Henri-Georges Clouzot

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Henri-Georges Clouzot
Henri-Georges and Vera Clouzot 1953.jpg
Henri-Georges i Vera Clouzot, slika iz 1953. godine
Rođenje Henri-Georges Clouzot
Niort, Francuska
Smrt 12. januar 1977. (69 god.)[1]
Pariz, Francuska
Nacionalnost Francuz
Zanimanje Filmski režiser, scenarist i producent
Godine aktivnosti 1931–1968
Značajan rad Gavran
Nadnica za strah
Đavolice
Quai des Orfèvres

Henri-Georges Clouzot, (fon. Anri Žorž Kluzo) bio je francuski filmski režiser, scenarist i producent. Ostao je najbolje upamćen po svom radu na filmovima u žanru trilera. Režirao je filmove kao što su: Nadnica za strah (Le Salaire de la Peur) 1952. i Đavolice (Les Diaboliques) 1954, koji su uvršteni od strane kritičara među najveće filmove iz 1950-ih. Clouzot je također režirao i dokumentarne filmove, uključujući Picassova misterija, koji je proglašen nacionalnim blagom od strane francuske vlade.

Clouzot je bio rani ljubitelj kina i, želeći da gradi karijeru kao pisac scenarija, preselio se u Pariz. Kasnije ga je zaposlio producent Adolphe Osso da radi u Berlinu, gdje je pisao verzije njemačkog filma na francuskom jeziku. Nakon što je bio otpušten iz njemačkog studija zbog njegovog prijateljstva sa jevrejskim producentima, Clouzot se vratio u Francusku, gdje je proveo dugi niz godina vezan za krevet nakon što je obolio od tuberkuloze. Nakon oporavka, Clouzot je našao posao u tada okupiranoj Francuskoj od strane nacista za vrijeme Drugog svjetskog rata. Radio je kao scenarist za Continental Films koji je bio u njemačkom vlasništvu. U Continentalu, Clouzot je napisao i režirao filmove koji su bili veoma popularni u Francuskoj. Njegov drugi film Gavran je privukao kontroverze oko njegovog oštrog pogleda na francuske provincije pa je bio otpušten iz Continentala prije nego je film pušten na prikazivanje u kinima. Kao rezultat njegove povezanosti sa Continentalom, Clouzotu je bilo zabranjeno od strane francuske vlade da radi na filmovima sve do 1947 godine.

Nakon što je zabrana bila ukinuta, Clouzot je obnovio svoju reputaciju i popularnost u Francuskoj tokom kasnih 1940-ih sa uspješnim filmovima, uključujući Quai des Orfèvres. Nakon izlaska njegove komedije Miquette et sa mère, Clouzot se oženio sa Vérom Gibson-Amado, koja će glumiti u njegova naredna tri dugometražna filma. Tokom ranih i sredinom 1950-ih, Clouzot je osvojio priznanja od međunarodne kritike i publike za filmove Nadnica za strah i Đavolice. Oba filma će poslužiti kao izvorni materijal za druge obrade tokom kasnijih decenija. Nakon prikazivanja filma Istina (La Vérité), Clouzotova supruga Véra je umrla od srčanog udara nakon čega je Clouzot patio od depresije, raznih bolesti a njegova karijera od novih kritičkih stavova filmova iz Francuskog novog vala. Clouzot je postao manje aktivan u kasnijim godinama, ograničavajući se na nekoliko televizijskih i dokumentarnih kao i dva igrana filma tokom 1960-ih. Clouzot je napisao nekoliko nesnimljenih scenarija 1970, a umro je u Parizu 1977. godine.

Alfred Hitchcock je smatrao Clouzota vrlo ozbiljnim rivalom za titulu majstora trilera, pa je film Psiho (1960) snimljen sa ciljem da Hitchcock nadmaši Clouzotov film Đavolice (Les Diaboliques)).[2]

Rane godine[uredi | uredi izvor]

Henri-Georges Clouzot je rođen u Niortu, Francuska, od majke Suzanne Clouzot i oca Georgesa Clouzouta, vlasnika knjižare. Henri-Georges je bio prvi od troje djece u porodici koja se ubrajala među srednju klasu. Godine 1922, knjižara Clouzotovog oca je bankrotirala a njegova porodica se preselila u Brest, gdje je njegov otac postao aukcionar.[3]U Brestu, Henri-Georges se upisao na mornaričku akademiju, ali nije bio u mogućnosti da postane pitomac zbog kratkovidnosti.[4]U dobi od 18, Clouzot je otišao u Pariz da studira političke nauke.[5]Dok je živio u Parizu, sprijateljio se sa nekoliko urednika časopisa. Njegov spisateljski talent otvorio mu je vrata pozorišta i filma da postane dramski pisac, tekstopisac i adapter scenarija. Zahvaljujući kvalitetu njegovog rada glavni producent Adolphe Osso ga zapošljava i šalje ga u Njemačku da radi za Studio Babelsberg u Berlinu, i da prevodi scenarije za filmove na stranom jeziku koji su snimljeni tamo. [6]

Filmska karijera[uredi | uredi izvor]

Karijera scenariste (1931–1942)[uredi | uredi izvor]

Tokom 1930-ih, Clouzot je radio na pisanju i prevođenju scenarija, dijaloga i povremeno stihova za više od dvadeset filmova.[7]Dok je živio u Njemačkoj, upoznao se sa filmovima F. W. Murnaua i Fritza Langa i bio je duboko pod uticajem njemačkog ekspresionističkog stila. Godine 1931, napravio je svoj prvi kratki film, La Terreur des Batignolles na osnovu scenarija Jacquesa de Baroncellia. Film je komedija u kojoj se pojavljuju tri glumca i traje 15 minuta. Historičar filma i kritičar Claude Beylie ocjenjuje komediju kao "iznenađujuće dobro napravljenu sa izrazitim korištenjem sjene i kontrastnog osvjetljenja što je Clouzot koristio na svojim dugometražnim ostvarenjima godinama kasnije ". Clouzotova zadnja supruga Ines de Gonzalez, izjavila je 2004. godine da film La Terreur des Batignolles nije ništa doprinio njegovoj popularnosti. U Berlinu, Clouzot je vidio nekoliko parada u čast Adolfa Hitlera i bio je šokiran koliko je Francuska bila nesvjesna svega šta se događa u Njemačkoj. Clouzot je 1934. godine bio otpušten iz Universum Film Studiosa zbog njegovog prijateljstva sa jevrejskim filmskim producentima, kao što su Adolphe Osso i Pierre Lazareffe.

Godine 1935, ustanovljeno je da boluje od tuberkuloze i poslat je na liječenje u Gornju Savoju, a zatim u Švicarsku, gdje je ležao nepokretan gotovo pet godina. Vrijeme koje je Clouzot proveo u sanatoriju imalo je jak uticaj na njegovu daljnju karijeru. Dok je bio prikovan za krevet, stalno je čitao i naučio je mehaniku pripovijedanja kako bi poboljšao svoje scenarije. Clouzot je također studirao krhku prirodu drugih pacijenata u sanatoriju. Tokom tog perioda Clouzot je imao vrlo malo novca, pa je dobivao finansijsku i moralnu podršku svoje porodice i prijatelja. U vrijeme kada je napustio sanatorij i vratio se u Pariz, izbija Drugi svjetski rat.[8]Francuski film se znatno promijenio, jer su mnogi producenti koje je poznavao napustili Francusku bježeći pred nacizmom.

Zbog zdravstvenih problema biva pošteđen vojne službe. 1939. godine upoznaje se sa glumcem Pierreom Fresnayom, koji je već bio poznata filmska zvijezda u Francuskoj. Clouzot je napisao scenarij za Fresnaya, njegovo jedino režisersko ostvarenje pod nazivom Duel, kao i dvije pozorišne predstave: On prend les mêmes, koja je izvedena u decembru 1940. godine, i Comédie en trois actes (Komedija u tri čina) koja je izvedena 1942. godine. I pored pisanja scenarija za filmove i predstave, Clouzot je bio tako siromašan da je pokušavao prodati tekstove pjesama za francusku pjevačicu Edith Piaf, koja je odbila da ih otkupi. [9]Nakon što je Francuska bila napadnuta od strane Njemačke i biva okupirana, filmska producentska kuća kojom je upravljao njemački Continental Film osnovana je u Francuskoj u oktobru 1940. [10]Alfred Grevin, direktor Continentala poznavao je Clouzota iz Berlina i nudi mu da radi na prilagođavanju priča pisca Stanislas-André Steemana. Clouzotu je bilo neprijatno da radi za Nijemce, ali mu je bio očajnički potreban novac i nije mogao odbiti Grevinovu ponudu. Prvi film koji je uradio za Continental bio je adaptacija Steemanovog romana u žanru misterije Six hommes mort (Šest mrtvih ljudi) ali je, pod uticajem glumice Suzy Delair, preimenovao film u Le Dernier des six (Posljednja šestorka). Dok je pisao scenarij, dopuštao joj je da izabere imena likova koje bi voljela da glumi.

