Haplogrupe Y-hromosomske DNK čovjeka

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search

Haplogrupe Y-hromosomske DNK čovjeka su haplotipovi koji su definirani razlikanma u nerekombinirajućim segmentima DNK hromosoma Y (zvane Y-DNK). Njihova komparativna analiza u recentnim populacijama daje vjerodostojne pokazatelje genetičkog diverziteta baziranog na jednostrukim nukleotidnim polimorfizmina (single-nucleotide polymorphismsSNP) na Y hromosomu.[1]

Y-DNK haplogrupe predstavljaju indikatore glavnih grana Y-hromosomskih filogenetskih stabala. Y-hromosomski Adam je ime koje su istraživači dali u traganju za najrecentnijim zajedničkim pretkom po očinskoj liniji, koji je predak svih živih ljudska, lociran u korijenu ovog stabla. Procjene u datiranju Adamove epohe značajno variraju, zavisno od polazišta poduzetih istraživanja.

Dakle, Y-DNK haplogrupe su definirane prisustvom serije Y-DNK SNP markera. Subgrane su određene terminalnim SNP, SNP SNP nadolje u Y-hromosomskom filogenetskom stablu. Konsorcij Y hromosoma (OKC) je razvio sistem imenovanja glavnih Y-DNK haplogroupa sa slovima od A do T, sa daljim imenima podgrana po brojevima i malim slovima. OKC stenogramska nomenklatura imênâ Y-DNK haplogroupa i njihovih subgrana s prvim slovom glavnih Y-DNK haplogrupa, pa slijedi crtica i ime odrednice terminala SNP. Nomenklatura Y-DNK haplogrupa se mijenjala tokom vremena uključujući sve veći broj otkrivenih i testiranih SNP, čime se proširuje i Y-hromosomsko filogenetsko stablo. Promjene u nomenklaturi su rezultirale u suprotnosti nomenklature koje se Koristi U ponudi izvorima. Ova nedosljednost, i sve glomaznije ekstenzije nomenklature, zahtijevali su suglasnost u pravcu njenog korištenja jednostavnijeg stenograma. U septembru 2012. godine Family Tree DNA je, individualnim kupcima dao slijedeće objašnjenje promjena u sistemu imenovanje Y-DNK haplogrupa: imajte na umu da se haplogrupe koje su navedene u nastavku odnose samo na specificne individue.

Dugo su kupci Family Tree DNA sagledavali kako je evoluiralo YCC-stablo vrste Homo sapiens evoluiralo, a u proteklih nekoliko godina su otkrivene nove SNP. Ponekad ovi novi SNP uzrokuju značajne promjene u objašnjenju sopstvene terminalne haplogrupe. Zbog mogućih zabuna, uvedena je verzija od prije nekoliko godina, koja prikazuje granu stabla i svoj terminalni SNP, odnosno J-L147, umjesto J1c3d. Prema tome, u vrlo bliskoj budućnosti, Family Tree DNA će obustaviti prikazivanje trenutnih zapisa na stablu, a sve rasprave bit će fokusirane na definiranje pojedinačnih SNP. Ovo se mijenja, ali ne nauka - to samo pruža lakši i manje zbunjujući način za međusobnu komunikaciju.

Glavne Y-DNK haplogroupe[uredi | uredi izvor]

Glavne Y-hromosomske haplogrupe uključuju:[2]

Izgled stabla[uredi | uredi izvor]

Y-hromosomski Adam

Haplogrupa A00




Haplogrupa A0




Haplogrupa A1a




Haplogrupa A1b1


BT

Haplogrupa B


CT
DE

Haplogrupa D



Haplogroup E



CF

Haplogrupa C


F

Haplogrupe F*, F1-F3




Haplogrupa G




Haplogrupa H


IJK
IJ

Haplogrupa I



Haplogrupa J



K

K*


LT
{{Expansion depth limit exceeded}}

Haplogrupa L



K(xLT)
{{Expansion depth limit exceeded}}

Haplogrupe K1-K3















Grupe A i B[uredi | uredi izvor]

Haplogrupa A je afrička makrohaplogrupa od koje potiču sve recentne haplogrupe. BT je subgrana haplogrupe A, Preciznije A1b (A2-T u Cruciani et al. 2011), kako slijedi:

Grupe sa M168 (CT) mutacijom[uredi | uredi izvor]

Sve razdvajajuće CT mutacije (osim haplogrupa A i B) su M168 i M294. One su pogodne za testiranje hipoteza o nakbližem zajedničkom pretku i migracijama "van Afrike" (Out of Africa). U definiranju mutacija, DE mutant se vjerojatno dogodio u sjeveroistočnoj Africi, prije nekih 65.000 godina. P143 mutacija, koja definira haplogrup CF je možda se pojavila u isto vrijeme i proširila se niz južne obale Azije.

Grupe koje potiču od haplogrupe F (G, H, IJ) i K[uredi | uredi izvor]

Diversifikacija haplogrupe F i njenih potomačkih grana

Haplogrupe koje potiču od F haplogupe su nađene u oko 90% svjetske populacije, ali skoro ekskluzivno van podsaharske Afrike. Odgovorna mutacija na valu migracija je stigla na Srednji Istok ili Južnu Aziju] i postepeno se širila u Evropu (Cro-Magnon). Haplogrupa G potiče sa Srednjeg Istoka ili možda sa daljih područja, kao što je Pakistan negdje oko 30 ka, a u Evropu je došla sa Neolitskom revolucijom. Haplogrupa H se vjerovatno pojavila Indiji prije 30-40 hiljada godina, a tamo je još prevalentna, šireći se na zapad u historijskom vremenu sa Rimskim migracijama, Haplogrupa K je široko rasprostranjena u Evroaziji, Australiji i Južnom Pacifiku.

Grupe koje potiču od haplogrupe K (M9)[uredi | uredi izvor]

Haplogrupa L − Ulavnom prisutna u Južnoj Aziji, haplogrupa M je najvjerovatnije nastala u Melaneziji, a NO se pojavila prije oko 35-40 hiljada godina, u Aziji. Haplogrupa ''N'' − Vjerovatno potiče iz Jugoistočne Azije i proširena je na zapad preko Sibira, postajuji najopćijom kod Uralskih naroda. Nađeno je da je haplogrupa O najfrekventnija u Istočnoj i Južnoj Aziji, sa najnižom učestalosti na otocima Južnog Pacifika Centralne i Južne Azije. Haplogrupa P je dovela do groupa Q i R i rijetko se nađe u nediferenciranom stupnju. Vjerovatno potiče iz Centralne Azije ili sa Altajskog područja. Haplogrupa Q također ima korijene u Centralnoj Aziji, migrirajući na istok u Sjevernu Ameriku.

Grupe koje potiču od haplogrupe NO (M214)[uredi | uredi izvor]

NO Haplogrupa se pojavila prije oko 35-40 hiljada godina u istočnoj Aziji.
− Moguće je da i haplogrupa N potiče iz istočne Azije, odakle se širila na zapad i sjecer Sibir, da bi postala uobičajena kod uralskih naroda. Haplogrupa O je najučestalija u Istočnoj i Jugoistočnoj Aziji, a najniža frekvencija joj je na otocima Južnog Pacifika, Centralne i Južne Azije.

Groupe koje potiču od haplogrupe P (M45)[uredi | uredi izvor]

Haplogrupa P (M45) ima dvije grane: Q-M242 i R-M207, koje su zajednički markeri M45 pored najmanje 18 drugih jednostrukih nukleotidnih polimorfizama (SNP).

Haplogrupa Q je definirana putem SNP M242. Vjeruje se da je potekla iz Centralne Azije prije oko 17 do 22 hiljade godina .[5][6] Podgrane haplogrupe Q sa njenim mogućim mutacijama, prema stablu International Society of Genetic Genealogy (SOGG) (2008):[7]

Haplogrupa R

Diversifikacija haplogrupe R i njenih potomačkih grupa

Haplogrupa R je definirana po SNP M207. Glavnina haplogrupe R (Y-DNK) je predstavljena lozama R1a i R1b. R1a likely se vjerovatno prvo pojavio u Južnoj Aziji ili (manje vjerovatno) evroazijskim stepama, a vezana je za Skitske kulture i ekspanziju proto-IIndondo-Evropljana. Iprimarna je u centralnoj i južnoj Aziji i istočnoj Evropi. R1b vjerovatno potiče iz centralne [[Azija|Azije. Dominantna je haplogrupa zapadne Evrope i rasprostranjena u različitim narodima Azije i Afrike. Njena podgrana R1b1a2 (M269) je uobičajenq među recentnim evropskim populacijama, posebno u zapadnoj Evropi.

