Hatice Efsun Arda
| Hatice Efsun Arda | |
|---|---|
 | |
| Polje | razvojna biologija, sistemska biologija, genomika, genetika |
| Institucija | Nacionalni institut za rak Nacionalni instituti za zdravlje |
| Alma mater | Univerzitet Boğaziçi Medicinski fakultet Univerziteta Massachusetts |
| Akademski mentor | Marian Walhout |
| Poznat(a) po | istraživanjima razvoja ljudske gušterače, ćelijskih loza gušterače i regulatorne genomike |
Hatice Efsun Arda jest turska razvojna i sistemska biologinja koja proučava razvoj ljudske gušterače, genske regulatorne mreže i genomsku osnovu bolesti povezanih s gušteračom, naročito dijabetesa, pankreatitisa i raka gušterače.[1][2] Vodi Grupu za razvojnu genomiku pri Nacionalnom institutu za rak u sastavu Nacionalnih instituta za zdravlje u Sjedinjenim Američkim Državama.[1]
Diplomirala je molekularnu biologiju i genetiku na Univerzitetu Boğaziçi.[1] Doktorirala je sistemsku biologiju na Medicinskom fakultetu Univerziteta Massachusetts, gdje je u grupi Marian Walhout istraživala genske regulatorne mreže povezane s metabolizmom modelnog organizma Caenorhabditis elegans.[1][3]
Nakon doktorata obavila je postdoktorsko usavršavanje na Univerzitetu Stanford, gdje je u laboratoriji Seunga K. Kima proučavala razvojnu biologiju i genomiku ljudske gušterače.[1] Tokom tog rada razvijala je metode za izdvajanje primarnih ćelija gušterače i koristila transkriptomske i epigenomske pristupe za proučavanje promjena u funkciji i identitetu ćelija tokom ljudskog razvoja.[1]
Godine 2017. pridružila se NIH-u kao Stadtman principal investigator u Laboratoriji za biologiju receptora i ekspresiju gena pri NCI-ju.[1] Njen laboratorij proučava kako genske regulatorne mreže upravljaju razvojem, širenjem i funkcijom ljudskih ćelija gušterače, uz upotrebu primarnih ljudskih ćelija, matičnih ćelija, uređivanja genoma i jednoćelijskog sekvenciranja.[1][2]
Među njenim značajnim radovima ubrajaju se istraživanja koja su pokazala da se genska regulacija u ljudskoj gušterači mijenja s dobi i da su pojedini takvi obrasci povezani s funkcijom beta ćelija i rizikom za dijabetes.[4] U drugim radovima opisala je epigenomsku osnovu ćelijskog identiteta i rizika za bolest u ljudskoj gušterači.[5]
Odabrani radovi
[uredi | uredi izvor]- Gene regulatory networks governing pancreas development (Genske regulatorne mreže koje upravljaju razvojem gušterače) (2013)[6]
- Age-Dependent Pancreatic Gene Regulation Reveals Mechanisms Governing Human β Cell Function (Dobno zavisna genska regulacija u gušterači otkriva mehanizme koji upravljaju funkcijom ljudskih beta ćelija) (2016)[4]
- A Chromatin Basis for Cell Lineage and Disease Risk in the Human Pancreas (Hromatinska osnova ćelijske loze i rizika za bolest u ljudskoj gušterači) (2018)[5]
Reference
[uredi | uredi izvor]- 1 2 3 4 5 6 7 8 "H. Efsun Arda, Ph.D." NIH Intramural Research Program. Arhivirano s originala, 13. 4. 2026. Pristupljeno 1. 4. 2026.
- 1 2 "Getting to Know 11 Stadtmans". The NIH Catalyst. 29. 3. 2022. Pristupljeno 1. 4. 2026.
- ↑ "C. Elegans Metabolic Gene Regulatory Networks". eScholarship@UMassChan. University of Massachusetts Medical School. 30. 7. 2010. Arhivirano s originala, 16. 5. 2021. Pristupljeno 1. 4. 2026.
- 1 2 Arda, H. Efsun; Li, Lingyu; Tsai, Jennifer; Torre, Eduardo A.; Rosli, Yenny; Peiris, Heshan; Spitale, Robert C.; Dai, Chunhua; Gu, Xueying; Qu, Kun; Wang, Pei; Wang, Jing; Grompe, Markus; Scharfmann, Raphaël; Snyder, Michael S.; Bottino, Rita; Powers, Alvin C.; Chang, Howard Y.; Kim, Seung K. (2016). "Age-Dependent Pancreatic Gene Regulation Reveals Mechanisms Governing Human β Cell Function" [Dobno zavisna genska regulacija u gušterači otkriva mehanizme koji upravljaju funkcijom ljudskih beta ćelija]. Cell Metabolism. 23 (5): 909–920. doi:10.1016/j.cmet.2016.04.002.
- 1 2 Arda, H. Efsun; Tsai, Jennifer; Rosli, Yenny R.; Giresi, Paul G.; Bottino, Rita; Greenleaf, William J.; Chang, Howard Y.; Kim, Seung K. (2018). "A Chromatin Basis for Cell Lineage and Disease Risk in the Human Pancreas" [Hromatinska osnova ćelijske loze i rizika za bolest u ljudskoj gušterači]. Cell Systems. 7 (3): 310–322.e4. doi:10.1016/j.cels.2018.07.007.
- ↑ Arda, H. Efsun; Benitez, Cecil M.; Kim, Seung K. (2013). "Gene regulatory networks governing pancreas development" [Genske regulatorne mreže koje upravljaju razvojem gušterače]. Developmental Cell. 25 (1): 5–13. doi:10.1016/j.devcel.2013.03.016.
