Kraus
Michael Neumayer
Danny Queck
Andreas Wank
Andreas Wellinger
Flag of Poland.svg Poljska Krzysztof Biegun
Stefan Hula
Bartłomiej Kłusek
Maciej Kot
Dawid Kubacki
Krzysztof Miętus
Klemens Murańka
Kamil Stoch
Jan Ziobro
Aleksander Zniszczoł
Piotr Żyła
Flag of Russia.svg Rusija Vladislav Bojarincev
Anton Kalinjičenko
Denis Kornjilov
Mihail Maksimočkin
Aleksej Romašov
Dimitrij Vasiljev
SAD Nicholas Alexander
Nicholas Fairall
Anders Johnson
William Rhoads
Flag of Slovenia.svg Slovenija Jernej Damjan
Nejc Dežman
Jaka Hvala
Robert Hrgota
Rok Justin
Robert Kranjec
Anže Lanišek
Tomaž Naglič
Peter Prevc
Matjaž Pungertar
Jurij Tepeš
Švedska Jakob Grimholm
Alexander Mitz
Carl Nordin
Flag of Switzerland.svg Švicarska Simon Ammann
Gregor Deschwanden
Luca Egloff
Marco Grigoli
Pascal Kälin
Killian Peier
Flag of Ukraine.svg Ukrajina Vitalij Šumbarec

Žene[uredi | uredi izvor]

Neuspješni[uredi | uredi izvor]

Važna odredišta[uredi | uredi izvor]

Druga najveća skakaonica na svijetu, Letalnica, u Planici
Svjetski kup
Turneja 4 skakaonice
Nordijska turneja

Nacionalni rekordi[uredi | uredi izvor]

Istočnonjemačka poštanska marka izdana 1980. u počast skijašima-skakačima
Rang Država Rekorder Dužina Lokacija Godina Izvor
1. Flag of Norway.svg Norveška Johan Remen Evensen 246,5 m Vikersund 2011. [27]
2. Flag of Slovenia.svg Slovenija Robert Kranjec 244 m Vikersund 2012. [27]
3. Flag of Austria.svg Austrija Gregor Schlierenzauer 243,5 m Vikersund 2011. [27]
4. Flag of Finland.svg Finska Janne Happonen 240 m Vikersund 2011. [27]
Flag of Japan.svg Japan Daiki Ito Vikersund 2012. [27]
6. Flag of Switzerland.svg Švicarska Simon Ammann 238,5 m Vikersund 2011. [27]
7. Flag of the Czech Republic.svg Češka Antonín Hájek 236 m Planica 2010. [27]
8. Flag of Poland.svg Poljska Piotr Żyła 232,5 m Vikersund 2012. [27]
Kamil Stoch Vikersund 2013. [27]
9. Flag of Russia.svg Rusija Denis Kornilov 232 m Vikersund 2012. [27]
10. Flag of Germany.svg Njemačka Michael Neumayer 231 m Vikersund 2013. [27]
11. Flag of France.svg Francuska Vincent Descombes Sevoie 225 m Vikersund 2012. [27]
12. SAD Alan Alborn 221,5 m Planica 2002. [27]
13. Flag of Italy.svg Italija Andrea Morassi 216,5 m Planica 2012. [27]
14. Flag of Bulgaria.svg Bugarska Vladimir Zografski 213,5 m Planica 2013. [27]
15. Švedska Isak Grimholm 207,5 m Planica 2007. [27]
Flag of South Korea.svg Južna Koreja Choi Heung-Chul Planica 2008. [27]
17. Flag of Canada.svg Kanada Mackenzie Boyd-Clowes 205 m Harrachov 2013. [27]
18. Flag of Estonia.svg Estonija Kaarel Nurmsalu 204 m Vikersund 2012. [27]
19. Flag of Belarus.svg Bjelorusija Petar Čadajev 197,5 m Kulm 2006. [27]
20. Flag of Kazakhstan.svg Kazahstan Radik Žaparov 196,5 m Planica 2007. [27]
21. Flag of Slovakia.svg Slovačka Martin Mesik 195,5 m Kulm 2006. [27]
22. Flag of Ukraine.svg Ukrajina Vitalij Šumbarec 189,5 m Planica 2009. [27]
23. Flag of Greece.svg Grčka Nico Polychronidis 164,5 m Oberstdorf 2013. [27]
24. Flag of the Netherlands.svg Holandija Christoph Kreuzer 162 m Planica 2002. [27]
25. Flag of Turkey.svg Turska Faik Yüksel 150 m Oberstdorf 2000-e [28]
26. Flag of Georgia.svg Gruzija Koba Tsakadze 142 m Vikersund 1967. [29]
27. Flag of Spain.svg Španija Bernat Sola 141 m Tauplitz 1986. [27]
28. Flag of Hungary.svg Mađarska Gábor Gellér 139 m  ? 1980-e [27]
29. Flag of Denmark.svg Danska Andreas Bjelke Nygaard 137 m Lillehammer 2000-e [27]
30. Flag of Romania.svg Rumunija Remus Tudor 125 m Klingenthal 2012. [27]
31. Flag of Kyrgyzstan.svg Kirgistan Dmitrij Čvikov 124 m Innsbruck 2002. [30]
32. Kina Tian Zhandong 121,5 m Bischofshofen 2004. [31]
33. Flag of the United Kingdom.svg Ujedinjeno Kraljevstvo Glynn Pedersen 113,5 m Salt Lake City 2001. [32]
34. Flag of Croatia.svg Hrvatska Josip Šporer 102 m Planica 1940-e [27]
Flag of Latvia.svg Latvija Kristaps Nežborts Liberec 2012. [33]
36. Flag of Lithuania.svg Litvanija Zbigniew Kiwert 86 m Nižnji Novgorod 1960. [34]
37. Flag of Iceland.svg Island Skarphéðinn Guðmundsson 80 m Squaw Valley 1960. [35]
38. Flag of Macedonia.svg Makedonija Goga Popov 62 m Planica 1952. [36]
39. Flag of Australia.svg Australija Hal Nerdal 53 m Squaw Valley 1960. [27]
Chris Hellerud Falun 1974. [37]
40. Flag of Uganda.svg Uganda Dunstan Odeke 50 m Oslo 1990-e [37]
41. Flag of Montenegro.svg Crna Gora Božo Čvorović 46 m Žabljak 1960-e [38]
42. Flag of Serbia.svg Srbija Vid Černe 40 m Jahorina 1949. [39]
43. Bosna i Hercegovina Džemo Zahirović 36 m Jahorina 1949. [40]
44. Flag of Belgium.svg Belgija Rembert Notten 35 m Rückershausen 2012. [41][42][43]
Flag of Ireland.svg Irska Richard Brown Göteborg 2002. [27]
46. Flag of Greenland.svg Grenland Hans Holm 23,3 m Nuuk 1949. [44]
47. Flag of New Zealand.svg Novi Zeland Brian MacMillan 18,6 m Mount Cook 1937. [45]

Skijaški skokovi na vodi[uredi | uredi izvor]

Vidi također: Skijanje na vodi

Skok se izvodi na dvjema dugačkim skijama, sličnim onima koje koriste početnici, sa specijalnim repnim stabilizatorom, koji je nešto kraći i dosta širi (tako da nosi težinu skijaša kad je na rampi za skok). Skijaši koje vuče čamac fiksiranom brzinom izvode manevre kako bi postigli maksimalnu brzinu kada dolaze na rampu koja pluta na vodi i lansiraju se u zrak s ciljem da pređu što veću dužinu dok ponovo ne dodirnu vodu. Profesionalci mogu postići dužine od 70 m. Skijaš mora uspješno doksočiti i zadržati kontrolu nad užetom kako bi mu se daljina priznala.

