Bespilotna svemirska letjelica
Bespilotne svemirske letjelice[1] su svemirski brodovi bez ljudske posade[2], a koriste se za robotizirane svemirske letove.[3] Ovakve svemirske letjelice mogu imati različit stepen autonomije od ljudskog upravljanja, i mogu biti daljinski upravljani, daljinski vođeni ili čak autonomni, što znači da imaju unaprijed programiranu listu operacija koje će obavljati ako drugačije nije naloženo.
Mnoge svemirske misije su pogodnije za telerobotske nego za operacije s posadom, zbog nižih troškova i faktora rizika. Osim toga, neke planetarne destinacije poput Venere ili blizine Jupitera su previše negostoljubive za ljudski opstanak, s obzirom na trenutnu tehnologiju. Vanjske planete poput Saturna, Urana i Neptuna su previše udaljene da bi se do njih došlo trenutnom tehnologijom svemirskih letova s posadom, tako da su telerobotske sonde jedini način da se istraže. Telerobotika također omogućava istraživanje regija koje su osjetljive na kontaminaciju Zemljinim mikroorganizmima, budući da se svemirske letjelice mogu sterilizirati. Ljudi se ne mogu sterilizirati na isti način kao svemirski brod, jer koegzistiraju s brojnim mikroorganizmima, a ove mikroorganizme je također teško zadržati unutar svemirskog broda ili svemirskog odijela.
Primjeri
[uredi | uredi izvor]- Luna program - SSSR Mjesečevo istraživanje (1959-1976)
- Ranger program - američke lunarne sonde za tvrdo slijetanje (1961. - 1965.)
- Program Zond - Lunarno istraživanje SSSR-a (1964-1970)
- Surveyor program - Američka lunarna sonda za mehko slijetanje (1966–1968)
- Program Lunar Orbiter - američki lunarni orbiter (1966-1967)
- Lunokhod program - SSSR Lunar Rover sonde (1970–1973)
- MUSES-A (Hiten i Hagoromo) - japanske lunarne orbitalne sonde (1990-1993)
- Clementine - Lunarni orbiter SAD-a (1998)
- Lunar Prospector - američki lunarni orbiter (1998–1999)
- SMART-1 - Evropski lunarni orbiter (2003.)[4]
- SELENE - Japanski lunarni orbiter (2007)
- Chang'e 1 - Kineski lunarni orbiter (2007)[5]
- Chandrayaan 1 - indijski lunarni orbiter (2008)[6]
- Lunar Reconnaissance Orbiter - američki Mjesečev orbiter (2009)
- LCROSS - Američka Mjesečeva sonda (2009)
- Chang'e 2 - Kineski lunarni orbiter (2010)
- GRAIL - američki lunarni orbiter (2011)
Reference
[uredi | uredi izvor]- ↑ "Space Probes". education.nationalgeographic.org (jezik: engleski). Pristupljeno 5. 6. 2024.
- ↑ "Uncrewed spaceflight | National Air and Space Museum". airandspace.si.edu. Pristupljeno 5. 6. 2024.
- ↑ "robotic spacecraft". Oxford Reference (jezik: engleski). doi:10.1093/oi/authority.20110803100425145. Pristupljeno 5. 6. 2024.
- ↑ "Probe crashes into Moon's surface" (jezik: engleski). 3. 9. 2006. Pristupljeno 5. 6. 2024.
- ↑ "China's first lunar probe Chang'e-1 blasts off".
- ↑ "Chandrayaan-1". Arhivirano s originala, 25. 6. 2021. Pristupljeno 5. 6. 2024.
Vanjski linkovi
[uredi | uredi izvor]- Berger, Eric (2025-09-25). "Sierra's Dream Chaser is starting to resemble a nightmare". Ars Technica (jezik: engleski). Pristupljeno 2026-07-05.
