Neredi u Jerusalemu 1920.
| Neredi u Jerusalemu 1920. | |
|---|---|
 Nebi Musa procesija, 4. april 1920. | |
| Lokacija | Jerusalem, Mandatna Palestina |
| Koordinate | 31°47′0″N 35°13′0″E / 31.78333°N 35.21667°E |
| Vrsta napada | Nemiri |
| Mrtvih | 5 Jevreja, 4 Arapa |
| Ranjenih | 216 Jevreja, 18 Arapa, 7 Britanaca |
Neredi u Jerusalemu 1920. ili Neredi Nebi Musa 1920. dogodili su se u dijelu Uprave okupiranih neprijateljskih teritorija pod britanskom kontrolom od 4. do 7. aprila 1920. u i oko Starog grada Jerusalema. Pet Jevreja je ubijeno, a nekoliko stotina je povrijeđeno; četiri Arapa su ubijena, a 18 povrijeđeno; sedam Britanaca je povrijeđeno.[1] Neredi su se poklopili s festivalom Nebi Musa i nazvani su po njemu, koji se održavao svake godine na Uskrs, a uslijedio je nakon rastućih tenzija u arapsko-jevrejskim odnosima. Neredi su se dogodili ubrzo nakon Bitke kod Tel Haija usred sve većeg pritiska na arapske nacionaliste u Siriji tokom francusko-sirijskog rata.
Arapske vjerski vođe održali su govore tokom festivala (na kojem se tradicionalno okupljao veliki broj muslimana na vjerskoj procesiji) koji su uključivali slogane koji su se odnosili na cionističku imigraciju i prethodne sukobe oko udaljenih jevrejskih sela u Galileji. Okidač koji je procesiju pretvorio u nerede nije sa sigurnošću poznat.[2]
Britanska vojna uprava Palestine kritikovana je zbog povlačenja trupa iz Jerusalema i zbog sporog vraćanja kontrole.[3] Kao rezultat nereda, povjerenje među Britancima, Jevrejima i Arapima je narušeno. Jedna od posljedica bila je da je jevrejska zajednica u regiji pojačala pokrete ka autonomnoj infrastrukturi i sigurnosnom aparatu paralelnom s onim britanske administracije.
Nakon toga, šeici 82 sela oko grada i Jaffe, tvrdeći da predstavljaju 70% stanovništva, izdali su dokument u kojem protestuju protiv demonstracija protiv Jevreja. Ova osuda je možda iznuđena mitom.[4] Uprkos neredima, jevrejska zajednica je 19. aprila 1920. održala izbore za Skupštinu predstavnika među Jevrejima svuda u Palestini osim u Jerusalemu, gdje su odgođeni za 3. maj.[5] Neredi su također prethodili konferenciji u San Remu, koja je održana od 19. do 26. aprila 1920, a na kojoj je trebala biti odlučena sudbina Bliskog istoka.
Posljedice
[uredi | uredi izvor]
Preko 200 ljudi je izvedeno pred sud kao rezultat nereda, uključujući 39 Jevreja.[1] Musu Kazima al-Husainija je na mjestu gradonačelnika zamijenio vođa rivalskog klana Našašibi, Ragheb Bey Našašibi.[6] Amin al-Husseini i Aref al-Aref su uhapšeni zbog podsticanja, ali kada su pušteni uz kauciju, obojica su pobjegli u Siriju.[7] U drugoj verziji, al-Aref je upozoren i pobjegao je prije hapšenja.[8] U njihovom odsustvu, vojni sud ih je osudio na 10 godina zatvora.[7]
Šeici iz 82 sela u područjima Jerusalema i Jaffe javno su protestovali protiv arapskih nereda, koji su izdali zvaničnu izjavu u kojoj su rekli da, po njihovom mišljenju, cionističko naseljavanje nije opasnost za njihove zajednice. Slične deklaracije će se ponavljati u telegramima poslanim u London 1922, dok su stotine šeika i muhtara davale svoj autoritet i podršku jevrejskoj imigraciji. Suština ovih stavova bila je da će takva imigracija, kako je i sam cionistički pokret potvrdio, poboljšati živote Arapa kako industrijski razvoj bude napredovao. Šeici koji su protestovali protiv nereda i kasnije slali telegrame britanskom sekretaru za kolonijalne poslove kako bi izrazili solidarnost sa cionističkim programom, ponekad su bili podmićeni da iznesu ovaj stav od strane Svjetske cionističke organizacije. Njihova mišljenja su pribavljana.[4] Britanski vojnici su poslani da pretražuju Jevreje tražeći oružje na zahtjev palestinskog arapskog rukovodstva. Pretresli su kancelarije i stanove Chaima Weizmanna, šefa Cionističke komisije, i Jabotinskog. U Jabotinskom domu pronašli su tri puške, dva pištolja i 250 metaka. Devetnaest muškaraca je uhapšeno, ali ne i Jabotinski, koji je svojevoljno otišao u zatvor da insistira na svom hapšenju. Vojni sudija ga je pustio na slobodu jer nije bio kod kuće kada je oružje otkriveno, ali je ponovo uhapšen nekoliko sati kasnije.[1] Jabotinski je, između ostalog, osuđen za posjedovanje pištolja koji je Storrs konfiskovao prvog dana nereda. Glavni svjedok je bio Ronald Storrs, koji je rekao da se "ne sjeća" da mu je rečeno o organizaciji za samoodbranu. Osuđen je na 15 godina zatvora i poslan u Egipat, iako je sljedećeg dana vraćen u zatvor u Acri. Suđenje i izricanje presude Jabotinskom izazvali su pometnju, a londonska štampa, uključujući The Times, protestovala je protiv toga, a ispitivan je i u britanskom parlamentu. Čak i prije nego što su se uvodnici pojavili, komandant britanskih snaga u Palestini i Egiptu, general Congreve, napisao je feldmaršalu Wilsonu da su Jevreji osuđeni mnogo strože od Arapa koji su počinili teža krivična djela. Smanjio je kaznu Jabotinskog na godinu dana, a kaznu ostalih 19 Jevreja uhapšenih s njim na šest mjeseci.[1]
Nova civilna vlada pod Herbertom Samuelom odobrila je opštu amnestiju početkom 1921. Međutim, Amin al-Husseini i Aref al-Aref bili su isključeni iz amnestije jer su pobjegli prije nego što su im presude izrečene. Samuel je pomilovao Amina u martu 1921. i imenovao ga za muftiju Jerusalema. Kada je sljedeće godine osnovano Vrhovno muslimansko vijeće, Husayni je zatražio i dobio titulu Velikog muftije,[9][10][11][12] poziciju koja je dolazila s doživotnim mandatom.[13] Također, general Storrs postao je civilni guverner Jerusalema pod novom administracijom.[14]
Kako su neredi počeli, Britanci su privremeno zaustavili jevrejsku imigraciju u Palestinu. Također, osjećajući da Britanci nisu bili voljni braniti jevrejska naselja od kontinuiranih arapskih napada, palestinski Jevreji su osnovali jedinice za samoodbranu, koje su nazvane Haganah ("odbrana"). Nadalje, neredi su povećali osjećaj palestinskog nacionalizma unutar palestinske arapske zajednice.[1]
Reference
[uredi | uredi izvor]- 1 2 3 4 5 Segev (2001), pp. 127–144.
- ↑ Freitag, Ulrike; Fuccaro, Nelida; Ghrawi, Claudia; Lafi, Nora (30. 3. 2015). Urban Violence in the Middle East: Changing Cityscapes in the Transition from Empire to Nation State. Berghahn Books. str. 188. ISBN 978-1-78238-584-4.
Dok je prva polovina povorke prolazila kroz Vrata u Jaffi, neredi su počeli između Christakijeve apoteke i banke Credit Lyonnais. Dostupni izvori ne pojašnjavaju tačan uzrok, a može se tvrditi da je više od jednog događaja djelovalo kao katalizator. U blizini arapskog skupa, neki cionisti su slušali govore. Vjerovatno je da su neki pripadali snagama samoodbrane koje je organizovao Vladimir Jabotinski, koje su do tada već imale šest stotina vojnika koji su svakodnevno izvodili vojne vježbe." Već početkom marta, Jabotinski je radio na rasplamsavanju atmosfere i počeo je javno predviđati pogrom. Neki dokazi ukazuju na to da su ovi jevrejski posmatrači bili prilično provokativni. Navodno je Jevrej gurnuo Arapina koji je nosio nacionalističku zastavu, a ovaj je pokušao pljunuti na transparent i na arapsku gomilu. Prema svjedočenju koje je prikupio francuski konzul, neki mladi Jevreji koji su stajali u blizini Jaffa kapije napali su neke Arape nakon govora koji je održao Muhammad Darwish iz Arapskog kluba (jednog od kršćansko-muslimanskih udruženja). Svi ovi izvještaji ukazuju samo na jevrejsku provokaciju; međutim, moguće je, iako neprijavljeno, da su i arapske aktivnosti izazvale nerede.
- ↑ Palin Report conclusions
- 1 2 Tom Segev, "When Zionism was an Arab cause Arhivirano 25. 9. 2015. na Wayback Machine", at Haaretz, 6 April 2012.
- ↑ Palestine Through History: A Chronology (I) Arhivirano 22. 12. 2017. na Wayback Machine The Palestine Chronicle
- ↑ Zeina B. Ghandour,A Discourse on Domination in Mandate Palestine: Imperialism, Property and Insurgency, Routledge 2009 pp.128,141.