Rani režiserski radovi (1942-1947)[uredi | uredi izvor]

Nakon uspjeha Posljednje šestorke Clouzot je angažovan da radi kao šef Continentala u odjelu za scenarij. [11]Započeo je rad na svojoj drugoj adaptaciji Steemana, koju će također i režirati, pod nazivom Ubica živi na broju 21. U filmu glume Fresnay i Delair igrajući iste uloge kao i u filmu Posljednja šestorka. [12]Film je pušten na prikazivanje 1942. godine i bio je dosta popularan kod publike i kritike. Sljedeći film je bio Gavran zasnovan na istinitoj priči iz 1922. o jednoj francuskoj ženi koja je poslala pismo pisano otrovnom olovkom. Grevin je bio protiv toga da Clouzot režira ovaj film, navodeći da je tema bila "opasna". Gavran je bio poslednji film na kojem su Fresnay i Clouzot radili zajedno. Clouzot je koristio sve moguće načine u pokušaju da naljuti glumca tokom snimanja, i nakon što se posvađao sa Fresnayevom suprugom, Yvonne Printemps, Fresnay i Clouzot prekidaju prijateljstvo. Gavran je postigao veliki uspjeh u Francuskoj, sa gotovo 250.000 posjetilaca koji su ga vidjeli u prvim mjesecima prikazivanja.[13]Film je objavljen 1943. godine i smatran je kontroverznim kako kod desničarske Vichyeve Francuske tako i kod ljevičarskog pokreta otpora i Katoličke crkve. Katolička crkva je smatrala film "bolnim i teškim, neprekidno morbidnim u svojoj složenosti" [14]Vichyeva štampa ga je ocijenila kao antitezom Francuske revolucije i zatražili su da se zabrani zbog nemoralnih vrijednosti. [15]Anti-nacistički pokret otpora smatrao ga je nacističkom propagandom zbog negativnog prikazivanja francuskog stanovništva. [16]Dva dana prije izlaska Gavrana Continental je dao otkaz Clouzotu.

Nakon oslobođenja Francuske od nacističke okupacije, Clouzot i nekoliko drugih režisera završili su na sudu zbog saradnje sa Nijemcima. Kao kazna bilo mu je zabranjeno da se približava bilo kojem filmskom snimanju ili da koristi kameru sve do kraja života. Clouzot je dobijao pisma od strane medija, filmskih stvaralaca i umjetnika kao što su Jean Cocteau, René Clair, Marcel Carné i Jean Paul Sartre, koji su bili protiv presude. Kasnije mu je kazna skraćena sa životne na dvije godine zabrane. Ne postoji nijedan službeni dokument u kojem je bilo prostora za izvinjenje ili žalbu. Tokom svog dvogodišnjeg progonstva sa snimanja, Clouzot je radio s jednim od svojih pristalica, Jean-Paul Sartreom, koji je bio jedan od prvih ljudi koji su branili Gavrana.

Povratak na film i pohvale (1947-1960)[uredi | uredi izvor]

Filmografija[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Lloyd 2007, str. 8
  2. ^ "Trivia na imdb.com". imdb.com. Pristupljeno 26.4.2016.. 
  3. ^ Lloyd 2007, str. 5.
  4. ^ Hayward 2005, str. 1.
  5. ^ Mayne 2007, str.21
  6. ^ Hayward 2005, str. 2.
  7. ^ Lloyd 2007, str. 1.
  8. ^ Mayne 2007, str.22
  9. ^ Lloyd, 2007, str. 2.
  10. ^ Lloyd, 2007, str. 30
  11. ^ Mayne 2007, str.1
  12. ^ Lloyd, 2007, str. 35
  13. ^ Lloyd, 2007, str. 3
  14. ^ Mayne 2007. godine. str.73
  15. ^ Lanzoni 2004. godine, p.123
  16. ^ Lanzoni 2004. godine, str.122

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]