Betelgez

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web-stranice ili drugi izvori).
Ako se pravilno ne potkrijepe validnim izvorima, sporne rečenice i navodi mogli bi biti obrisani. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Betelgez
Position Alpha Ori.png
Pozicija Betelgez
Podaci posmatranja
Epoha: J2000
Sazviježđe Orion
Rektascenzija 5h 55m 10.31s
Deklinacija +07° 24' 25.3"
Vidljivi sjaj +0,5 m
Tipizacija
Spektralna klasa M1-2 Ia-Iab
B-V indeks boje +1,85
U-B indeks boje 2,32
Astrometrija
Udaljenost 430 SG
(130 Pc)
Apsolutni sjaj -5,3 do -5,0 MV
Vlastito kretanje
Rektascenzijski udio + 21 ×10-3 "/god
Fizikalne osobine
Masa 20 M
Radijus 600 R
Luminozitet 10 000 L
Temperatura 3000 K
Vrijeme rotacije 2070 do 2355 dana
Procijenjena starost oko 10 mil. g
Ostali nazivi
Oznaka po Bayer-u α Orionis
Oznaka po Flamsteedu 58 Orionis
Oznaka po Bonneru BD+7°1055
Oznaka po BSK HR 2061
Oznaka po Henry-Draper katalogu HD 39801
Oznaka po SAO katalogu SAO 113271
Oznaka po Hipparcos katalogu HIP 27989

Betelgez (α Orionis, α Ori, 58 Orionis) je velika zvijezda u sazviježđu Orion. Ostali nazivi su: Betelguex; Betelgeuze; Beteiguex; Betelgeuse; Al Mankib (arapski: المنكب‎). Poznat je pod nazivom rame Oriona.

Etimologija[uredi | uredi izvor]

Porijeklo imena nije još razjašnjeno. Dodatak elgeza potječe od El Jauza arapskog naziva za Orion. El Jauza je žensko ime iz arapskih legendi koje znači "jedna u sredini". Također postoji interpretacija od fraze Džad el Jauza odnosno Ruka Al Jauze šta bi isto značilo koliko i Ruka Oriona. Dalje moguće da je riječ Al Jauza pogrešno izgovorena tokom evropske renesanse. Džad Al Jauza (Ruka Oriona) prevedeno kao Bejt El Jauza (Kuća Oriona). Na ovaj način pokušava se objasniti porijeklo imena Betelgeza.

Osobine[uredi | uredi izvor]

Udaljena je 643 sg s apsolutnim sjajem od -6,05 mag. Betelgeza je druga zvijezda po sjajnosti u sazviježđu Orion. Ubraja se crvene i sjajne superdivove spektralne klase M2Iab. Budući da neka mjerenja pokazuju sjajnost 100.000 jaču od Sunca, to dovodi u pitanje pripadnosti spektralnoj klasi M. Njen prečnik kreće se između 0,043-0,056 uglovnih sekundi. Ubraja se u polupravilne promjenjive zvijezde, promjena se kreće od 0,2-1,2 mag. Ovu karakteristiku prvi je zapazio John Herschel koji je isto naveo 1836. u svom djelu Outlines of Astronomy. Starost zvijezde se procjenjuje na oko 10 miliona godina, njena evolucija je brza zbog velike mase. mogući je kandidat za supernovu idućih milion godina. U slučaju da postane supernova, njen sjaj bi nadmašio sjaj Mjeseca.[1]

Asterizam[uredi | uredi izvor]

Članica je dva asterizma: Zimskog trougla (ili Veliki južni trougao) i Zimskog osmougla. Zimski trougao čine pored Betelgeze: Sirijus (Alpha Canis Majoris) i Prokion (Alpha Canis Minoris). Sirijus i Prokion su također članice Zimskog šestougla sa: Rigelom, Aldebaranom, Kapelom, Polideukom.

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ "Orion Constellation". Constellation Guide (jezik: engleski). Pristupljeno 5. 1. 2018. 

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]