Rakova maglina

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
(Preusmjereno sa Messier 1)
Idi na: navigacija, traži
Messier 1
Crab Nebula.jpg
Rakova maglina
Podaci posmatranja
Epoha: J2000,0
Sazviježđe Bik
Rektascenzija 05h 34m 31.97s
Deklinacija +22° 00′ 52.1″
Udaljenost 6.5 ± 1.6 kilo s.g. (2.0 ± 0.5 kilops)
Tip Ostatak supernove
Prividne dimenzije 420″ × 290″
Prividna magnituda (V) +8.4
Karta
Taurus constellation map-bs.svg
Locator Dot2.gif
Portal
Portal Astronomija

Rakova maglina (također poznata kao Messier 1, M1, NGC 1952 i Taurus A) je ostatak supernove iz 1054. godine u sazviježđu Bika. Maglinu je prvi posmatrao John Bevis 1731. godine, a 1758. godine Charles Messier uvrstio je kao prvi objekt u svoj katalog (Messierov katalog).

Porijeklo[uredi | uredi izvor]

Maglina je nastala kada je 4. jula 1054. godine eksplodirala supernova u sazviježđu Bika. Njenu pojavu su zabilježili kineski i arapski astronomi istovremeno. [1][2] Kineski astronomi opisali su supernovu kao 4 puta sjajniju od Venere što znači da je imala prividnu magnitudu od -6. Supernova je bila 23 dana vidljiva po danu i još 653 dana po noći. [3] Prema tim podacima pretpostavlja se da je SN 1054 (oznaka te supernove) bila Tip-2 supernova. Vjeruje se da je masa zvijezde koja je eksplodirala u SN 1054 bila između 8 i 12 sunčevih masa.

Zahvaljujući posmatranjima astronoma s Bliskog i Dalekog istoka ova maglica je bila prvi posmatrani astronomski objekt prepoznat kao supernova. [2]

Messier ju je primijetio 1758. godina kada je posmatrao sjajnu kometu. Kada je ugledao mislio je da se radi o još jednoj kometi. Prateći njen položaj kroz više noći uvidio je da se maglina ne pomiče što je dokazivalo da se ne radi o kometi. Da bi izbjegao dalje zabune odlučio je izraditi katalog maglina koje je mogao vidjeti svojim teleskopom.

Karakteristike[uredi | uredi izvor]

Supernova je iza sebe ostavila oblak užarenog gasa koji se polahko širi. Taj ovalni oblak gasa ima dimenzije od 6' dužine i 4' širine. Na udaljenosti od 6,300 s.g. to odgovara dimenzijama od 11 s.g. Plin koji danas vidimo se većinom sastoji od ioniziranog helija ili hidrogena s primjesama karbona, kisika, neona, nitrogena, željeza i sumpora. Fotografije otkrivaju njenu vlaknastu strukturu, specifičnu za ostatke supernovih, sjajnije središe i optički pulsar. Upoređujući s ranijim fotografijama, otkrivena je i brzina širenja od 1500km/s. Temperatura gasa je od 11,000 K do 18,000 K, a njegova gustina oko 1.300 čestica po cm3. [4]

M1, Rakova maglina snimljena 80 mm teleskopom

Prvi radiovalovi iz M1 otkriveni su 1949. godine. X-zraci otkriveni su 1963. godine, a pravo iznenađenje je bilo otkrivanje pravilnih pulseva elektromagnetskog zračenja iz središta. U početku su naučnici mislili da se radi o vanzemaljskoj civilizaciji. Dodatna istraživanja potvrdila su postojanje pulsara 1968. godine.

Vjeruje se da je pulsar u M1 tijelo prečnika 28-30 km [5] koje svake 33 milisekunde odašilje puls zračenja. [6] Period pulsiranja se polahko usporava zbog interakcije magnetnog polja s okolnom materijom. Danas se zna da su pulsari brzo rotirajuće neutronske zvijezde koje imaju snažna magnetna polja iz kojih u dva smjera probija tanka zraka zračenja.

Zbog zračenja i blizine ekpliptike, M1 se često koristi prilikom okultacija. Tako je otkriveno da Titan ima atmosferu debelu 880 km. [7]

Note i reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Lundmark, K. (1921). "Suspected New Stars Recorded in Old Chronicles and Among Recent Meridian Observations". Publications of the Astronomical Society of the Pacific 33: 225.
  2. ^ a b Mayall, N.U. (1939). "The Crab Nebula, a Probable Supernova". Astronomical Society of the Pacific Leaflets 3: 145.
  3. ^ (1999). "A Reinterpretation of Historical References to the Supernova of A.D. 1054". Publications of the Astronomical Society of the Pacific 111 (761): 871–880.
  4. ^ (1982). "The Crab Nebula. I - Spectrophotometry of the filaments". Astrophysical Journal 258 (1): 1–10.
  5. ^ (2002). "Moments of inertia for neutron and strange stars: Limits derived for the Crab pulsar". Astronomy and Astrophysics 396 (3): 917–921.
  6. ^ Harnden, F. R. (1984). "Einstein observations of the Crab nebula pulsar". Astrophysical Journal 283: 279–285.
  7. ^ Mori, K. (2004). "An X-Ray Measurement of Titan's Atmospheric Extent from Its Transit of the Crab Nebula". Astrophysical Journal 607 (2): 1065–1069. Chandra images used by Mori et al. can be viewed here [1].


Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: