Južnoafrička Republika
 | Ovom članku potrebna je jezička standardizacija, preuređivanje ili reorganizacija. |
 | Ovaj članak ili neki od njegovih odlomaka nije dovoljno potkrijepljen izvorima (literatura, veb-sajtovi ili drugi izvori). |
| Južnoafrička Republika Republic of South Africa Republiek van Suid-Afrika iRiphabliki yase Ningizimu Afrika |
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||
| Himna: "Himna Južnoafričke Republike" |
||||||
 Položaj Južnoafričke Republike
|
||||||
| Glavni grad | Pretoria (izvršna vlast), Cape Town (zakonodavna vlast) Bloemfontein (pravosudna vlast) |
|||||
| Službeni jezik | engleski (afrikaans, zulu, xhosa, swazi, ndebele, južni sotho, sjeverni sotho, tsonga, tswana i venda) | |||||
| Državno uređenje | ||||||
| Cyril Ramaphosa | ||||||
| David Mabuza | ||||||
| Zakonodavstvo | ||||||
| Nezavisnost | Od Ujedinjenog Kraljevstva 31. maja 1910. | |||||
| Površina | ||||||
• Ukupno |
1.219.912 km2 (24.) | |||||
| 0 | ||||||
| Stanovništvo | ||||||
• Ukupno |
44.344.136 (26.) | |||||
• Gustoća |
36/km2 | |||||
| Valuta | Rand (100 centa) | |||||
| Vremenska zona | UTC +2 | |||||
| Pozivni broj | 27 | |||||
| Internetska domena | .za | |||||
.svg)
Južnoafrička Republika (engleski: Republic of South Africa, skraćeno JAR) je republika na jugu Afrike. Nalazi se na južnoj ivici Afrike i graniči s Namibijom, Bocvanom, Zimbabveom, Mozambikom i Esvatinijem. Mala država Lesoto u potpunosti je obuhvaćena južnoafričkom teritorijom. Privreda Južne Afrike je najsnažnija na afričkom kontinentu sa modernom infrastrukturom. Površina Južne Afrike iznosi 1.221.000 km2.
Južnoafrička republika ima tri glavna grada: Dok vlada zasjeda u Pretoriji, parlament se nalazi u Cape Townu, a glavni apelacijski sud u Bloemfonteinu. Prema broju stanovnika, najveći gradovi u JAR-u su Cape Town i Johannesburg. Kao lingua franca koristi se engleski jezik. Pored njega, afrikaans i još devet jezika bantu naroda imaju status službenog jezika. Univerzitet u Cape Townu je prema britanskom magazinu THE najbolji u cijeloj Africi, dok je Tehnički univerzitet Tshwane u Pretoriji jedan od najvećih na kontinentu
JAR je jedina država Afrike koja je dio Grupe 20 najjačih ekonomija na svijetu, te je zahvaljujući svom dinamičnom privrednom razvoju svrstana u red BRICS država. Južnoafrička republika je jedna od država osnivača Ujedinjenih nacija i sjedište je parlamenta Afričke unije, koji se nalazi u Johannesburg-Midrandu.
Opće informacije
[uredi | uredi izvor]Južnoafrička republika je država u kojoj žive ljudi raznih nacionalnisti i kultura. Međutim, često dolazi do konflikata između tih nacionalnih grupa, zbog čega se JAR često suočavala sa problemima i nemirima zasnovanim na međunacionalnim tenzijama između neeuropskog većinskog naroda (crnaca) i bijelih stanovnika europskog porijekla, koji čine manjinu. Te tenzije imale su veliki utjecaj na historiju i politički razvoj Južnoafričke republike. Kojsanski narodi, koji i danas žive kao lovci i sakupljači, marginalizirani su od strane južnoafričkog društva i države.