Ekstremnu verziju ovog sporta, nazvanu (također) "ski-letovi", u kojoj su povećane i brzina čamca i visina rampi promovirali su Scot Ellis i Jim Cara.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Arhiva ski-skakaonica: Norveška, skisprungschanzen.com.
  2. ^ "Decisions of the 45th International Ski Congress in Vilamoura/Algarve", fis-ski.com, 26. 5. 2006.
  3. ^ Nathaniel Vinton, "Olympics Are Still a Dream for Some Female Athletes", The New York Times, 22. 1. 2007.
  4. ^ "Rogge: Women jumpers would dilute Olympics medals", CTV News, 28. 2. 2008.
  5. ^ Christa Case Bryant, "Why women can't ski jump in the Winter Olympics", Christian Science Monitor, 9. 11. 2009.
  6. ^ Female Ski Jumpers Seem Olympic Inclusion.
  7. ^ No female flight in 2010: B.C. court rejects ski jump bid.
  8. ^ Female ski jumpers lose Olympic battle.
  9. ^ Tatiana Siegel, "Virginia Madsen to defy 'Gravity'", Variety, 8. 4. 2009.
  10. ^ "Women’s ski jumping will make its debut in Innsbruck and Sochi", Olympic.org, 6. 4. 2011.
  11. ^ Pogledajte vijest o njenoj operaciji
  12. ^ Pogledajte ovaj link.
  13. ^ Pogledajte ovdje.
  14. ^ Pogledajte ovu vijest.
  15. ^ Pogledajte ovaj link.
  16. ^ "Prvič v zgodovini smučarskih skokov – tekma mešanih parov", Športna zveza Ljubljane, 16. juni 2012 (slo)
  17. ^ Skakaonice u Mostecu, skisprungschanzen.com
  18. ^ video, tvslo.si, 16. 6. 2012.
  19. ^ Ovo je najčešća bodovna vrijednost 1 metra, no ona može biti i manja ili veća, zavisno od veličine same skakaonice.
  20. ^ For Ski Jumpers, a Sliding Scale of Weight, Distance and Health, New York Times, 12. 2. 2010.
  21. ^ Projekt skakaonice u Ylitorniju, skisprungschanzen.com.
  22. ^ Zauzimanje položaja tijela koji padobrancu omogućava da se pomjera horizontalno tokom slobodnog pada.
  23. ^ Vom Olymp zu den Fischen na faz.net
  24. ^ Australian Olympic Committee commenting the Olympic Winter Games of Nagano 1998
  25. ^ a b Rezultati takmičenja 8. 2. 2003; 1. mjesto: Hannawald, 6. mjesto: Miyahira (PDF)
  26. ^ Rezultati takmičenja 6. 1. 2009; 1. mjesto: Loitzl (PDF)
  27. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af Rekordy i statystyki: Loty narciarskie.
  28. ^ 24ur.com (from 6:28-6:38)
  29. ^ (1967). "Skifliegen: Zwei Weltrekorde". Arbeiter-Zeitung: 10. Pristupljeno URL adresi dana 12. februar 2013.
  30. ^ Results Training 1 Innsbruck, THU 3 JAN 2002.
  31. ^ FIS Continental Cup Ski-Jumping 12th COC Competition Bischofshofen Ski-Jumping Individual K125 Official Results.
  32. ^ Nie tylko Eddie Edwards czyli o skoczkach z Wielkiej Brytanii.
  33. ^ Nežborts z nowym rekordem Łotwy! Zobacz, jak skaczą Łotysze (wideo).
  34. ^ Ptaki w locie naśladując.
  35. ^ (28. 2. 1960)"Skíðastökkið verður hápunktur leikanna". Alþýðublaðið: 16. Pristupljeno URL adresi dana 12. februar 2013.
  36. ^ Пред "Четирите скокалници" имаше четирикатна скокалница на Шапка.
  37. ^ a b Egzotyczne skoki narciarskie.
  38. ^ Žabljak.
  39. ^ Prva skijaška skakaonica u Palama.
  40. ^ ISTORIJA SKIJANJA NA JAHORINI I BIH.
  41. ^ Neerpeltenaar kroont zich tot Belgisch kampioen schansspringen. (hol)
  42. ^ Tom Waes niet langer beste Belgische schansspringer. (hol)
  43. ^ Twintiger snoept Belgisch record schansspringen van Tom Waes af. (hol)
  44. ^ (15. 3. 1949)"Rekord i Skihop.". Grønlandsposten. Pristupljeno URL adresi dana 12. 2. 2013.
  45. ^ (27. 7. 1937)"Ski-ing. Americans at Mount Cook. Durrance wins two events". Auckland Star: 15. Pristupljeno URL adresi dana 12. 2. 2013.

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: