Crno jezero (Grmuša)
| Crno jezero | |
|---|---|
| Crno Jezero | |
  Crno jezero Lokacija Crnog jezera u Bosni i Hercegovini | |
| Lokacija | kanjon Une, Bosanska Krupa, Bosna i Hercegovina |
| Koordinate | 44°52′9″N 16°6′10″E / 44.86917°N 16.10278°E |
| Vrsta | kraški izvor |
| Primarni odlivi | Una |
| Države sliva |  Bosna i Hercegovina Bosna i Hercegovina |
| Nadmorska visina površine | 277 m |
Crno jezero ili Crno Jezero jest kraški izvor i mala vodena površina u kanjonu Une, na području Bosanske Krupe u sjeverozapadnoj Bosni i Hercegovini. Nalazi se uz Unu, u području koje se u lokalnoj upotrebi povezuje s kanjonom Grmuše, odnosno dijelom toka između Bihaća i Bosanske Krupe.[1][2] U hidrogeološkim opisima šireg područja Grmeča navodi se zajedno s vrelom Krušnice kao jedna od glavnih tačaka isticanja voda iz kraškog akvifera.[3]
Položaj
[uredi | uredi izvor]Crno jezero nalazi se u Unsko-sanskom kantonu, u administrativnom području grada Bosanska Krupa. Lokalitet je smješten u blizini manjih lokaliteta Zbjegovi i Sječa, dok se sela Mali Radić, Vranjska i Perna nalaze u njegovoj okolini.[1]
Crno jezero pripada srednjem toku Une i kraškom području Grmeča. Studija valorizacije rijeke Krušnice navodi da se dreniranje akvifera u masivu Grmeča odvija u dva pravca: jedan prema Uni, a veći dio prema sjeveru, gdje izbijaju vrela Krušnica i Crno jezero.[3]
Hidrološke osobine
[uredi | uredi izvor]Iako se u nazivu označava kao jezero, Crno jezero je po hidrološkoj funkciji kraški izvor. Prostorni plan Unsko-sanskog kantona svrstava ga među veće izvore u grupi podzemnih vodnih i navodi minimalni protok od 80 litara u sekundi, dok maksimalni protok prelazi 1000 litara u sekundi.[4]
Speleoronilačka istraživanja kraških izvora u ovom dijelu Krajine ukazala su na složen podzemni sistem između vrela Krušnice i drugih izvora. Nakon istraživanja vrela Krušnice 2008. pretpostavljeno je da bi vrelo Krušnice i Crno jezero u kanjonu Une mogli biti povezani, jer oba lokaliteta pripadaju sistemu dubokih kraških izvorišta s velikim količinama pitke vode.[5]
Zaštita i korištenje prostora
[uredi | uredi izvor]Crno jezero nalazi se u prostoru koji je hidrološki povezan s prirodnim vrijednostima srednje Une, Krušnice i Grmeča. U prostorno-planskim dokumentima područje "Srednja Una i rijeka Krušnica" određeno je kao zaštićeni pejzaž, a vrelo Krušnice i Krušnička pećina kao spomenici prirode.[3]
Lokalitet je bio predmet ronilačko-pirotehničkih aktivnosti zbog neeksplodiranih sredstava u kanjonu Une. Federalna uprava civilne zaštite i specijalizirani tim Nacionalne policije Češke Republike 2016. radili su na lokaciji Crno jezero u općini Bosanska Krupa, gdje su uklonjena i uništena eksplozivna sredstva i municija.[2]
Reference
[uredi | uredi izvor]- 1 2 "Crno Jezero Map - Spring - Federation of Bosnia and Herzegovina, Bosnia and Herzegovina". Mapcarta. Pristupljeno 1. 5. 2026.
- 1 2 "Crno jezero kod Bosanske Krupe: Izvučeno i uništeno 91 eksplozivno sredstvo i 615 komada municije". NAP. 16. 9. 2016. Pristupljeno 1. 5. 2026.
- 1 2 3 "Studija valorizacije/Stručno obrazloženje za zaštitu šireg područja toka rijeke Krušnice" (PDF). Grad Bosanska Krupa. 2024. Pristupljeno 1. 5. 2026.
- ↑ "Prostorni plan Unsko-sanskog kantona za period od 20 godina" (PDF). Vlada Unsko-sanskog kantona. 2023. Pristupljeno 1. 5. 2026.
- ↑ "Bosanska Krupa: Vrelo rijeke Krušnice dublje od 112 metara". Kliker.info. 20. 7. 2008. Pristupljeno 1. 5. 2026.