Manastir Visoki Dečani

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Manastir Visoki Dečani

Manastir Visoki Dečani je srednjovjekovni srpski pravoslavni manastir i zadužbina kralja Stefana III Dečanskog i cara Dušana. Gradnja je završena 1335. godine, a freske su završene oko 1350. godine. Manastir je posvećen Hristu Pantokratoru (grč. Χριστός Παντοκράτωρ) i Vaznesenju Gospodnjem - Spasovdanu. Glavni neimar bio je majstor Vito Kotoranin. Hram predstavlja petobrodnu građevinu i pripada raškom stilu. Manastir se nalazi u općini Dečani, na Kosovu u jednoj udolini pored rječice Dečanska Bistrica 17 km jugozapadno od Peći, ispod planinskog masiva Prokletije.

Izgradnja manastira[uredi | uredi izvor]

Izgradnja crkve Krista Pantokratora (Svedržitelja) počela je 1327. godine ktitorstvom srpskog kralja Stefana Uroša Trećeg Dečanskog. Glavni majstor bio je fra Vito iz Kotora, katolički monah, a radove je nadgledao arhiepiskop Danilo Drugi koji se trudio o "sazdanje i utvrđenju" crkve skupivši "veliko mnoštvo umjetničkih i vještih majstora". Sam Stefan Dečanski je sazidao ugaoni kamen na ovoj crkvi, a još 1330. godine izdao je ktitorski povelju kojom je bogato obdario svoju zadužbinu. Poslije smrti kralja Stefana, njegovo djelo nastavio je njegov sin Stefan Uroš Četvrti Dušan i okončao gradnju Dečana 1335. godine. U vrijeme turske vladavine ova carska lavra je opstala, ali u vrlo teškim okolnostima.

Manastir je oslikan je znatno kasnije 1347-48. godine. Same proporcije ovog manastira (dug 36 metara, a visok 30 metara), za ono vrijeme potpuno neuobičajene, doprinijele su da se ovaj manastir naziva "Visokim" (Visoki Dečani). Plemenito jednostavan, skladnih proporcija ovaj manastir predstavlja najveći srpski srednjovjekovni spomenik. Po legendi, sam Stefan Dečanski je izabrao mjesto na kojem manastir sada leži. On je u tu svrhu dosta mjesta obilazio, a onda je iznenada naišao na ovo mjesto koje ga je očaralo svojom ljepotom.

A sam, postavivši šatore, tu prebivaše diveći se krasnomu mjestu, jer leži na najvišim mjestima, sačišćeno svakim drvećem, mnogogranatim i mnogoplodnim, a ujedno ravno i travno, a odasvud teku najslađe vode. Tu izviru veliki izvori i napaja ga bistra rijeka, čija voda prije okusa daje veliko rumenilo licu, a poslije ukusa veliko dobro rastvorenje tijelu, tako da se niko ne može nasititi naslade vode. Sa zapadne strane zatvaraju ga najviše gore i njihove strmine, i otuda je tamo zdrav zrak. sa istočne strane ovome se priupodobljava veliko polje, navodnjavano istom rijekom. Takvo je dakle mjesto časno i dostohvalno za podizanje manastira (Grigorije Camblak)

Razdoblje poslije 16. stoljeća[uredi | uredi izvor]

U vrijeme obnove Pećke patrijaršije, u drugoj polovici 16. stoljeća, nastaju bolja vremena. U to vrijeme, pa i kroz cijeli 17. vijek, manastirska riznica, biblioteka i ostala manastirska zdanja su obogaćena vrijednim dragocjenostima. Posebno je značajan rad manastirske skriptorije gdje su prepisivane bogoslužbene i bogoslovske knjige. U vrijeme Velike seobe Srba pod patrijarhom Arsenijem Čarnojevićem, manastir su opljačkali Turci. Ponovo su nastala teška vremena za manastir Dečane i njegovo bratstvo koje se tih godina jedva održalo.

Knez Miloš podiže 1836. godine konak, a knez Aleksandar 1849. godine poklanja ćivot za mošti svetog kralja Stefana Dečanskog. Mošti su posljednji put presvučene 1964. godine u odjeću koju je sašio tadašnji episkop, kasniji patrijarh srpski Pavle.[1] Tokom 19. vijeka obnovljena su manastirska zdanja.

Dečanska crkva Krista Pantokratora spada među najveće građevine srednjovjekovne Srbije. Crkva manastira Dečana građena je od mramornih kvadara u dvije boje. Po svojoj graditeljskoj složenosti crkva predstavlja skladno prožimanje elemenata zapadnog - romanike i gotike, i istočnog - vizantijskog stila sa već postojećim tradicijama srpske umjetnosti. Slikanje Dečanskog hrama trajalo je od završetka gradnje 1335. pa sve do 1350. godine i radilo je nekoliko grupa najboljih slikara Dušanovog carstva. Po broju likova i scena, kao i ukupnoj oslikanoj površini, Dečanske freske prednjače u srpskoj slikarstvu srednjeg vijeka.

Kolekcija rukopisnih knjiga manastira Dečani po značaju i bogatstvu je odmah iza hilandarske.[2]

Filatelija[uredi | uredi izvor]

Kosovska pošta je na proljeće 2009. izdala poštanske markice, na kojima je prikazan manastir Visoki Dečani kao "arhitekstonsko blago Kosova".[3][4]

Svjetska baština[uredi | uredi izvor]

Ovaj manastir se nalazi na spisku UNESCO-ve Svjetske baštine zajedno sa još tri manastira Srpske pravoslavne crkve pod imenom Srednjovjekovni spomenici na Kosovu.

UNESCO je proglasio manastir Dečani za mjesto svjetske kulturne baštine 2004, navodeći da su njegove freske jedno od najvrijednijih primjera renesanse u bizantijskom slikarstvu za vrijeme vladavine loze Paleologa i dragocjen zapis o životu u XIV stoljeću.

Reference[uredi | uredi izvor]

Galerija slika[uredi | uredi izvor]

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]