Madeira (rijeka)

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Madeira
Rio Madeira 09072007.jpg
Rijeka Madeira na periferiji Porto Velha
Države Bolivija
Brazil
Dužina 3.380 km
Izvor nastaje spajanjem rijeka Beni i Mamoré
10°39′19″S 65°39′20″W / 10.65528°S 65.65556°W / -10.65528; -65.65556
NV izvora 180 m
Ušće Amazon, Amazonas, Brazil
3°22′32″S 58°46′23″W / 3.37556°S 58.77306°W / -3.37556; -58.77306Koordinate: 3°22′32″S 58°46′23″W / 3.37556°S 58.77306°W / -3.37556; -58.77306
NV ušća 40 m
Ulijeva se u Amazon
Prosječni protok 31.200
Površina sliva 850.000 km2
Lijeve pritoke Beni
Desne pritoke Mamoré
Ji-Paraná
Dos Marmelos
Manicoré
Mataurá
Mariepauá
Aripuanã

Madeira (portugalski: Rio Madeira) je velika rijeka u Brazilu, dužine oko 3.380 km i glavni vodeni put u Južnoj Americi. Madeira je jedna od najvećih pritoka Amazona i čini oko 15% vode u slivu Amazona.[1] Na karti Emanuela Bounena iz 1747. godine, koja se nalazi u kolekciji Mape Dejvida Rumseja, rijeka Madeira iz vremena pretkolonijalnog vremena nosi autohtoni naziv Cuyari.[2]

Tok[uredi | uredi izvor]

Između Guajará-Mirima i vodopada Teotônio, Madeira prima vode sa sjeveroistočnih padina Anda, od Santa Cruza de la Sierra do Cuzcoa, cjelokupne vode sa jugozapadnih padina brazilskog Mato Grossoa i sjeverne padine Chiquitosa. Ukupna površina sliva rijeke Madeira iznosi 850.000 km2,[3] gotovo jednaka površini Francuske i Španije zajedno. U Madeiru se ulijevaju vode mnogih velikih rijeka kao i vode drugih sekundarnih pritoka sa ipak velikim protokom, odnosno količinom vode. Klima na području gornjeg sliva varira od vlažna klime u zapadnom dijelu do polusušne klime u najjužnijem dijelu.

Od izvora, koje nastaje spajanjem rijeka Beni i Mamoré, nizvodno do rijeke Abuna Madeira teče prema sjeveru formirajući pri tome granicu između Bolivije i Brazila. Nakon spajanja sa lijevom pritokom, rijeka mijenja pravac toka u sjeveroistočni, pri čemu teče kroz unutrašnjost brazilske savezne države Rondônia. Dio toka do grada Porto Velha ima značajan pad i nije plovna. Od ovog grada rijeka protiče kroz savezne države Rondônia i Amazonas do svoga ušća u rijeku Amazon.

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ "Vode: Amazon". amazonwaters.org/. Pristupljeno 2. 11. 2017. 
  2. ^ "David Rumsey:Map Collection". Pristupljeno 2. 11. 2017. 
  3. ^ "Bezbjednost vodenih tokova Latinske Amerike i Kariba". unesco.org/. Pristupljeno 2. 11. 2017.