Teritorijalna odbrana

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži

Teritorijalna odbrana (TO) je ime za dio oružanih snaga u SFR Jugoslaviji, koje su bile organizovane na nivou svake socijalističke republike nezavisno od JNA. Osnovno načelo TO-a je bilo organizacija odbrane na općinskom nivou uz pomoć lokalnog ljudstva. TO je bio dio jugoslavenske odbrambene vojne strategije koja je nosila ime: Opštenarodna odbrana i društvena samozaštita (ONO i DSZ).

Historijski razvoj i motivi[uredi | uredi izvor]

Invazija snaga Varšavskog pakta 1968 na Čehoslovačku (Praško proljeće) dovelo je JNA u težak položaj. Naoružanje JNA se te ključne godine sastojalo pretežno od zaplijenjenog oružja iz Drugog svjetskog rata. Vojna industrija SFRJ nije tada imala kapacitet proizvodnje teškog oružja, koje je za potrebe JNA iz SSSR-a uvoženo. Vrhovna komanda procjenjivala je da u slučaju invazije neke susjedne države na SFRJ , JNA bi bila u stanju da zaustavi prvi val napada. No u slučaju napada neke supersile (SAD ili SSSR) to ne bi bilo moguće. Ipak vladalo je u uvjerenje kod JNA da NATO nikada ne bi tolerisao eventualni napad snaga Varšavskog pakta na SFRJ kao ni obrnuto. Tadašnja JNA je trošila 22% državnog budžeta pa je povećavanje broja redovnih vojnika, iz finansijskih razloga, bilo ograničeno. Tražila se jeftinija mogućnost odbrane koja bi se zasnivala na tradicijma partizanske borbe u Drugom svjetskom ratu.[1]

Tri zaključka iz Drugog svjetskog rata[uredi | uredi izvor]

  1. Agresor može samo s ograničenim ljudstvom i materijalno-tehničkim sredstvima, koju sam transportuje, napasti zemlju dok braniocima stoje svi njeni resursi na raspolaganju.
  2. Prvobitna prednost u savremenijem oružju, koju ima napadač, može se neutralisati putem raznih nekonvencionlnih strategija.
  3. Iako napadač ima prednost bržim vozilima, ona nisu dovoljna da održi kontrolu na cijeloj okupiranoj teritoriji.

Pouka iz Drugog svjetskog rata, koju je imala Vrhovna komanda JNA, da najjeftiniji način samoodbrane postiže se upotrebom lokalnih resursa onog područja koje se brani ne upotrebljavajući ljudstvo na odbrani granica. Tadašnji Wehrmacht je strategijom Blitzkriega sve granice uspio probiti (Poljska, Francuska, Rusija) ali kasnije partizanskim ratom branilaca pretrpio znatne gubitke.[1]

Osnivanje[uredi | uredi izvor]

19. februara 1968 donosi se zvanično zakon o ONO i DSZ. Uvodi se nastavni predmet opšte odbrane na školama u SFRJ.[1]

Sastav[uredi | uredi izvor]

Veličina TO jedinica ovisila je o broju stanovnika dotične opštine. Seoska područja su imala desetine i vodove, manji gradovi čete i bataljone, a veliki brigade. U slučaju napada TO bi služila isključivo kao druga linija odbrane. Raspolagala je sa oko 1000 instruktora i bila u stanju da u roku od 24 sata mobiliše oko 1.5 miliona ljudi. Planirano je bilo da taj broj dostigne i 3 miliona . Uz jedinice civilne zaštite moglo se mobilisati ukupno 5 miliona ljudi što je 1978 predstavljalo oko 25% stanovništva bivše SFRJ. Značajan doprinos izgrađivanju TO-a dao je general Džemil Šarac.[1]

Obuka[uredi | uredi izvor]

Obuka se vršila u sastavu vojne službe JNA. Nakon završetka su vojnici imali pravo izbora služiti u sastavu rezervista JNA ili preći u TO. Oficiri TO-a su obučavani na vojnoj školi za rezervne oficire.[1]

Komandna struktura[uredi | uredi izvor]

Do 1972 TO je bila podređena ministarstvu odbrane. Od 1972, promjenom zakona, TO je bila podređena generalštabu. U slučaju masivnog napada i uništavanja Vrhovne komande SFRJ glavnu komandu bi imale republike.[1]

Oružje[uredi | uredi izvor]

Naoružanje TO-a je bilo drugorazredno u odnosu na naoružanje JNA, a skladištilo se u općinskim skladištima a kod manjih područja i u kućama TO vojnika da bi se uštedjelo vrijeme u slučaju mobilizacije. Oružje je bilo preuzeto iz starih arsenala JNA s tim da su republike odnosno općine morale same snositi troškove otkupa i održavanja. [1]

TO BiH[uredi | uredi izvor]

Početkom rata u BiH formirana je TO BiH kao prva zvanična oružana sila nezavisne Republike Bosne i Hercegovine koja je prerasla u Armiju Republike Bosne i Hercegovine. Na početku rata veći dio naoružanja TO-a su pokušale preuzeti jedinice JNA što je u nekim općinama i uspjelo. Zbog suradnje općinskih vlasti sa JNA u općinama u kojima je na izborima pobijedila SDS ili SPO, oružje je ostalo u vlasti općine.

Također pogeldajte[uredi | uredi izvor]

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ a b c d e f g Richard Clinton Herrick, 1980 THE YUGOSLAVIAN PEOPLES ARMY: ITS MILITARY AND POLITICAL MISSION Post Naval Graduate School, Monteley, California, USA učitano 25.03.2014 (en)

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

Mesud Šadinlija SMANJENJE I RAZORUŽANJE TERITORIJALNE ODBRANE SRBIH – ASPEKTI PRIPREME AGRESIJE NA BOSNU I HERCEGOVINU iz academia.edu učitano 26.03.2014 (bs)