Müfide Kadri
| Müfide Kadri | |
|---|---|
 Müfide Kadri prije 1912. | |
| Rođenje | 1890. Istanbul, Osmansko carstvo |
| Smrt | 1912. Istanbul, Osmansko carstvo |
| Nacionalnost | osmanska |
| Obrazovanje | privatna poduka; časovi kod Osman Hamdi-bega i Salvatore Valerija |
| Period | početak 20. vijeka |
| Vrsta umjetnosti | slikarstvo |
| Djela | Sahilde Aşk, Mesirede Ud Çalan Kadınlar, portret Güzin Duran |
Müfide Kadri (1890, Istanbul – 1912, Istanbul) bila je osmanska slikarica, muzička pedagoginja i kompozitorica, jedna od prvih profesionalno afirmiranih umjetnica u kasnom Osmanskom carstvu.[1][2] U literaturi se navodi kao prva poznata profesionalna muslimanska slikarka i prva profesionalna učiteljica slikanja u Osmanskom carstvu.[3] Slikala je portrete, pejzaže, mrtve prirode i figuralne prizore, a njena djela danas se čuvaju u Istanbulskom muzeju slikarstva i kiparstva i Ankarskom muzeju slikarstva i kiparstva.[1][2]
Život i obrazovanje
[uredi | uredi izvor]Müfide Kadri rano je ostala bez roditelja te je odrasla u porodici Kadri-bega, koja joj je omogućila kućno obrazovanje i privatne časove iz jezika, muzike i slikarstva.[2][4] Njenu darovitost rano su uočili učitelji, pa je već kao djevojčica pohađala privatne časove kod Osman Hamdi-bega, a potom i kod italijanskog slikara Salvatore Valerija, profesora na tadašnjoj Školi lijepih umjetnosti u Istanbulu.[2][4]
Pored slikarstva, bavila se muzikom, svirala više instrumenata i komponirala. U izvorima se spominje i njena kompozicija "Tenan-i Şebap", objavljivana u tadašnjim kulturnim časopisima.[4][3]
Karijera
[uredi | uredi izvor]U mladosti je radila kao nastavnica u ženskim školama u Istanbulu. Predavala je crtanje, vez i muziku u Numune mektebima, zatim u školi Numune-i İnas u Süleymaniyeu, kao i u ženskim srednjim školama İnas Rüşdiyesi i İnas İdadisija.[2][4] Prema više izvora, bila je prva profesionalna učiteljica slikanja među muslimankama u Osmanskom carstvu.[2][3] Davala je i privatne časove slikanja Adile Sultan, kćerki sultana Abdulhamida II.[2][4]
Na preporuku Osman Hamdi-bega poslala je radove na izložbu u Minhenu, gdje je nagrađena zlatnom medaljom, što se u turskoj historiografiji navodi kao jedno od prvih međunarodnih priznanja koje je dobila osmanska umjetnica.[2][3] Učestvovala je i na izložbama koje su organizirali umjetnički krugovi u Istanbulu, uključujući izložbe povezane s Osmanlijskim društvom slikara.[3]
Stil i djela
[uredi | uredi izvor]Kadri je slikala u duhu kasnoosmanske modernizacije, spajajući akademsku poduku s intimnijim, lirskim pristupom motivu. Njena djela obuhvataju portrete, pejzaže, mrtve prirode i prizore iz svakodnevnog života, a u stručnoj literaturi posebno se ističu osjećaj za atmosferu, nježan kolorit i interes za žensku figuru i unutrašnji svijet modela.[3]
Među poznatijim djelima navode se Sahilde Aşk, Mesirede Ud Çalan Kadınlar, Kitap Okuyan Kadın, Otoportret i portret kasnije poznate slikarice Güzin Duran.[2][5][6]
Studija Elvan Topallı posebno razmatra sliku Sahilde Aşk iz 1907. i njene veze s djelom P. S. Krøyera, što pokazuje da je Kadri pratila evropske slikarske uzore i prilagođavala ih osmanskom društvenom i vizuelnom kontekstu.[6]
Smrt i naslijeđe
[uredi | uredi izvor]Müfide Kadri razboljela se od tuberkuloze nakon izložbenih nastupa 1911. i umrla 1912. u Istanbulu.[2][4] Sahranjena je na Karacaahmetskom mezarju, a na njenom mezaru nalazi se natpis koji se pripisuje kaligrafu İsmail Hakkı Altunbezeru.[2] Nakon njene smrti približno četrdeset radova prodano je u dobrotvorne svrhe, a prihod je bio namijenjen tadašnjim javnim fondovima i umjetničkim udruženjima.[2][4]
Njena biografija poslužila je kao nadahnuće Halide Edib Adıvar za roman Son Eseri, objavljivan 1913. u listu Tanin i posvećen Müfide Kadri.[7] U savremenim pregledima turske umjetnosti ona se redovno navodi među pionirkama ženskog profesionalnog slikarstva u Turskoj.[1][3]
Reference
[uredi | uredi izvor]- 1 2 3 "Müfide Kadri (1890–1912)". Ankara Resim ve Heykel Müzesi. Ministarstvo kulture i turizma Republike Turske. Arhivirano s originala, 17. 3. 2022. Pristupljeno 2026-04-25.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 "Müfide Kadri". İstanbul Kadın Müzesi. Arhivirano s originala, 13. 8. 2025. Pristupljeno 2026-04-25.
- 1 2 3 4 5 6 7 Sar, Elif (2021). "Osmanlı Batılılaşma döneminde yetişen öncü kadın ressamlardan Müfide Kadri'nin yaşamı, sanatı ve eserleri üzerine bir inceleme". Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi. 4 (2). Pristupljeno 2026-04-25.
- 1 2 3 4 5 6 7 "Müfide Kadri (1890–1912)". Kültür Portalı. Ministarstvo kulture i turizma Republike Turske. Pristupljeno 2026-04-25.
- ↑ "Mesirede Ud Çalan Kadınlar". Ankara Resim ve Heykel Müzesi. Ministarstvo kulture i turizma Republike Turske. Arhivirano s originala, 29. 6. 2021. Pristupljeno 2026-04-25.
- 1 2 Topallı, Elvan (2021). ""Örnekten Resim": Hasan Rıza, Müfide Kadri, Tevfik Fikret'in resimlerinde P. S. Krøyer etkisi". MSGSÜ Sosyal Bilimler Dergisi (23): 394–419. Pristupljeno 2026-04-25.
- ↑ Yalçın Çelik, S. Dilek (2016). "Halide Edip Adıvar'ın Son Eserinde Müfide Kadri'nin adını yaşatmak". Sanal Türkoloji Araştırmaları Dergisi. 1 (1): 17–44. Pristupljeno 2026-04-25.
