Jugoslavenske ekspedicije na Himalaje

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu

Jugoslavenske ekspedicije na Himalaje organizovane su od 1960.-1975. god. sa ciljem priprema za osvajanje Mount Everesta, najvišeg vrha na svijetu. U to vrijeme alpinizam u SR Sloveniji, u odnosu na ostale republike, bio je na daleko višem nivou, pa su Slovenci preuzeli organizacione pripreme. I najveći broj kvalitetnih penjača u ekspedicijama bili su slovenački alpinisti.

JAHE I[uredi | uredi izvor]

JAHE I je bila prva jugoslavanska alpinistična ekspedicija u Himalaje, i trajala je od 6. marta do 3. avgusta 1960. Cilj ekspedicije je bio 7016 metara visoki Trisul I sa usponom po južnom smjeru. Pripreme su počele u proljeće 1959. U jesen je Alpinistički klub Slovenije osnovao Himalajski komitet. Na inicijativu jugoslavenske vlade finansiranje su obezbijedile brojne državne firme. Ekspediciju su sačinjavali: Stane Kersnik (vođa), Ciril Debeljak, Zoran Jerin (novinar), Marjan Keršič, Aleš Kunaver, Ante Mahkota, dr. Andrej Robič. Cilj nije ostvaren zbog nedovoljne opremljenosti, ali su ostvareni usponi:

  • Baratoli 5.720 m; Debeljak, Kunaver, Mahkota
  • Trisul II 6.690 m; Kunaver, Mahkota
  • Trisul III 6.170 m; Keršič, Kunaver, Mahkota [1]
Makalu (8462 m.), peta najviša planina na svijetu iza Mount Everesta, K2, Kangchenjunge i Lhotsea.

JAHE IV[uredi | uredi izvor]

JAHE IV je bila četvrta jugoslavenska alpinistična ekspedicija na Himalaje, i trajala je od 15. avgusta do 18. novembra 1972.[2] Cilj ekspedicije je bio Makalu (8.462 m.), dio lanca Himalaja. Nalazi se oko 22 km istočno od Everesta.

Ekspediciju su sačinjavali: Aleš Kunaver (vođa), Janko Ažman, Stane Belak - Šrauf, Janez Brojan, Danilo Cedilnik, Janez Gregori (zoolog), Zoran Jerin (novinar), Jurij Kunaver, Janez Kunstelj, Matija Maležić, Marjan Manfreda, dr. Borut Pirc, Bojan Polak, Franc Štupnik, Tone Vraber (botaničar) i 9 Šerpa[3]

Na uspon su krenuli po neispenjanom smjeru na južnoj stijeni i u prvom pokušaju dosegli 8.000 m. Naveza Janko Ažman – Matija Malešič tako su postali prvi slovenski i jugoslavenski alpinisti koji su probili magičnu visinu od 8.000 m. Vodja Aleš je navezi na toj visini donio kisik i hranu. Zbog lošeg monsunskog vremena morali su odustati od daljnjeg uspona. Pri povratku su im se cipele raspale pa su se skoro bosonogi vratili u bazni logor.

JAHE VI[uredi | uredi izvor]

JAHE VI je bila šesta jugoslavenska alpinistična ekspedicija u Himalaje, i trajala je od 11. avgusta do 12. novembra 1975. Cilj ekspedicije je bilo 8.462 metra visoki Makalu, dio lanca Himalaje. Nalazi se oko 22 km istočno od Everesta. Ekspediciju su sačinjavali: Aleš Kunaver (vođa), Stane Belak, Zoran Bešlin, Danilo Cedilnik, Janez Dovžan, Boris Erjavec, Viktor Grošelj, Tomaž Jamnik, Stane Klemenc, Ivan Kotnik, Janez Lončar, Marjan Manfreda, dr. Damijan Meško, Bojan Polak, Miran Rebula, Radovan Riedl (TV snimatelj), Roman Robas, Jože Rožič, Dušan Srečnik, Janko Ažman, Nejc Zaplotnik.[3]

JAHE VI je predstavljala do tada najveći uspjeh jugoslavenskog alpinizma u Himalajima. Marjan Manfreda (bez dodatnog kisika, što je tada bio svjetski visinski rekord) i Stane Belak su 6. oktobra 1975, po južnoj stijeni i prvenstvenom smjeru, izveli uspon na vrh u prvom pokušaju i time ostvarili cilj ekspedicije. Uspjehu su doprinijeli 8. oktobra Ažman i Zaplotnik, 10. oktobra Grošelj i Kotnik i 11. oktobra Dovžan.[4] Janez Dovžan je izveo solo uspon na visinu 8.000 m. da bi pomogao Zoranu Bešlinu, koji je predhodnu noć sam preživio na otvorenom, neposredno pod vrhom Makalua.[2]

Bio je to prvi planinski vrh preko 8.000 metara koji su osvojili jugoslavenski alpinisti. Predsjednik Josip Broz Tito je alpiniste odlikovao Ordenom zasluga za narod, sa zlatnom zvijezdom. Cijela ekipa je dobila slovenačku Bloudkovu nagradu, najveće republičko priznanje iz oblasti sporta i mnoga druga priznanja.

Mount Everest, jugozapadna strana

JAHE VII[uredi | uredi izvor]

JAHE VII je bila sedma jugoslavenska alpinistična ekspedicija u Himalaje u proljeće 1979. godine. Ekspedicija imala je za cilj prvi jugoslavenski uspon na najviši vrh svijeta, Mount Everest. Cilj ekspedicije bio je i ispenjati novi smjer po nepenjanom tzv. zapadnom grebenu, koji je nakon toga i dobio naziv - jugoslavenski smjer. Jugoslavenski državni vrh ovaj uspon proglasio je najvećim uspjehom jugoslavenskog sporta do tog vremena.[5]

U ekspediciji su učestvovala 24 penjača, 2 ljekara, 3 novinara i 20 Šerpa. Vođa ekspedicije je bio iskusni Tone Škarja,[6] a penjači su bili uglavnom iz Slovenije, njih dvadeset:[7] Jernej (Nejc) Zaplotnik, braća Andrej i Marko Štremfelj, Stane Belak, Marjan Manfreda, Dušan Podbevšek, Roman Robas i dr. Iz Hrvatske su bili Vladimir Mesarić i Stipe Božić, a iz Bosne i Hercegovine Muhamed Gafić i Muhamed Šišić.

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ "A. Kunaver - YUGOSLAV EXPEDITION TO TRISUL GROUP, 1960". Hymalajan journal, 22, 1960. Pristupljeno 15. 9. 2020.
  2. ^ a b "Aleš Kunaver - MAKALU". Pristupljeno 15. 9. 2020.
  3. ^ a b "SEDAM JUGOSLAVENSKIH HIMALAJSKIH EKSPEDICIJA". HRVATSKI PLANINAR. Pristupljeno 15. 9. 2020.
  4. ^ "PRED 40 LETI: Slovenski alpinisti so osvojili svoj prvi osemtisočak". Regional. Pristupljeno 15. 9. 2020.
  5. ^ "35 godina od prvog jugoslovenskog uspona na Everest". Visokogorci Crne Gore. Pristupljeno 15. 2. 2020.
  6. ^ "Umrl je Tone Škarja: vodja, ki je alpiniste na gori premikal kot »šahovske figure«". Delo. Pristupljeno 15. 9. 2020.
  7. ^ Jugoslaveni na vrhu Mont Everest Beta N - Nostalgija