Lisabon

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Lisabon
Alfama-CCBY.jpg
Alfama, dio Lisabona
Grb Položaj
Grb općine Lisabon Položaj naselja Lisabon
Osnovne informacije
Država: Portugal Portugal
Stanovništvo: 564.657
Površina: 84,8 km2
Gustoća: 6.659 stanovnika na km2
Administracija
Vrsta naselja: Grad
Gradonačelnik: António Costa
Web stranica:

Lisabon (port. Lisboa) je glavni grad Portugala i istoimenog distrikta, najveći grad i najvažnija luka zemlje sa blizu 600.000 stanovnika. Grad se smjestio na zapadnoj obali Iberskog poluotoka, na izlazu iz zaljeva, kratko prije ušća rijeke Tejo u Atlantski okean. Lisabon je upravni, kulturni i privredni centar Portugala, u kom su smješteni vlada, državna uprava sa ministarstvima i sudstvom. Važan je univerzitetski centar sa šest visokoškolskih ustanova, univerziteta i akademija. Najstariji univerzitet osnovan je 1290., Tehnički univerzitet osnovan je 1931., Katolički univerzitet 1968., Novi univerzitet 1973., te dva privatna univerziteta iz 1986. godine. Svoje sjedište u Lisabonu imaju i Akademije nauka i Akademija umjetnosti, Historijska akademija, Konzervatorijum, Vojna akademija, te veliki niz drugih značajnih znanstvenih institucija nacionalnog karaktera, kao što su Nacionalna biblioteka, Nacionalni arhiv i instituti. Lisabon je i središte nadbiskupije i jedan od najvažnijih vjerskih centara Portugala sa nizom većih i manjih crkvi, samostana i vjerskih škola. U gradu su smješteni i nacionalni teatar, Opera, te niz manjih klasičnih i savremenih teatarskih kuća za svačiji ukus. Muzeji i galerije su svjetskog ranga, a tu se posebice ističu privatna zbirka iz ostavštine Gulbenkiana sa antologijskim djelima savremene umjetnosti 20. vijeka, te muzeji Museu Nacional de Arte Antiga i Museum Calouste.

Vasko de Gama most u Lisabonu

Industrija[uredi | uredi izvor]

Industrija obuhvata uglavnom tradicionalne grane, kao što su brodogradnja, željezare, rafinerije nafte, elektrotehniku, tekstilnu industriju, hemijsku industriju, proizvodnju šećera, piva, keramike, lijekova, duhana.

Promet i veze[uredi | uredi izvor]

Lisabonska luka je dugo vremena bila jedna od najvažnijih na cijelom Iberskom poluotoku, a raspolaže pristaništima za tankere i do 300.000 tona, uključujući i terminal za kontejnere. Internacionalni aerodrom Portela, željezničke veze, solidna mreža gradske podzemne željeznice, te razgranata mreža savremenih gradskih saobraćajnica poput bulevara, avenija i obilaznica dovoljno govore, kako je Lisabon prometno i više no dobro povezan kako sa susjednim regijama, tako i sa inostranstvom. 1998. Lisabon je bio i grad domaćin Svjetske izložbe "EXPO".

Znamenitosti[uredi | uredi izvor]

Detalj iz starog grada u Lisabonu

Među znamenitosti grada u prvom redu spadaju tvrđava São Jorge maurskog porijekla (restaurirana 1938/1940), stari grad Alfama sa romansko-gotičkom katedralom Sé Patriarcal iz 12. vijeka, kasnorenesansna crkva São Vicente de Fora i Panteon, te crkva São Roque sa kapelom Sv. Ivana u centru grada. Poslije zemljotresa 1755. grad se izgrađuje prema pravokutnom principu, čime dolazi do izgradnje Donjeg grada Cidade Baixa, sa reprezentativnim trgovima, kao što su Praça do Comércio u njegovu južnom dijelu i Praça Dom Pedro IV poznata i kao Rossio sa monumentalnom zgradom Nacionalnog teatra (1842/1846), gdje se smjestio poslovni i bankarski centar grada. U neposrednom se susjedstvu nalazi i pitoreskna četvrt Chiado, koja je dijelom uništena tokom velikog požara 1988. godine. Zaštitni znak Lisabona ipak je Elevador, gradska uspinjača u obliku tornja, koju je projektirao poznati francuski arhitekt Eiffel, a koja spaja Donji grad sa centrom. Na zapadu grada nalazi se Basílica da Estrela (1779/1790), kapela Santo Amaro (1549), zgrada Parlamenta (isprva samostan São Bento, 1598), kao i palača Ajuda (1802). U četvrti Belém nalaze se bivši hijeronimitski samostan iz 16. vijeka, te glasovita Torre de Belém (1515-1521), koji se nalaze na UNESCO-voj listi svjetske kulturne baštine. Ne treba zaboraviti ni "Spomenik otkrića" u istom dijelu grada, kao ni kraljevsku ljetnju rezidenciju, dvorac Queluz iz 1747. godine.

Historija[uredi | uredi izvor]

Nastanak[uredi | uredi izvor]

Za Lisabon se pretpostavlja, da je grad feničanskog porijekla (Alis Ubbo), od 205. godine p. n. e. rimski municipij Felicitas Julia, glavni grad provincije Lusitania. U 5. vijeku Lisabon je najprije bio pod alanjskom, a između 585. i 713. pod vlasti zapadnih Gota. 715. osvajaju ga Arapi, a 1147. pod svoju ga vlast vraća portugalski kralj Alfons I., čija rezidencija postaje 1260. Lisabon je u 15. vijeku jedan od najvažnijih trgovačkih centara zapadnog svijeta i uz Sevillu jedan od najbogatijih gradova Evrope. Oko 1600., nakon što grad potpada pod španjolsku krunu, Lisabon gubi na svom ekonomskom značaju. 1755. veliki zemljotres srušio je veći dio grada, nakon čega počinje obnova i modernizacija, koju vodi ministar Pombal.

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Koordinate: 38° 43' S, 9° 10' Z

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: