Besmrtna linija ćelija

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Besmrtna linija ćelija
HeLa-IV.jpg
Mikrografija apoptozne HeLa ćelijepod skenirajućim elektronskim mikroskopom (Zeiss Merlin HR-SEM).
HeLa cells stained with Hoechst 33258.jpg
HeLa ćelije su primjer besmretne ćelijske linije.
DNK je obojena Hoechstom 33258.
Anatomska terminologija

Besmrtne linije ćelija − ili ovjekovječene ćelijske linije i vječne linije ćelija − su populacije ćelija višećelijskih organizama koje se inače ne razmnožavaju na neodređeno vrijeme, ali, zbog mutacija, izbjegle su normalno ćelijsko starenje i, umjesto toga, mogu se zadržati u procesu dijeljenja. Zahvaljujući tome, takve ćelije se mogu uzgajaju na duži period in vitro. Mutacije potrebne za besmrtnost mogu se pojaviti prirodno ili se namjerno izazvaju u eksperimentalne svrhe. Besmrtne ćelijske linije su vrlo važno sredstvo za istraživanje u biohemije i biologije ćelija višećelijskih organizama. Tako uzgajane ćelijske linije imaju veliki značaj u biotehnologiji, uključujući i mnoge oblasti medicine. [1][2][3][4]

Besmrtne linije ćelija ne treba miješati sa matičnim ćelijama, koje se također mogu dijeliti na neodređeno vrijeme, ali čine normalan dio razvoja višećelijskog organizma.

Odnos prirodnih i patoloških linija[uredi | uredi izvor]

Postoje razne besmrtne linije ćelija . Neke od njih su normalne ćelijake linije, kao što so one koje su izvedene iz matičnih ćelija. Ostale besmrtne ćelijske linija su in vitro ekvivalenti kancerogenih ćelija. Rak nastaje kada somatske ćelije koje se inače ne mogu dijeliti, dožive mutacije koje uzrokuju deregulaciju normalne kontrole ćelijskog ciklusa, što dovodi do nekontrolirane proliferacije. Vječne ćelijske linije su prošle kroz slične mutacije, koje omogućavaju pojavu tipa ćelija koje se inače ne bi mogle dijeliti da se umnože in vitro. Nastanak nekih besmrtanih linija, naprimjer HeLa ljudskih ćelija, su od prirodnog [[kancer[raka]].[5]

Uloga i primjena[uredi | uredi izvor]

Besmrtne ćelijske linije swe naširoko koriste kao jednostavan model za više kompleksnih bioloških sistema, naprimjer za analizu biohemije i biologije ćelije sisara (uključujući i ljudske ćelije). Glavna prednost korištenja vječnih linija ćelija za istraživanje je njegova besmrtnost; ćelije se mogu uzgajati na neodređeno vrijeme u kulturi. To pojednostavljuje citološke analize, koje mogu inače imati ograničen vijek trajanja.

Ovjekovječene ćelijske linije se mogu klonirati, kada nastaju klonska populacija koja može, zauzvrat, biti propagirana u nedogled. Ovo omogućava da se analizu ponovi više puta na genetički identičnim ćelijama koja je inače poželjna za ponovljivljivost naučnih eksperimata. Alternativa, obavljanje analize primarnih ćelija donatora više tkiva, nema tu prednost.

Besmrtne ćelijske linije nalaze primjenu u biotehnologiji, gdje su ekonomičan način uzgoja ćelija koje su slične onima u višećelijskog organizma in vitro. Ovakve ćelije se koriste za širok spektar namjene, od testiranja toksičnosti spojeva ili lijekova do proizvodnja eukariotskih proteina.

Takođe pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Ibrulj S., Haverić S., Haverić A. (2008): Citogenetičke metode – Primjena u medicini . Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB), Sarajevo,ISBN 978-9958-9344-5-2.
  2. ^ Bajrović K, Jevrić-Čaušević A., Hadžiselimović R., Ed. (2005): Uvod u genetičko inženjerstvo i biotehnologiju. Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB), Sarajevo, ISBN 9958-9344-1-8.
  3. ^ Kapur Pojskić L., Ed. (2014): Uvod u genetičko inženjerstvo i biotehnologiju, 2. izdanje. Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB), Sarajevo, ISBN 978-9958-9344-8-3.
  4. ^ Hadžiselimović R., Pojskić N. (2005): Uvod u humanu imunogenetiku. Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB), Sarajevo, ISBN 9958-9344-3-4.
  5. ^ Hadžiselimović R., Pojskić N. (2005): Uvod u humanu imunogenetiku. Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB), Sarajevo, ISBN 9958-9344-3-4.