Nekropola Žugića Bare

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Nekropola Žugića Bare
Svjetska baština
LokacijaŽabljak, Crna Gora
DioStećci - srednjovjekovni nadgrobni spomenici
Sadrži1
Kriterijiii, vi
Referenca1504
Uvrštenje2016. (40. sjednica)
Ugroženostno

Nekropola Žugića Bare nalazi se u općini Žabljak, Crna Gora. Nekropola je na listi 28 srednjovjekovnih nekropola stećaka koje su 2016. godine proglašene Svjetskom baštinom UNESCO-a. Na listi su 22 nekropole u Bosni i Hercegovini, po 3 u Srbiji i Crnoj Gori[1], a 2 u Hrvatskoj.[2][3] Iz UNESKA su prepoznali vrijednost stećaka kao jedinstvenog, za to vrijeme novog, kulturnog fenomena koji nije vezan za naše granice, već za 4 države sa ovih prostora.

Ovi monolitni kameni nadgrobni spomenici (stećci) nastali su u periodu od druge polovine 12. do 16. vijeka, iako su se najintenzivnije izrađivali tokom 14. i 15. stoljeća.[4] Stećci su izuzetno svjedočanstvo o duhovnim, umjetničkim i historijskim aspektima srednjovjekovnih kultura jugoistočne Evrope, područja u kojem su se tradicije i uticaji evropskog zapada, istoka i juga ispreplitali sa ranijim tradicijama. Ističu se po svojoj međukonfesionalnosti, a ispod njih su sahranjivani pripadnici sve tri srednjovjekovne kršćanske zajednice, uključujući pravoslavnu crkvu, katoličku crkvu i bosansku

Opis[uredi | uredi izvor]

Nekropola stećaka Žugića Bare predstavlja lokalitet - arheološko nalazište. Nekropola predstavlja jedinstveni primjer srednjovjekovne umjetnosti i stvaralaštva Durmitorskog prostora od sredine XIV i tokom XV vijeka. Formirana je na neravnini blagog uzvišenja.[5]

Sadrži 300 stećaka od kojih je 240 ploča, 50 sanduka i 10 sljemenjaka. Finije obrađeni stećci se nalaze u sjevernom i središnjem dijelu nekropole, dok se većina tanjih ploča nalazi u južnom i jugoistočnom dijelu nekropole. Stećci su uglavnom postavljeni u nizovima, pravcem istok-zapad. Nejednake su veličine, nivoa obrade, ukrašenosti i stanja očuvanosti. Ukrašen je mali broj stećaka (23) od ukupnog broja na nekropoli.

Najčešći motivi na stećcima su vrpce, okviri ili bordure, obične i tordirane vrpce, obični i stilizovani krstovi i lukovi sa strijelama. U manjem broju su zastupljene arkade, povijene lozice sa trolistovima, vrpcom spojena tri koncentrična kruga, rozete, polumjeseci, mač i štit. Javljaju se i horizontalni ukrasi sa cik-cak linijama, biljna stilizacija, jabuka i dr.

Nekropola Žugića Bare ima vidna oštećenja zbog pozicije i uticaja faktora i slijeganja terena. Stećci su pomjereni sa svog prvobitnog ležišta (prevrnuti). Pojedini su izvaljeni na stranu zbog svoje težine i proporcija, a istovremeno su i utonuli u tlo. Na svim stećcima ima većih ili manjih pukotina, koje će u daljem procesu lomiti stećak na manje djelove. Površine svih stećaka prekrivene su lišajevima raznih vrsta kao i mahovinama u manjem obimu.

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Stećci - Jedini zaštićeni crnogorski kamen - www.caffemontenegro.me, 15.3.2022
  2. ^ "Stećci srednjovjekovni nadgrobni spomenici - 1504". UNESCO: Svjetska baština - whc.unesco.org. Pristupljeno 9. 2. 2021.engleski: '
  3. ^ Državna komisija
  4. ^ "Šefik Bešlagić: STEĆCI – KULTURA I UMJETNOST". Sarajevo: Veselin Masleša, 1971. Pristupljeno 9. 2. 2017.
  5. ^ Nepokretna baština Crne Gore - STEĆCI - www.portalanalitika.me