Nervna mreža

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
(Preusmjereno sa Mrežasti nervni sistem)
Jump to navigation Jump to search

Nervna mreža ili mrežasti nervni sistem se sastoji od međusobno povezanih neurona, koji nemaju mozak ili bilo koji oblik cefalizacije, odnosno centralizacije skupina funkcijski povezanih nervnih ćelija. Dok organizmi sa bilateralnom simetrijom tijela obično imju povezani centralni nervni sistem, oni sa radijalnom simetrijom imaju neurone koji su povezane u nervne mreže. Nervne mreže mogu se naći u predstacnika knidarija (Cnidaria), ktenofora (Ctenophora), i Echinodermata, a svi žive u morskim sredinama. Nervne mreža može omogućiti životinji da osjeti objekte korištenjem pripadajućih senzornih neurona.[1][2]

Pregled[uredi | uredi izvor]

Mrežasti živčani sistem je najjednostavniji oblik nervnog sistema u višećelijskih organizama. Za razliku od centralnog nervnog sistema, gdje su neuroni obično grupisani zajedno, sistemu mreže su razdvojeni. Ovaj nervni sistem omogućavknidarijama da odgovorie na fizički kontakt. Mogu otkriti hranu i hemijske draži na rudimentni način. Dok je mreža živaca omogućuje organizmu da odgovori na svoju okolinu, ne služi kao sredstvo kojim organizam može otkriti izvor stimulansa . Iz tog razloga, jednostavne životinje sa nervnim mrežama, kao što je Hydra, obično će proizvesti istu motornu snagu kao odgovor na kontakt s stimulansom bez obzira na tačke kontakta.

Anatomija i pozicioniranje nervnih mreže može varirati od organizma do organizma. Hidra , koja je u grupi knidarija. Ima difuzno raspoređenu mrežu neurona po tijelu. S druge strane, morske zvijezde, koje su bodljikaši (Echinodermata) , imaju nervnu mrežu u svakom kraku, povezanu centralnim radijalnim živačanim prstenom u centru. Ovo bolje odgovara kontroli složenijih pokreta od difuznog živčanog sistema.

Evolucija[uredi | uredi izvor]

Pojava istinskog nervnog tkiva je došla slijedeći divergenciju posljednjeg zajedničkog pretka Porifera (spužve). Cnidaria i Ctenophora. Postojanje nervnih mreža je najbolje shvatiti proučavajući grupu Porifera i istraživanjem savremenih organizama koji imaju nervne mreže.

Porifera je postojeće koljeno u životinjskom carstvu i vrste koje mu pripadaju nemaju nervni sistem. Iako Porifera ne formiraju sinapse i miofibrile koji omogućavaju neuromuskularnu transmisiju, oni imaju sistem proto-neurona i sadrže homologe nekoliko gena u Cnidaria, koji su važni u formiranju živaca. Ćelije spužve imaju sposobnost da međusobno komuniciraju, preko kalcijske signalizacije ili na neki drugi način. Larvr spužvi diferenciraju senzorne ćelije koje odgovaraju na podražaje, uključujući svjetlo, gravitaciju i kretanja vode (dinamičko čulo), što sve povećava sposobnost organizma. Pored senzornih ćelija diferenciranih tokom razvoja, gole porifera ispoljavaju kontraktilne aktivnosti.

Pojava nervnog sistema je vezana za evoluciju usmjeravanje napona natrijevih kanala (Nav) kanala. Nav kanali omogućavaju komunikaciju između ćelija na velikoj udaljenosti putem širenja akcijskih potencijala, dok napon kalcijevih kanala (Cav) omogućava nemoduliranu međućelijsku signalizaciju. To počiva na hipotezi da se Nav kanali razlikuju od Cav kanala ili na pojavi nervnog sistema ili prije pojave višećelijskih organizama, iako porijeklo Nav kanala u historiji ostaje nepoznato. Porifere su nastale kao rezultat divergencije sa knidarijama i ktenoforama ili su izgubili funkciju gena koji kodira Nav kanale. Kao rezultat toga, porifera sadrže Cav kanale, koji omogućavaju međustaničnu signalizaciju, ali im nedostaju Nav kanali koje daju provodljivost akcijskih potencijala u živčanoj mreži.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Sofradžija A., Šoljan D., Hadžiselimović R. (2000): Biologija 1, Svjetlost, Sarajevo, ISBN 9958-10-686-8.
  2. ^ Međedović S., Maslić E., Hadžiselimović R. (2000): Biologija 2. Svjetlost, Sarajevo, ISBN 9958-10-222-6.

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]