Antička Makedonija

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži

Kraljevina Makedonija (Grčki: Μακεδονία, Makedonía) je bilo antičko kraljevstvo na sjevernoj periferiji klasične Grčke[1], a kasnije dominantna država helenističke Grčke. Većim dijelom njenog postojanja vladala je legendarna dinastija Argead, a zatim Antipatridi i konačno Antigonidi. Makedonsko kraljevstvo se nalazilo na sjeveroistočnom dijelu grčkog poluotoka, omeđena Epirom na zapadu, Peonijom na sjeveru, Trakijom na istoku i Tesalijom na jugu.

Prije 4. stoljeća p.n.e. Makedonija je bila malo kraljevstvo u sjevernoj Grčkoj i nalazilo se izvan područja kojim su dominirali veliki polisi Atina, Sparta i Teba, i jedno je vrijeme bila podređena Ahemenidskom carstvu. Za vrijeme vladavine Filipa II (359.p.n.e. - 336.p.n.e.) dolazi do uspona Makedonije, koja se prvo oslobodila perzijske vladavine i počela da kontroliše čitav grčki svijet. Pomoću inovativne makedonske vojske, Filip je porazio Atinu i Tebu u odlučujućoj bici kod Heroneje 338. godine p.n.e. i pokorio ih, držeći Spartu pod kontrolom. Njegov sin Aleksandar Veliki je ostvario san svog oca da komanduje cijelom Grčkom osnivajući Savez grčkih država, nakon zauzimanja Tebe. Mladi Aleksandar je tada bio spreman da vodi vojsku koja je težila da se osveti Ahemenidskom carstvu, zbog invazije na Grčku u 5. stoljeću p.n.e.

Aleksandar Veliki je bio uspješan u ratovima protiv Ahemenidskog carstva i na kraju je zauzeo teritoriju koja se protezala do rijeke Ind. Tada je njegovo Makedonsko carstvo bilo najmoćnije carstvo na svijetu stvarajući helenističku državu. Grčka umjetnost i književnost je cvjetala u novim osvojenim zemljama a napredak u filozofiji i nauci se proširio antičkim svijetom. Od najvećeg značaja su doprinosi Aristotela, učitelja Aleksandra Velikog, čija su se djela proučavala stoljećima nakon njegove smrti.

Nakon smrti Aleksandra Velikog 323. godine p.n.e., slijede ratovi dijadoha i podjela carstva. Kraljevina Makedonija nastavlja svoje postojanje kao grčki kulturni i politički centar u Mediteranskom regionu zajedno sa Ptolomejskim kraljevstvom, Seleukidskim carstvom i Atalid kraljevstvom. Važni gradovi poput Pele, Pidne i Amfipolisa su bili uključeni u borbi za kontrolu teritorija. Osnovani su novi gradovi, kao što je Solun od strane uzurpatora Kasandera, koji je danas drugi grad po veličini u današnjoj Grčkoj. Pad utjecaja Makedonije započeo je usponom Rima sve dok je nije zauzeo tokom Makedonskih ratova.

Historija[uredi | uredi izvor]

Rana historija i legenda[uredi | uredi izvor]

Zemljište oko Aegae (današnja Vergina), prve makedonske prijestolnice, je bila dom različitih naroda. Makedonija se u početku zvala Emathija (po kralju Emathionu), a grad Aegae se zvao Edesa i bio je prijestolnica legendarnog kralja Midasa. Oko 650. godine p.n.e. antička grčka kraljevska dinastija Argead na čelu sa Perdikasom I je izgradila prvu palatu u Aegaei.

Prvu makedonsku državu je krajem 8. i početkom 7. stoljeća p.n.e. osnovala dinastija Argead, koja je, prema legendi, emigrirala iz grčkog grada Argosa na Peloponezu (po njemu je dobila ime Argead). Herodot spominje ovaj mit nakon što ga je Aleksandar I Makedonski zamolio da dokaže njegovo grčko porijeklo kako bi učestvovao na Olimpijskim igrama, atletskom događaju u kojem su imali pravo učestvovati samo muškarci grčkog porijekla. Aleksandar je dokazao svoje (Argead) porijeklo i bilo mu je dozvoljeno da učestvuje na Olimpijskim igrama. Prema historičaru Justinu, Karanus je u pratnji mnogih grka u potrazi za novim domom došao u Edesu i preimenovao ga u Aegae. Nakon toga, protjerao je kralja Midasa i formirao novo kraljevstvo. Nasuprot tome, Herodot kazuje da je Dorus, sin Helene, vodio svoj narod u Histaeotis, odakle su prešli u Pindus, gdje su se naselili kao makedonci. Kasnije će ogranak ovog naroda preseliti na jug i biti poznati kao Dorani.

Makedonsko kraljevstvo je smješteno na plodnoj aluvijalnoj ravnici, koju navodnjavaju rijeke Bistrica i Vardar, poznatog kao Donja Makedonija, sjeverno od planine Olimp. Tokom vladavine Aleksandra I Makedonskog, makedonci su započeli proširenje svog kraljevstva na Gornju Makedoniju, koju su naseljavala nezavisna makedonska plemena Lincestai i Elmiotae. Na krajnjem sjeveru Makedonije živjeli su razni ne-grčki narodi, kao što su Peoni, tračani i iliri sa kojima su makedonci često bili u sukobu. Na jugu se Makedonija graničila sa Tesalijom, a na zapadu sa Epirom.

U blizini današnjeg grada Vera, Perdikas I i njegov sin Argaeus I su izgradili prijestolnicu Aigai (današnja Vergina). Godine 512. p.n.e. Makedonija je postala vazalna država Ahemenidskom carstvu tokom vladavine Darija I. Nakon Jonskog ustanka, perzijska vladavina na Balkanu je potisnuta. Nakon što je uspješno potisnuo pobunu, Mardonije je ponovo pokorio Trakiju i osvojio Makedoniju. Tokom vladavine kralja Aleksandra I (495. - 450. p.n.e.), Makedonija je povratila svoju nezavisnost nakon Grčko-perzijskih ratova. Tokom Peloponeskog rata, Makedonija je bila sekundarna sila koja je naizmjenično davala podršku i Sparti i Atini.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]