Kora nadbubrežne žlijezde

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Kora nadbubrežne žlijezde
Gray1185.png
Slojevi kore nadbubrežne žlijezde
Adrenal cortex labelled.jpg
Obilježena kora nadbubrežne žlijezde
Detalji
Latinski Cortex glandulae suprarenalis
Prekurzor Mezoderm[1]
Sistem Endokrini
Identifikatori
Gray's p.1278
TA A11.5.00.007
A13.2.03.005
FMA 15632
Anatomska terminologija

Kora nadbubrežne žlijezde ili korteks nadbubrežne žlijezde, skraćeno adrenalni korteks, nalazi se uz obod nadbubrežne žlijezde, kao njena površinska struktura. Njeni hormoni posreduju reakcije na stres, stvaranjem mineralokortikoida i glukokortikoida, kao što su aldosteron, odnosnokortizol. Također je sekundarno mjesto sinteze androgena.[2]

Slojevi[uredi | uredi izvor]

Kora nadbubrežne žlijezde ima tri glavne zone ili sloja koji se regulirani različitim hormonima, kao što je dolje navedeno. Ova anatomska zonacija može se procijeniti na mikroskopskom nivou, gdje se svaka zona može prepoznati i razlikovati jedna od druge na osnovu strukturnih i anatomskih obilježja.[3]

Zona glomerulosa
Vanjski sloj, zona glomerulosa, je glavno mjesto za proizvodnju aldosterona, mineralokortikoidnog hormona. Sintezu i sekreciju aldosterona uglavnom regulira sistem renin- angiotenzin-aldosteron. Ćelije ove zone luče specifični enzim aldosteron-sintaza (poznat i kao CYP11B2).[4][5] Aldosteron je pretežno odgovoran za dugoročnu regulaciju krvnog pritiska.[6] Njegovi efekti su usmjereni na distalni savijeni tubulus i bubrežnih kanala, gdje izaziva povećanu reapsorpciju natrija i povećanu izlučivanje i kalija (sa glavnim ćelijama) i iona vodika (interkaliranim ćelijama sabirnog kanala).[6] Zadržavanje natrija također je odgovor distalnog dijela debelog crijeva i znojnih žlijezda na stimulaciju receptora za aldosteron. Iako kontinuirana proizvodnja aldosterona zahtijeva uporni ulazak kalcija kroz niskonaponski aktivirani Ca2+ kanal, izolirane ćelije ove zone smatraju se nepobuđenim, sa zabilježenim naponima membrane koji su previše hiperpolarizirani da bi dozvolili ulaz u Ca 2+ kanala.[7]
Izlučivanje aldosterona stimulira i ACTH. [8]
Ekspresiju proteina specifičnih za neurone u ćelijama zone glomeruloze u ljudskom adrenokortikalnom tkivu predvidjelo je i izvijestilo nekoliko autora[9][10][11] i sugerirano je da ekspresija proteina poput molekula adhezije neuronskih ćelija (NCAM) u ćelijama zona glomeruloze odražava regenerativno svojstvo tih ćelija, koje bi izgubile NCAM imunoreaktivnost nakon prelaska na zona fasciculata. [9][12] However, together with other data on neuroendocrine properties of zona glomerulosa cells, NCAM expression may reflect a neuroendocrine differentiation of these cells.[9]
Zona fasciculata
Ova zona smještena je između glomeruloze i retikularisa, a njene ćelije sintetiziraju i luče glukokortikoide, kao što su, kod ljudi, 11-dezoksikortikosteron, kortikosteron i kortizol. Glavni hormon koji stimulira lučenje kortizola kod ljudi je adrenokortikotropni hormon (ACTH) koji se oslobađa iz prednjeg režnja hipofize.[8] Pokazano je da tokom bolesti dojenčadi raste steroidogeni kapacitet zone fasciculata.[8]
Zona reticularis
Unutrašnji kortikalni sloj, zona reticularis proizvodi androgene, uglavnom dehidroepiandrosteron (DHEA), DHEA-sulfat (DHEA-S) i androstenedion (preteča testosterona) kod ljudi. Sekreciju DHEAS-a stimulira i ACTH.[8]

Sinteza hormona[uredi | uredi izvor]

Steroidni put nadbubrežne žlijezde

Prekursor steroida koji se sintetiziraju u kori nadbubrežne žlijezde je holesterol koji se skladišti u vezikulama. Holesterol se može sintetizirati de novo u kori nadbubrežne žlijezde. Ipak, čini se da je glavni izvor holesterola onaj koji se uzima u cirkulirajućih lipoproteina. [13]

Koraci do ove tačke događaju se u mnogim tkivima koja proizvode steroide. Naknadni koraci za stvaranje aldosterona i kortizola, međutim, prvenstveno se javljaju u kori nadbubrežne žlijezde:

  • Progesteron → (hidroksilacija na C21) → 11-deoksikortikosteron → (još dve hidroksilacije na C11 i C18) → aldosteron
  • Progesteron → (hidroksilacija na C17) → 17-alfa-hidroksiprogesteron → (hidroksilacija na C21) → 11-deoksikortizol → (hidroksilacija na C11) → kortizol
Koraci u sintezi steroidnih hormona

Proizvodnja[uredi | uredi izvor]

Kora nadbubrežne žlijezde proizvodi razne kortikosteroidne hormone.

Mineralokortikoidi[uredi | uredi izvor]

Primarni mineralokortikoid, aldosteron, nastaje u adrenokortikalnoj zoni zvanoj zona glomerulosa, djelovanjem enzima aldosteron-sintaza (poznatog i kao CYP11B2).[4][5] Aldosteron je u velikoj mjeri odgovoran za dugoročnu regulaciju krvnog pritiska.[6] Efekti aldosterona na distalni savijeni tubulus i sabirne kanale bubrega gdje izaziva povećanu reapsorpciju natrija i povećanu ekskreciju i kalija (po glavnim ćelijama) i vodikovih iona (interkaliranim ćelijama sabirnog kanala).[6] Zadržavanje natrija je također odgovor distalnog dijela debelog crijeva i znojnih žlijezda stimulacijom receptora aldosterona. Iako kontinuirana proizvodnja aldosterona zahtijeva stalnii ulaz kalcija kroz Ca2+ kanale, aktivirane niskim naponom, izolirane ćelije zona glomeruloze smatraju se nepobuđenim, sa zabilježenim naponima membrane koji su previše hiperpolarizirani da bi dozvolili ulazak u Ca2+ kanale.[7]

Glukokortikoidi[uredi | uredi izvor]

Glukokortikoidi se proizvode u zona fasciculata. Primarni glukokortikoid koji oslobađa nadbubrežna žlijezda je kortizol kod ljudi, a kortikosteron u mnogih drugih životinja. Njegovo lučenje regulira hormon ACTH iz prednjeg režnja hipofize.

Androgeni[uredi | uredi izvor]

Proizvode se u strukturi zona reticularis. Najvažniji androgeni uključuju:

Patologija[uredi | uredi izvor]

Najšešće patološke pojave u kori nadbubrežne žlijezde su:

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ "Embryology of the adrenal gland". Pristupljeno 2007-12-11.
  2. ^ Anatomy Atlases Microscopic|15|292}} – "Adrenal Gland"
  3. ^ Whitehead, Saffron A.; Nussey, Stephen (2001). Endocrinology: an integrated approach. Oxford: BIOS. str. 122. ISBN 978-1-85996-252-7.
  4. ^ a b Curnow KM, Tusie-Luna MT, Pascoe L, et al. (October 1991). "The product of the CYP11B2 gene is required for aldosterone biosynthesis in the human adrenal cortex". Mol. Endocrinol. 5 (10): 1513–22. doi:10.1210/mend-5-10-1513. PMID 1775135.
  5. ^ a b Zhou M, Gomez-Sanchez CE (July 1993). "Cloning and expression of a rat cytochrome P-450 11 beta-hydroxylase/aldosterone synthase (CYP11B2) cDNA variant". Biochem. Biophys. Res. Commun. 194 (1): 112–7. doi:10.1006/bbrc.1993.1792. PMID 8333830.
  6. ^ a b c d Marieb Human Anatomy & Physiology 9th edition, chapter:16, page:629, question number:14
  7. ^ a b Hu C, Rusin CG, Tan Z, Guagliardo NA, Barrett PQ (June 2012). "Zona glomerulosa cells of the mouse adrenal cortex are intrinsic electrical oscillators". J. Clin. Invest. 122 (6): 2046–53. doi:10.1172/JCI61996. PMC 3966877. PMID 22546854.
  8. ^ a b c d Hanukoglu A, Fried D, Nakash I, Hanukoglu I (Nov 1995). "Selective increases in adrenal steroidogenic capacity during acute respiratory disease in infants". Eur J Endocrinol. 133 (5): 552–6. doi:10.1530/eje.0.1330552. PMID 7581984.
  9. ^ a b c Ehrhart-Bornstein M, Hilbers U (1998). "Neuroendocrine properties of adrenocortical cells". Horm. Metab. Res. 30 (6–7): 436–9. doi:10.1055/s-2007-978911. PMID 9694576.
  10. ^ Lefebvre H, Cartier D, Duparc C, et al. (March 2002). "Characterization of serotonin(4) receptors in adrenocortical aldosterone-producing adenomas: in vivo and in vitro studies". J. Clin. Endocrinol. Metab. 87 (3): 1211–6. doi:10.1210/jcem.87.3.8327. PMID 11889190.
  11. ^ Ye P, Mariniello B, Mantero F, Shibata H, Rainey WE (October 2007). "G-protein-coupled receptors in aldosterone-producing adenomas: a potential cause of hyperaldosteronism". J. Endocrinol. 195 (1): 39–48. doi:10.1677/JOE-07-0037. PMID 17911395.
  12. ^ Haidan A, Bornstein SR, Glasow A, Uhlmann K, Lübke C, Ehrhart-Bornstein M (February 1998). "Basal steroidogenic activity of adrenocortical cells is increased 10-fold by coculture with chromaffin cells". Endocrinology. 139 (2): 772–80. doi:10.1210/endo.139.2.5740. PMID 9449652.
  13. ^ London E, Wassif CA, Horvath A, Tatsi C, Angelousi A, Karageorgiadis AS, Porter FD, Stratakis CA (2015). "Cholesterol Biosynthesis and Trafficking in Cortisol-Producing Lesions of the Adrenal Cortex". J Clin Endocrinol Metab. 100 (10): 3660–7. doi:10.1210/jc.2015-2212. PMC 4596036. PMID 26204136.CS1 održavanje: više imena: authors list (link)
  14. ^ Rainey WE, Nakamura Y (February 2008). "Regulation of the adrenal androgen biosynthesis". J. Steroid Biochem. Mol. Biol. 108 (3–5): 281–6. doi:10.1016/j.jsbmb.2007.09.015. PMC 2699571. PMID 17945481.

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

  • SUNY AnatomyLabs|40|04|02|03 – "Posterior Abdominal Wall: Blood Supply to the Suprarenal Glands"
  • Medical Mnemonics |180|2201|412}}
  • BU Histology|14502loa}}