António Guterres
| António Guterres | |
|---|---|
.jpg) Guterres 2024. | |
| 9. Generalni sekretar Ujedinjenih nacija | |
| Vrijeme na dužnosti 1. januar 2017. – trenutno | |
| Prethodnik | Ban Ki-moon |
| Premijer Portugala | |
| Vrijeme na dužnosti 28. oktobar 1995. – 6. april 2002. | |
| Prethodnik | Aníbal Cavaco Silva |
| Nasljednik | José Manuel Barroso |
| 10. Visoki komesar UN-a za izbjeglice | |
| Vrijeme na dužnosti 15. juni 2005. – 31. decembar 2015. | |
| Prethodnik | Ruud Lubbers |
| Nasljednik | Filippo Grandi |
| Lični podaci | |
| Rođenje | 30. april 1949 Lisabon, Portugal |
| Politička stranka | Socijalistička partija (PS) |
| Supružnik | Luísa Amelia Guimarães e Melo (umrla 1998) Catarina Vaz Pinto (vj. 2001) |
| Djeca | 2 |
| Obrazovanje | Univerzitet u Lisabonu (Instituto Superior Técnico) |
| Zanimanje | Inženjer, diplomata, političar |
António Manuel de Oliveira Guterres (rođen 30. aprila 1949) portugalski je političar i diplomata koji od 2017. služi kao deveti Generalni sekretar Ujedinjenih nacija. Prethodno je bio Visoki komesar Ujedinjenih nacija za izbjeglice (UNHCR) od 2005. do 2015, te Premijer Portugala od 1995. do 2002.[1]
Kao član portugalske Socijalističke partije (PS), Guterres je obavljao funkciju generalnog sekretara stranke od 1992. do 2002.
Rani život i obrazovanje
[uredi | uredi izvor]Guterres je rođen u Lisabonu 1949. Njegovi roditelji su bili Virgílio Dias Guterres (1913–2009) i Ilda Cândida de Oliveira (1923–2021). Pohađao je prestižnu srednju školu Liceu de Camões, gdje je maturirao 1965. kao najbolji učenik u generaciji.
Studirao je fiziku i elektrotehniku na Instituto Superior Técnico u Lisabonu, gdje je diplomirao 1971. Tokom studija započeo je akademsku karijeru kao asistent profesora fizike, ali se ubrzo okrenuo politici nakon Revolucije karanfila 1974, koja je okončala diktaturu Estado Novo.[2]
Politička karijera u Portugalu
[uredi | uredi izvor]Guterres se pridružio Socijalističkoj partiji 1974. 1992. izabran je za generalnog sekretara Socijalističke partije i vođu opozicije protiv vlade Aníbala Cavaca Silve.
Premijer (1995–2002)
[uredi | uredi izvor]Nakon pobjede Socijalističke partije na parlamentarnim izborima 1995, Guterres je postao premijer. Njegov prvi mandat (1995–1999) bio je obilježen snažnim ekonomskim rastom, ulaskom Portugala u Eurozonu i uspješnom organizacijom svjetske izložbe Expo '98 u Lisabonu. Bio je izuzetno popularan zbog svog stila dijaloga.
Ponovo je izabran 1999, ali je njegov drugi mandat bio teži zbog unutrašnjih sukoba u stranci i usporavanja ekonomije. Nakon loših rezultata Socijalističke partije na lokalnim izborima u decembru 2001, Guterres je podnio ostavku kako bi "spriječio da zemlja padne u političku močvaru".[3]
Diplomatska karijera
[uredi | uredi izvor]Visoki komesar za izbjeglice (2005–2015)
[uredi | uredi izvor]Guterres je izabran za Visokog komesara UN-a za izbjeglice 2005. Vodio je UNHCR tokom jedne od najvećih izbjegličkih kriza u historiji, uzrokovane sukobima u Siriji, Iraku i Afganistanu. Tokom svog mandata reformisao je agenciju, smanjujući broj osoblja u sjedištu u Ženevi kako bi povećao kapacitete na terenu.
Generalni sekretar UN-a (2017–trenutno)
[uredi | uredi izvor]U oktobru 2016, Vijeće sigurnosti UN-a jednoglasno je nominovalo Guterresa za nasljednika Ban Ki-moona. Generalna skupština ga je potvrdila, a dužnost je preuzeo 1. januara 2017.
Guterres je svoj mandat fokusirao na borbu protiv klimatskih promjena, postizanje ciljeva održivog razvoja (Agenda 2030) i posredovanje u sukobima. Ponovo je izabran za drugi mandat koji je počeo 2022.
Privatni život
[uredi | uredi izvor]Guterres je predani katolik. Njegova prva supruga, dječija psihijatrica Luísa Amélia Guimarães e Melo, umrla je od raka 1998. Imaju dvoje djece, Pedra i Marianu.
Godine 2001. oženio se svojom drugom suprugom, Catarinom Vaz Pinto, bivšom portugalskom državnom sekretarkom za kulturu. Osim maternjeg portugalskog, Guterres tečno govori engleski, francuski i španski jezik.
Reference
[uredi | uredi izvor]- ↑ "Biography of the Secretary-General" (jezik: engleski). United Nations. Pristupljeno 14. 2. 2026. CS1 održavanje: nepreporučeni parametar (link)
- ↑ "António Guterres" (jezik: engleski). Encyclopedia Britannica. Pristupljeno 14. 2. 2026. CS1 održavanje: nepreporučeni parametar (link)
- ↑ "Portuguese PM resigns" (jezik: engleski). BBC News. 17. 12. 2001.
Vanjski linkovi
[uredi | uredi izvor]