Hronologija razvoja haplogrupa u Evropi[uredi | uredi izvor]

Haplogrupa Moguće vrijeme porijekla
(Prije n hiljada godina)
Moguće mjesto porijekla Najviša učestalost
K 40.000 Južna Azija ili Zapadna Azija
T 30.000 Zapadna Azija
J 30.000 Srednji Istok
R 28.000 Južna Azija ili Centralna Azija
E1b1b-M35 26.000 Istočna Afrika
I 25.000 Balkan
R1a1 21.000 Južna Rusija
R1b 20.000 Oko Kaspijskog mora ili Centralna Azija
E1b1b-M78 18.000 Egipat/Libija
G 17.000 Između Indije i Kavkaza
I2 17.000 Balkan
J2 15.000 Sjeverna Mezopotamija
I2b 13.000 Centralna Evropa
N1c1 12.000 Sibir
I2a 11.000 Balkan
R1b1b2 10.000 Sjever ili jug Kavkaza
J1 10.000 Arabijski poluotok
E1b1b-V13 10.000 Balkan Albanija
I2b1 9.000 Centralna Evropa Njemačka
I2a1 8.000 Pirineji[9][10]
I2a2 7.500 Dinarske Alpe
E1b1b-M81 5.500 Magreb Berberi
I1 5.000 Skandinavija
R1b-L21 4.000 Centralna ili istpčna Evropa
R1b-S28 3.500 Oko Alpa
R1b-S21 3.000 Frizija ili Centralna Evropa
I2b1a < 3.000 Velika Britanija

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Understanding Haplogroups: How are the haplogroups named?|url=http://www.familytreedna.com/understanding-haplogroups.aspx%7Cpublisher=Family Tree DNA.
  2. ^ Y-DNK Haplogrupno stablo Tree 2014
  3. ^ Passarino, Giuseppe; Cavalleri, Gianpiero L; Lin, Alice A; Cavalli-Sforza, LL; Børresen-Dale, AL; Underhill, PA (2002). "Different genetic components in the Norwegian population revealed by the analysis of mtDNA and Y chromosome polymorphisms". European Journal of Human Genetics 10 (9): 521–529. PMID 12173029. doi:10.1038/sj.ejhg.5200834. 
  4. ^ Karlsson, Andreas O; Wallerström, Thomas; Götherström, Anders; Holmlund, Gunilla (2006). "Y-chromosome diversity in Sweden – A long-time perspective". European Journal of Human Genetics 14 (8): 963–970. PMID 16724001. doi:10.1038/sj.ejhg.5201651. 
  5. ^ Fagundes, Nelson J.R.; Ricardo Kanitz, Roberta Eckert, Ana C.S. Valls, Mauricio R. Bogo, Francisco M. Salzano, David Glenn Smith, Wilson A. Silva, Marco A. Zago, Andrea K. Ribeiro-dos-Santos, Sidney E.B. Santos, Maria Luiza Petzl-Erler, and Sandro L.Bonatto (2008). "Mitochondrial Population Genomics Supports a Single Pre-Clovis Origin with a Coastal Route for the Peopling of the Americas" (pdf). American Journal of Human Genetics 82 (3): 583–592. PMC 2427228. PMID 18313026. doi:10.1016/j.ajhg.2007.11.013. Arhivirano s originala, 25 Mart 2009. Pristupljeno 4 Februar 2015. Since the first studies, it has been found that extant Native American populations exhibit almost exclusively five mtDNA haplogroups (A–D and X)6 classified in the autochthonous haplogroups A2, B2, C1, D1, and X2a.7 Haplogroups A–D are found all over the New World and are frequent in Asia, supporting a northeastern Asian origin of these lineages  Nepoznat parametar |url-status= ignorisan (pomoć); Provjerite vrijednost datuma kod: |archivedate=, |accessdate= (pomoć)
  6. ^ Zegura, S. L.; Karafet, TM; Zhivotovsky, LA; Hammer, MF (2003). "High-Resolution SNPs and Microsatellite Haplotypes Point to a Single, Recent Entry of Native American Y Chromosomes into the Americas". Molecular Biology and Evolution 21 (1): 164–75. PMID 14595095. doi:10.1093/molbev/msh009. 
  7. ^ [1]
  8. ^ {{cite journal |author=Bortolini MC, Salzano FM, Thomas MG, et al. |title=Y-chromosome evidence for differing ancient demographic histories in the Americas |journal=Am. J. Hum. Genet. |volume=73 |issue=3 |pages=524–39 |date=September 2003 |pmid=12900798 |pmc=1180678 |doi=10.1086/377588 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0002-9297(07)62016-3.
  9. ^ Rootsi S., Magri C., Kivisild T., et al. (2004):Phylogeography of Y-chromosome haplogroup I reveals distinct domains of prehistoric gene flow in Europe. Am. J. Hum. Genet., 75 (1): 128–137.
  10. ^ [2]

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]