Manijaci

Manijaci su navijačka grupa, odnosno ultrasi i najvatreniji navijači sarajevskog Željezničara. U okviru grupe postoje i podrupe Plavi tigrovi, Joint Union, Urban Corps, Stari Grad, Curva Sud i Vendetta.

Historija

Željezničar je uvijek imao veliku podršku navijača iz čitave Bosne i Hercegovine i Jugoslavije. Kada je Željezničar postao prvak Jugoslavije u sezoni 1971–72, navijači su pratili klub po gostovanjima širom bivše države.

U sezoni 1976–77. Željezničar je ispao iz Jugoslovenske Prve lige, ali to nije spriječilo Željine navijače da prate klub i u Drugoj ligi, pa je, uprkos tome što su bili u drugom rangu takmičenja, posjeta na Grbavici iznosila 10.000, što nije bio čest slučaj u ligama; nakon jedne sezone u Drugoj ligi Željo je izborio plasman vrativši se u najjaču ligu Jugoslavije.

Tokom tog perioda najvatreniji navijači Želje bili su premješteni na južni dio stadiona Grbavica. Željezničar je bio klub koji su prvenstveno podržavali građani radničke klase, a njihov gradski rival FK Sarajevo podržavala je "viša klasa".

Godine 1981. Željezničar je igrao u finalu Kupa Jugoslavije protiv FK Velež iz Mostara; utakmica je odigrana na Marakani, na kojoj je prisustvovalo 40.000 navijača. Navijači Željezničara bili su na istočnoj tribini terena, a uprkos njihovoj posjeti, Željo je izgubio finale.

Najveći uspjeh kluba bilo je polufinale kupa UEFA u sezoni 1984–85; tada je Željo imao masovnu podršku ne samo u Sarajevu, već i u drugim gradovima BiH poput Konjica, Živinica i Lukavca, sa ponekim navijačima koji su stigli iz Novog Sada.

Godine 1987, najvatreniji navijači Željezničara formirali su ultras grupu pod nazivom Manijaci. "Dom" Manijaka je južna tribina stadiona Grbavica. Kasnije su formirane i podgrupe Plavi tigrovi, Joint Union, a nešto kasnije i Urban Corps i Vendetta.

U narednom periodu Manijaci su postali jedna od poznatijih navijačkih grupa u zemlji. Pratili su Želju u Beogradu, Zagrebu, Ljubljani i drugim gradovima širom Jugoslavije.

Nakon raspada Jugoslavije i početka rata u Bosni i Hercegovini, Grbavica, naselje u Sarajevu gdje se nalazi istoimeni stadion, bila je na prvoj liniji borbi između Armije Republike Bosne i Hercegovine i snaga bosanskih Srba. Mnogi članovi Manijaka pridružili su se Armiji RBiH i Zelenim beretkama. Jedan od njih bio je Dževad Begić-Đilda. Bio je jedan od osnivača i vođa Manijaka. Ubijen je 1992. granatiranjem kada je pokušavao spasiti ranjenog civila. Đilda je imao značajnu ulogu u formiranju grupe, njegovo ime tokom navijanja se često skandira.

Željezničar je odigrao prvi meč na obnovljenoj Grbavici 2. maja 1996, poslije završetka rata; stadion je renoviran nakon teških sturkturnih oštećenja, a zapadni blok je potpuno srušen i uništen u ratu. Tog dana pred 20.000 Sarajlija, Željo je odigrao meč protiv gradskih rivala, ekipe Sarajeva, a rezultat je na kraju glasio 1:1.

Manijaci iz Mar del Plate

Postoji grupa Manijaka u gradu u Argentini, Mar del Plati. Njihov vođa Marcelo Torre je strastveni navijač Boca Juniorsa, ali kada je upoznao djevojku iz Sarajeva koja je navijačica Željezničara i nakon što ju je posjetio, te upoznao ostale navijače Želje, njegova ljubav prema klubu se probudila. Torre je više puta posjećivao Grbavicu, a kada se prvi put vratio kući donio je sedam dresova FK Željezničar sa sobom kako bi ih darovao svojim prijateljima.

Trenutno Manijaci iz Mar del Plate imaju osam članova. Grupa je podijeljena na navijače Boca Juniorsa i River Platea, ali zajednička stvar im je pasija prema FK Željezničar.

Poznati navijači

Navijači Željezničara (bili) su:

• Mladen Vojičić Tifa – rock izvođač. Njegova pjesma "Grbavica" postala je himna Manijaka i FK Željezničar i navijači je pjevaju pred svaku domaću utakmicu
• Davorin Popović – muzičar, frontmen pop rock grupe Indexi, predstavnik Bosne i Hercegovine na Evroviziji 1995
• Zdravko Čolić – pop pjevač
• Goran Bregović – osnivač benda Bijelo dugme
• Nele Karajlić – muzičar, kompozitor, glumac, pisac, bivši član Zabranjenog pušenja i Top liste nadrealista
• Sejo Sexon – rokenrol muzičar, član Zabranjenog pušenja, napisao pjesmu "Čuva Bog Želju svog"
• Branko Đurić – glumac, režiser, muzičar i član Top liste nadrealista. Sa Bombaj štampom napisao pjesmu "Željo, to je moj tim"
• Zenit Đozić – glumac, humorista, producent i član Top liste nadrealista
• Senad Bašić – glumac
• Benjamin Filipović – režiser
• Milan Pavlović – glumac
• Željko Komšić – političar, aktuelni član Predsjedništva Bosne i Hercegovine
• Gradimir Gojer – političar
• Alija Behmen – političar
• Nedžad Branković – poliitčar
• Aleksandar Hemon – pisac i esejista
• Miljenko Jergović – pisac
• Zuko Džumhur – pisac
• Edin Džeko – fudbaler, započeo karijeru u FK Željezničar
• Miralem Pjanić – bivši fudbaler
• Haris Medunjanin – bivši fudbaler
• Ervin Zukanović – fudbaler, započeo karijeru u FK Željezničar
• Ibrahim Šehić – golman, započeo karijeru u FK Željezničar
• Edin Višća – bivši igrać Željezničara
• Ermin Zec – bivši igrač Željezničara
• Ivica Osim – bivši igrač i trener Željezničara
• Amar Osim – bivši igrač i trener Željezničara
• Damir Džumhur – teniser
• Mehmed Baždarević – bivši igrač Željezničara i bivši selektor fudbalske reprezentacije Bosne i Hercegovine
• Nihad Đedović – košarkaš
• Almir Čehajić – glumac i voditelj radio emisije
• Enes Begović – pop-folk pjevač
• Nihad Alibegović – folk izvođač