Bayraktar Kızılelma
| Bayraktar Kızılelma | |
|---|---|
 Bayraktar Kızılelma | |
| Proizvođač | Baykar |
| Dizajnirao | razvojni tim kompanije Baykar |
| Prvi let | 14. decembar 2022. |
| Status | u razvoju i ispitivanju |
| Glavni korisnik | Turske oružane snage |
| Proizveden | 2025– |
| Varijante | Kızılelma-A, Kızılelma-B, Kızılelma-C |
Bayraktar Kızılelma (Kizilelma, bosanski: Crvena jabuka) jest turska mlazna bespilotna borbena letjelica s malom radarskom uočljivošću, namijenjena višenamjenskim borbenim zadacima i djelovanju u sadejstvu s pilotiranim avionima. Razvija je kompanija Baykar u okviru programa MIUS (Muharip İnsansız Uçak Sistemi; borbeni bespilotni avionski sistem).[1][2]
Kızılelma je zamišljena kao platforma sposobna za autonomno polijetanje i slijetanje, djelovanje s kratkih paluba poput broda TCG Anadolu, nošenje naoružanja u unutrašnjim spremnicima i izvršavanje zadataka zrak-zemlja i zrak-zrak.[1][3]
Razvoj
[uredi | uredi izvor]Prve konceptualne studije za projekat MIUS počele su 2013, dok su prve javne vizualizacije i osnovne informacije o letjelici objavljene 2021.[4] U martu 2022. Baykar je objavio da je prvi prototip ušao u proizvodnu liniju, a naziv Kızılelma tada je prvi put javno predstavljen.[4]
Prvi let obavljen je 14. decembra 2022. u Čorluu, čime je program dostigao važnu razvojnu prekretnicu ranije nego što je prvobitno bilo najavljeno.[2][5]
Tokom 2023. Kızılelma je nastavila program letnih ispitivanja, uključujući i demonstracione formacijske letove s pilotiranim borbenim avionima.[6] U septembru 2024. proizvodni prototip uspješno je obavio svoj prvi let; Baykar je naveo da taj primjerak donosi aerodinamičke i arhitektonske izmjene u odnosu na ranije prototipove.[7]
Osobine konstrukcije
[uredi | uredi izvor]Kızılelma je bespilotna mlazna borbena letjelica s niskom radarskom uočljivošću, dvama usisnicima zraka, dvama vertikalnim stabilizatorima i konfiguracijom prednjih upravljačkih površina koja je usmjerena na veću manevarsku sposobnost. Projektirana je tako da može djelovati i s kratkih paluba bez katapulta, što je važno za planiranu upotrebu na brodu TCG Anadolu.[1][3]
Prema podacima proizvođača, osnovne performanse varijante Kızılelma-A obuhvataju:[1]
- nosivost od 1,5 tona
- najveću poletnu masu od 8,5 tona
- krstareću brzinu od 0,6 Macha
- najveću brzinu od 0,9 Macha
- borbeni radijus od 500 nautičkih milja
- operativnu visinu od 25.000 stopa
- autonomiju leta dužu od tri sata
Među istaknutim planiranim sposobnostima proizvođač navodi AESA radar, unutrašnje spremnike za naoružanje, djelovanje izvan linije vidljivosti, visoku situacijsku svijest i mogućnost autonomnog polijetanja i slijetanja.[1]
Pogon
[uredi | uredi izvor]Baykar je za Kızılelmu koristio ukrajinske turbomlazne motore iz porodica AI-25 i AI-322, dok je kompanija istovremeno najavila ulaganja u razvoj vlastitih mlaznih motora radi smanjenja zavisnosti od stranih dobavljača.[8]
Varijante
[uredi | uredi izvor]Kızılelma-A
[uredi | uredi izvor]Osnovna, podzvučna varijanta programa.
Kızılelma-B
[uredi | uredi izvor]Planirana naprednija jednomotorna varijanta, predviđena za veće brzine od osnovnog modela.
Kızılelma-C
[uredi | uredi izvor]Planirana dvomotorna varijanta programa.
Ispitivanja i daljnji razvoj
[uredi | uredi izvor]Baykar je tokom 2025. saopćio da je Kızılelma nastavila ispitivanja sistema naoružanja, senzora i autonomnog upravljanja. Kompanija je navela i da je platforma izvela testove gađanja te autonomne formacijske letove više letjelica.[9][10]
Početkom 2026. u javnim izvještajima navedeno je da je program ušao u fazu serijske proizvodnje te da se prve isporuke turskim oružanim snagama očekuju tokom 2026.[11]
Također pogledaj
[uredi | uredi izvor]Reference
[uredi | uredi izvor]- 1 2 3 4 5 "Bayraktar KIZILELMA". Baykar Technology. Pristupljeno 24. 3. 2026.
- 1 2 "Turkey's Baykar launches new jet-powered drone, aiming for air-to-air combat". Reuters. 15. 12. 2022. Pristupljeno 24. 3. 2026.
- 1 2 "Turkey launches its first amphibious assault ship, eyes drone capabilities". Reuters. 10. 4. 2023. Pristupljeno 24. 3. 2026.
- 1 2 "Turkey's unmanned fighter jet hits production line". Baykar Technology. 12. 3. 2022. Pristupljeno 24. 3. 2026.
- ↑ "Turkey's Baykar launches new jet-powered drone, aiming for air-to-air combat". Baykar Technology. 15. 12. 2022. Pristupljeno 24. 3. 2026.
- ↑ "Bayraktar KIZILELMA achieves firsts in aviation history". Baykar Technology. 6. 6. 2023. Pristupljeno 24. 3. 2026.
- ↑ "Bayraktar KIZILELMA's production prototype successfully completes maiden flight". Baykar Technology. 26. 9. 2024. Pristupljeno 24. 3. 2026.
- ↑ "Turkish drone maker Baykar to invest $300 mln to develop jet engine, CEO says". Reuters. 24. 10. 2024. Pristupljeno 24. 3. 2026.
- ↑ "Direct hit on first strike from Bayraktar KIZILELMA". Baykar Technology. 8. 10. 2025. Pristupljeno 24. 3. 2026.
- ↑ "Bayraktar KIZILELMA performs formation flight using smart fleet autonomy". Baykar Technology. 28. 12. 2025. Pristupljeno 24. 3. 2026.
- ↑ "Kizilelma unmanned combat aircraft enters serial production, delivery expected 2026". Türkiye Today. 2. 8. 2025. Pristupljeno 24. 3. 2026.