Nasionale Party, partija bijelaca koji govore afrikaans jezikom te koji su većinom bili holandskog, njemačkog i francuskog porijekla, nakon dobijenih izbora 1948. započela je u preuređenje svih segmenata južnoafričkog društva s ciljem da sprovodi politiku takozvanog "podijeljenog razvoja", poznatijem kao Apartheid. Takvo preuređenje, međutim, već počelo pod ranijim britansko-burski orijentisanim vladama te je do izbora Frederika Willema de Klerka 1989. to bila i zvanična državna politika. Preokret se dogodio 1990, nakon višegodišnje mirne borbe marginaliziranog crnog stanovništva pod vodstvom Nelsona Mandele. Parlamentarni izbori 1994. bili su prvi na kojim su svi stanovnici JAR-a imali ista glasačka prava. Oni su uzrokovali temeljne promjene političkog života u državi.
Etimologija
[uredi | uredi izvor]Naziv "Južna Afrika" izveden je iz geografskog položaja zemlje, na samom jugu Afrike. Nakon formiranja, zemlja je na engleskom dobila naziv Južnoafrička Unija, a na nizozemskom Unie van Zuid-Afrika, što odražava njeno porijeklo iz ujedinjenja četiri ranije odvojene britanske kolonije. Od 1961, dugo službeno ime na engleskom jeziku bilo je "Južnoafrička Republika" i Republiek van Suid-Afrika na Afrikaansu. Od 1994. država ima službeno ime na svakom od svojih 11 službenih jezika.
Mzansi, izvedeno od Xhosa imenice uMzantsi koja znači "jug", kolokvijalni je naziv za JAR,[1][2] dok neke panafričke političke stranke preferiraju izraz "Azanija".
Historija
[uredi | uredi izvor]Južnu Afriku su prvi oplovili Feničani, kasnije su s njome trgovali Arapi, Indijci a dolazili su joj čak i Kinezi. "Otkrio" ju je Bartolomeu Dias. Prvi su se počeli naseljavati Holanđani (Buri), hugenoti iz Francuske ali i drugi narodi. Nakon engleske intervencije, Buri su 1835. osnovali republike Transval, Natal i Oranje. Zbog velike količine zlata Englezi su nakon neuspješnog Prvog burskog rata poveli Drugi te porazili Bure. Englezi su prvi na svijetu pravili koncentracione logore. Kasnije zbog otpora crnačkog stanovništva Buri i Englezi su se pomirili te stvarali uslove za potlačivanje crnaca. Oni čine oko 1/5 stanovništva, ali su uspjeli da se zadrže na vlasti. Ta vlast politiku aparthejda. Do 1990. Namibija je bila pod okupacijom JAR-a, ali joj to niko nije priznavao. Prvi slobodni izbori održani su 1994, a Nelson Mandela postao je prvi crni predsjednik JAR-a. Uvjeti su se promijenili, ali bijelci su i dalje na višem stupnju razvoja od crnaca.
Vlada
[uredi | uredi izvor]Predsjednik i premijer je Cyril Ramaphosa.
Odnosi Južnoafričke Republike i Bosne i Hercegovine
[uredi | uredi izvor]Odnosi Južnoafričke Republike i Bosne i Hercegovine su uspostavljeni 23.03.1995. Trenutno, Bosna i Hercegovina nema ambasadu u Južnoafričkoj Republici.
Političke podjele
[uredi | uredi izvor]![[icon]](https://bs.wikipedia.org/wiki/Datoteka:Wiki_letter_w_cropped.svg){kind=small} | Ovaj odlomak potrebno je proširiti. Možete pomoći dodavanjem sadržaja. |
Geografija
[uredi | uredi izvor]Nalazi se na samom jugu Afrike. Izlazi na Atlantski i Indijski okean. Površina je 1.221.035 km2, a ima oko 41 milion stanovnika. Reljef je uz samu obalu nizijski, a u unutrašnjosti su planine i gorja. Najviši vrh je visok 3482 metra. Klima je umjereno tropska, na sjeveru i suptropska a na jugu nešto izmijenjena. Glavne rijeke su Val i Oranje. Glavni grad je Pretoria, a ostali važni su Port Elizabet, Derben, Johansburg, Cape Town i Moselbej. Biljni svijet je različit: postoje polupustinje, savane, stepe, a na krajnjem jugu je sredozemna klima.