- 1 2 Bernard Wasserstein (1977). "'Clipping the Claws of the Colonisers': Arab Officials in the Government of Palestine, 1917–48". Middle Eastern Studies. 13 (2): 171–194. doi:10.1080/00263207708700343.
- ↑ Eliezer Ṭauber (1994). The Formation of Modern Syria and Iraq. Routledge. str. 95, 105.
- ↑ Kupferschmidt 1987, str. 19, 78:'Ubrzo nakon toga, Britanci su počeli nazivati Kamila al-Husainija velikim muftijom (al-muftī al-akbar), titulom koja je do tada bila nepoznata u Palestini, ali koja je vjerovatno kopirana iz Egipta. Ovaj gest je, dijelom, bio namijenjen kao nagrada za Kamilovu saradnju s Britancima, ali je možda bio namijenjen da zamijeni neku vrstu nove hijerarhije za bivšu osmansku.
- ↑ Elpeleg 2007, str. 11:'Zahtijevao je da mu se dodijeli i titula Velikog muftije, koju su Britanci dodijelili njegovom bratu zbog saradnje s njima, te da mu plata bude veća od plate ostalih muftija. Richmond i Storrs su podržali ovu tvrdnju, tvrdeći da, budući da je, sa duhovnog i vjerskog stanovišta, status Jerusalema superiorniji u odnosu na druge regije u Palestini, muftiju Jerusalema treba smatrati poglavarom muslimanske zajednice u zemlji.
- ↑ Khalidi 2001, str. 22:'Nakon okupacije zemlje, Britanci su stvorili potpuno novu funkciju "velikog muftije Palestine" ("al-mufti al-akbar"), koji je također bio imenovan "muftijom Jerusalema i palestinske regije" ("mufti al-Quds wal-diyar al-filistiniyya")..
- ↑ Cohen 1989, str. 69.
- ↑ Sicker 2000, str. 32f.; Elpeleg 2007, str. 48.
- ↑ Xypolia, Ilia (2011). "Orientations and Orientalism: The Governor Sir Ronald Storrs". Journal of Islamic Jerusalem Studies. 11 (1): 24–43.
Bibliografija
[uredi | uredi izvor]- Cohen, Michael J. (1989). The Origins and Evolution of the Arab-Zionist Conflict. University of California Press. ISBN 978-0-520-06598-7.
- Elpeleg, Zvi (2007) [First published 1993]. Himmelstein, Shmuel (ured.). The Grand Mufti: Haj Amin Al-Hussaini, Founder of the Palestinian National Movement. (trans. David Harvey). Routledge. ISBN 978-0-714-63432-6.
- Idinopulos, Thomas A. (1998), Weathered by Miracles: A history of Palestine from Bonaparte and Muhammad Ali to Ben-Gurion and the Mufti, Chicago: Ivan R. Dee, ISBN 978-1-56663-189-1.
- Khalidi, Rashid (2001). "The Palestinians and 1948: the underlying causes of failure". u Eugene L., Rogan; Shlaim, Avi (ured.). The war for Palestine: rewriting the history of 1948. Cambridge University Press. str. 12–36. ISBN 978-0-521-79476-3.
- Kupferschmidt, Uri M. (1987). The Supreme Muslim Council: Islam under the British mandate for Palestine. Leiden, New York: E.J. Brill. ISBN 978-90-04-07929-8.
- Halabi, Awad (2023). Palestinian Rituals of Identity. Austin: University of Texas Press. ISBN 9781477326312.
- Laurens, Henry (1999). La Question de Palestine: L'invention de le Terre sainte [The Palestinian Question: the Invention of the Holy Land]. Paris: Fayard.
- Mazza, Roberto (2013). Jerusalem: From the Ottomans to the British. Bloomsbury Academic. ISBN 978-1-780-76708-6.
- Sachar, Howard M. (2006), A History of Israel: From the Rise of Zionism to Our Time (2nd izd.), New York: Alfred A. Knopf, ISBN 978-0-679-76563-9.
- Segev, Tom (2001), One Palestine, Complete: Jews and Arabs Under the British Mandate, Owl Books, ISBN 978-0-8050-6587-9.
- Sicker, Martin (2000). Pangs of the Messiah: The Troubled Birth of the Jewish State. Greenwood Publishing Group. ISBN 978-0-275-96638-6.
- Wasserstein, Bernard (1991), The British in Palestine: The Mandatory Government and the Arab-Jewish Conflict 1917-1929, Blackwell, ISBN 978-0-631-17574-2.
Vanjski linkovi
[uredi | uredi izvor]- Lenni Brenner: The Iron Wall
