Cerij

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
(Preusmjereno sa Cerijum)
Idi na: navigacija, traži
Cerij,  58Ce
Cerij u periodnom sistemu
Hemijski element, Simbol, Atomski broj Cerij, Ce, 58
Serija Lantanoidi
Grupa, Perioda, Blok La, 6, d
Izgled sivobijeli metal
Zastupljenost 0,0043[1] %
Atomske osobine
Atomska masa 140,116(1)[2] u
Atomski radijus (izračunat) 185 () pm
Kovalentni radijus 165 pm
Van der Waalsov radijus pm
Elektronska konfiguracija [Xe] 4f26s2
Broj elektrona u energetskom nivou 2, 8, 18, 19, 9, 2
Izlazni rad 2,9 eV
1. energija ionizacije 534,4 kJ/mol
2. energija ionizacije 1050 kJ/mol
3. energija ionizacije 1949 kJ/mol
4. energija ionizacije 3547 kJ/mol
Fizikalne osobine
Agregatno stanje čvrsto
Mohsova skala tvrdoće 2,5
Kristalna struktura kubična plošno centrirana
Gustoća 6773[3] kg/m3 pri 298,15 K
Magnetizam paramagnetičan ( = 1,4 · 10−3)[4]
Tačka topljenja 1071 K (798 °C)
Tačka ključanja 3743[5] K (3470 °C)
Molarni volumen 20,69 · 10-6 m3/mol
Toplota isparavanja 398[5] kJ/mol
Toplota topljenja 5,46 kJ/mol
Brzina zvuka 2100 m/s
Specifična toplota 190 J/(kg · K)
Specifična električna provodljivost 1,15 · 106 S/m
Toplotna provodljivost 11,4 W/(m · K)
Hemijske osobine
Oksidacioni broj 3, 4
Elektrodni potencijal -2,483 V (Ce3+ + 3e- → Ce)
Elektronegativnost 1,12 (Pauling-skala)
Izotopi
Izo RP t1/2 RA ER (MeV) PR
134Ce

sin

3,16 d ε 0,500 134La
135Ce

sin

17,7 h ε 2,026 135La
136Ce

0,19 %

Stabilan
137Ce

sin

9,0 h ε 1,222 137La
138Ce

0,25 %

Stabilan
139Ce

sin

32,501 d ε 0,581 139La
140Ce

88,48 %

Stabilan
141Ce

sin

32,501 d β- 0,581 141Pr
142Ce

11,08 %

5 · 1016 god β-β- 4,505 142Nd
143Ce

sin

33,039 h β- 1,462 143Pr
144Ce

sin

284,893 d β- 0,319 144Pr
Sigurnosno obavještenje

Oznake upozorenja

Lahko zapaljivo

F
Lahko zapaljivo
Obavještenja o riziku i sigurnosti R: 11
S: 17
Ukoliko je moguće i u upotrebi, koriste se SI osnovne jedinice.
Ako nije drugačije označeno, svi podaci su podaci dobiveni mjerenjima u normalnim uslovima.

Cerij (lat. cerium) jest element koji spada u grupu lantanoida. Ime je dobio po planetoidu Cereri i istoimenoj rimskoj boginji. Otkrili su ga Jacob Berzelius i Wilhelm von Hisinger 1803.

Hemijski simbol mu je Ce, a atomski broj 58. Iako spada u rijetke elemente, u prirodi se javlja češće i od olova. Zastupljen je u Zemljinoj kori u količini od 68 ppm (eng. parts per million).

Specifična težina cerija iznosi 6,689 g/cm3, a tačka topljenja 798oC.

Karakteristike[uredi | uredi izvor]

U prirodi se javlja zajedno sa drugim lantanoidima u mineralima poput alanita (Ca, Ce, La, Y)2(Al, Fe)3(SiO4)3(OH), monacita (Ce, La, Th, Nd, Y)PO4 i bastnesita (Ce, La, Y)CO3F.

Najvažniji minerali cerija su:

Javlja se u 4 modifikacije. Cerij je srebrnastosivi metal visokog sjaja, koji oksidira u dodiru s kisikom iz zraka stvarajući zaštitni sloj oksida, slično kao i aluminij. Pod utjecajem visoke temperature rastvara se u alkoholu, a rastvorljiv je i u bazama i kiselinama.

Upotreba[uredi | uredi izvor]

Kao i drugi rijetki metali, cerij se rijetko upotrebljava sam, već uglavnom u legurama.

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Harry H. Binder: Lexikon der chemischen Elemente, S. Hirzel Verlag, Stuttgart 1999, ISBN 3-7776-0736-3.
  2. ^ CIAAW, Standard Atomic Weights Revised 2013
  3. ^ N. N. Greenwood, A. Earnshaw: Chemie der Elemente, 1. izd., VCH, Weinheim 1988, ISBN 3-527-26169-9, str. 1579.
  4. ^ Weast, Robert C. (ur.): CRC Handbook of Chemistry and Physics. CRC (Chemical Rubber Publishing Company), Boca Raton 1990. str E-129 do E-145. ISBN 0-8493-0470-9.
  5. ^ a b Yiming Zhang, Julian R. G. Evans, Shoufeng Yang: Corrected Values for Boiling Points and Enthalpies of Vaporization of Elements in Handbooks. u: Journal of Chemical & Engineering Data. 56, 2011, str. 328–337, doi:10.1021/je1011086


Nuvola apps edu science.svg Nedovršeni članak Cerij koji govori o hemiji treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.