Privreda
[uredi | uredi izvor]Podijeljena je na sedam pokrajina sa samoupravom, i šest autonomnih bantustana. Novac koji se koristi je rand. Južnoafrička Republika je jako razvijena industrijsko agrarna zemlja. U bruto društvenom dohotku najveći učinak ima industrija sa 53%, 20%rudarstvo i 7% poljoprivreda. Veliki dio ima strani kapital. Bogatstvo države se uveliko bazira na rudnom bogatstvu. Posjedi su veoma krupni. Oko 16% teritorije je obradivo. Izdvaja se prehrambena industrija, i proizvodnja kukuruza, pšenice, pamuka, duhana, šećerne trske, ananasa, kikirikija itd. Od stočarstva treba izdvojiti 12,6 miliona goveda, 32 miliona ovaca, i još puno koza i konja. Ovce se uglavnom uzgajaju radi vune. Rude koje se vade su: zlato (637 tona), dijamant, hromove rude (3,6 miliona tona), platina, antimon, gvozdena ruda, bakar, srebro, olovo, cink, kalaj i magnezij. Industrija se bazira na metalurgiji, brodogradnji, elektrolitskom bakru, mašinogradnji, hemijskoj, tekstilno, drvnoj i grafičkoj industriji. Po UN klasifikaciji, JAR je država sa srednjim prihodom, izdašnim resursima, i razvijenim finansijskim, energetskim, transportnim i komunikacijskim sektorima. Berza je veoma razvijena, uz modernu infrastrukturu, koja omogućava efikasnu distribuciju robe do glavnih urbanih centara cijelog regiona.
Nezaposlenost je veoma izražena, kao i nejednakost prihoda, slično Brazilu.
Izvoze u afričke zemlje, Njemačku, SAD, Kinu, Japan Ujedinjeno Kraljevstvo i Španiju. Najviše se izvoze: kukuruz, dijamanti, voće, zlato, metali i minerali, šećer i vuna. Najviše uvoze mašine, vozila, hemikalije, industrijsku robu i naftu.
Stanovništvo
[uredi | uredi izvor]Južna Afrika ima 40,6 miliona stanovnika i glavni grad je Pretorija. Stanovništvo je uglavnom crnačko (75,2%), ali ima i bijelaca (13,6%), mješanaca (8,6%) i azijata (2,6%). Većina crnaca i bijelaca pripada kršćanstvu, dok su većina Azijata hindusi.
Južnoafrička Republika ima 11 zvaničnih jezika od kojih su 2 europskog porijekla: Engleski i Afrikans (kojim govore bijelci holandskog porijekla), a ostali afričkog. Zulu je afrička etnička grupa od oko 5 miliona ljudi koji većinom žive u provinciji KvaZulu-Natal u Južnoj Africi.
Kultura
[uredi | uredi izvor]Južnoafrička Republika je bila domaćin FIFA Svjetskog prvenstva u fudbalu, 2010. godine. To je prvo takvo prvenstvo na afričkom kontinentu.
Relevatni članci
[uredi | uredi izvor]Reference
[uredi | uredi izvor]- ↑ Johannesburg : the elusive metropolis. Sarah Nuttall, Achille Mbembe. Durham: Duke University Press. 2008. ISBN 978-0-8223-8121-1. OCLC 428433302.CS1 održavanje: others (link)
- ↑ "Mzansi Ditoliki | Deaf Federation of South Africa". web.archive.org. 16. 1. 2014. Arhivirano s originala 16. 1. 2014. Pristupljeno 26. 6. 2021.CS1 održavanje: bot: nepoznat status originalnog URL-a (link)
Vanjski linkovi
[uredi | uredi izvor]
- Službeni sajt Vlade Južnoafričke Republike
- Južnoafrička Republika na CIA World Factbook
- Južnoafrička Republika na BBC News
.svg)
 | ||
Normativna kontrola  |
|
|---|