Grupa objekata Gazi Husrev-begovog vakufa

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Bezistan u Sarajevu

Grupa objekata Gazi Husrev-begovog vakufa nalazi se na području općine Stari Grad i malim dijelom u općini Centar, Sarajevo. Najveći broj ovih objekata nalazi se oko Gazi Husrev-begove džamije, koja je sastavni dio ove graditeljske cjeline. Zajedno sa pokretnom imovinom proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. Odluku donijela je Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika na sjednici održanoj od 12. do 18. maja 2009. godine u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Martin Cherry, Amra Hadžimuhamedović, Dubravko Lovrenović) i Ljiljana Ševo (predsjedavajuća).[1]

Gazi Husrev-begov vakuf u Sarajevu osnovan je 1531. godine i predstavlja jednu od najstarijih institucija koje djeluju u kontinuitetu u jugoistočnoj Evropi. Osnivač ovog vakufa je Gazi Husrev-beg, tada na dužnosti bosanskog sandžak-bega, koji je svoje veliko bogatstvo uložio u gradnju kapitalnih objekata u Sarajevu, koji ovom gradu daju status važnog privrednog i kulturnog centra. Gazi Husrev-beg je sa tri vakufname uvakufio svu svoju imovinu iz Bosne koju je sam stekao, i Rumelije u Grčkoj koju je naslijedio od oca. Prva Gazi Husrev-begova vakufnama iz 1531. godine je pisana za džamiju, imaret i hanikah. Druga vakufnama iz 1537. godine pisana je za Kuršumliju medresu. Od ostatka novčanih sredstava nakon izgradnje medrese nabavljene su tada najpoznatije knjige i osnovana biblioteka. Trećom vakufnamom iz 1537. godine uvakufljena je dodatna imovina za izdržavanje džamije. Originali ovih vakufnama nisu sačuvani, ali su sačuvani prijepisi koji su uz svjedoke ovjereni po šerijatskom sudu tako da odgovaraju originalu. Gazi Husrev-begov vakuf danas u velikoj mjeri egzistira na principima ustanovljenim vakufnamama iz prve polovine XVI vijeka.

Spisak objekata[uredi | uredi izvor]

  1. Objekti ili graditeljske cjeline nastale tokom osmanskog perioda ranije proglašene nacionalnim spomenicima:
  2. Graditeljski kompleksi ili objekti poslovnog karaktera namijenjeni ostvarivanju prihoda za izdržavanje hajrata (izdržavani objekti), ili hajrati od izuzetne kulturno-historijske vrijednosti nastali tokom osmanskog perioda koji ranije nisu bili proglašeni nacionalnim spomenicima
  3. Ostali graditeljski kompleksi ili objekti poslovnog karaktera namijenjeni ostvarivanju prihoda za izdržavanje hajrata, nastali tokom osmanskog perioda:
    • Nekadašnji „Veliki han“:
    • Dućani južno od Gazi Husrev-begove džamije
    • Dućani sjeveroistočno od Gazi Husrev-begove džamije
    • Dućani zapadno od Gazi Husrev-begove džamije
    • Dućani koji se nalaze istočno od Gazi Husrev-begove džamije sa obje strane ulice Čizmedžiluk
    • Dućani u ulici Kazazi
    • Dućani na sjevernoj strani ulice Sarači
    • Dućani na istočnoj strani Gazi Husrev-begove ulice
  4. Objekti poslovnog karaktera namijenjeni ostvarivanju prihoda za izdržavanje hajrata nastali tokom austrougarskog perioda koji su ranije proglašeni nacionalnim spomenicima:
  5. Ostali objekti poslovnog karaktera namijenjeni ostvarivanju prihoda za izdržavanje hajrata nastali tokom austrougarskog perioda:
    • Stambeni objekat u ulici Sime Milutinovića 8
    • Historijska građevina na Obali Kulina bana (bivša zgrada policije)
    • Stambeno-poslovni objekat u ulici Edhema Mulabdića
    • Stambeno-poslovni objekat u Kulovića ulici
  6. Objekti konačno oblikovani tokom austrougarskog perioda koji su vremenom dograđivani i mijenjali namjenu:
    • Đulagin dvor
  7. Izdržavani objekti (hajrati) nastali u periodu između dva svjetska rata:
    • Zgrada nekadašnjeg Gazi Husrev-begovog mekteba u ulici Ćemerlina
  8. Objekti poslovnog karaktera namijenjeni ostvarivanju prihoda za izdržavanje hajrata nastali u periodu između dva svjetska rata:
    • Građevine i zemljište u ulici Tekija čikma
  9. Objekti poslovnog karaktera namijenjeni ostvarivanju prihoda za izdržavanje hajrata nastali tokom osmanskog perioda čija je historijska vrijednost značajno umanjena:
    • Dućani u ulici Safet-bega Bašagića i Tahčića sokaku
  10. Parcele na kojima su se nalazili objekti ili graditeljske cjeline od ambijentalnog značaja za historijsko jezgro Sarajeva, a danas su srušene ili parcele vezane uz značajne graditeljske cjeline nastale tokom osmanskog ili austrougarskog perioda:

Literatura[uredi | uredi izvor]

  • Ahmed Mehmedović, Gazi Husrev-beg i njegove zadužbine, Sarajevo 2005.
  • Behija Zlatar, Zlatni period Sarajeva: Prilozi historiji Sarajeva, Institut za istoriju, 1997
  • Alija Bejtić, Ulice i trgovi starog Sarajeva, Sarajevo 1973.

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ "Grupa objekata Gazi Husrev-begovog vakufa". Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika BiH. Pristupljeno 9. 2. 2017.